توصیه های پیشگیری از ابتلا به سنگ کلیه: چی نخوریم؟

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

کمتر از 10% جمعیت دنیا به سنگ کلیه مبتلا هستند. سنگ کلیه در مردان شایع تر است. برای پیشگیری از سنگ کلیه، بهترین راه رعایت رژیم غذایی می باشد.

انواع سنگ کلیه

انواع سنگ کلیه عبارتند از: سنگ کلیه کلسیمی، شاخ گوزنی یا استروایت، اوریک اسید و سیستین است.

علت تشکیل سنگ کلیه

علت سنگ کلیه می تواند ارثی بوده یا به دلیل بعضی از بیماری های مشخص باشد، ولی غالبا علت آن نامشخص و در 80% موارد از نوع اگزالات کلسیم و در بقیه موارد غالبا از نوع فسفات کلسیم و اسید اوریک می باشد.

سنگ کلیه در دو محدوده سنی بیشتر رخ می دهد:

  • بین 20 تا 30 سال
  • بین 50 تا 60 سال

عادات غذایی و شیوه زندگی اثر مستقیمی بر روی خطر سنگ سازی دارند.

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اگزالات کلسیم عبارتند از:

پایین بودن حجم ادرار (کمتر از 2 لیتر در روز)

بالا بودن کلسیم ادرار (بیش از 250 میلی گرم در روز)

بالا بودن اگزالات ادرار ( بیش از 40 میلی گرم در روز)

بالا بودن اسید اوریک ادرار (بیش از 600 میلی گرم در روز)

پائین بودن سیترات ادرار ( کمتر از 320 میلی گرم در روز)

پائین بون منیزیوم ادرار ( کمتر از 50 میلی گرم در روز)

انواع سنگ کلیه

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های فسفات کلسیم علاوه بر موارد فوق عبارتند از:

-بالا بودن فسفات ادرار ( بیش از 1000 میلی گرم در روز)

-بالا بودن PH ادرار (قلیایی شدن ادرار به PH بیش از 7)

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اسید اوریکی که 10 تا 15 درصد سنگ ها را می سازند عبارتند از:

✔️ بالا بودن اسید اوریک ادرار

✔️ پائین بودن PH ادرار به کمتر از 5/5 (اسیدی بودن ادرار)

علت تشکیل سنگ اگزالات کلسیم

اگزالات ماده ای طبیعی است که در بسیاری از مواد غذایی یافت می شود. بدن، انرژی خود را از غذا تأمین می کند. پس از اینکه بدن شما مواد مورد نیاز خود را دریافت کرد، مواد اضافی از طریق جریان خون به کلیه رفته و از طریق ادرار خارج می شود. در ادرار مواد مختلفی وجود دارد. اگر ادرار غلیظ بوده و مقدار مواد زائد بیشتر از مایعات بدن باشد، کریستال ها شکل می گیرند.

این کریستال ها ممکن است به هم بچسبند و تشکیل جرم سختی به نام سنگ کلیه را دهند. اگزالات یکی از موادی است که می تواند باعث تشکیل کریستال در ادرار شود. در صورتی که مقدار زیادی اگزالات در حجم کمی از مایع ادرار وجود داشته باشد، اگزالات به کلسیم موجود در ادرار ساخته شده توسط کلیه می چسبد و تشکیل سنگ کلیه اگزالات کلسیم را می دهد.

برای سنگ کلیه چی نخوریم؟

غذاهایی که باید محدود یا قطع شوند:

برای سنگ کلیه چی نخوریم

۱. غذاهای پراگزالات (برای سنگ اگزالات کلسیم) اسفناج، چغندر، آجیل و مغزها (به خصوص بادام و بادام زمینی)، شکلات و کاکائو، چای پررنگ، سیب‌زمینی شیرین، ریواس — همه اینها اگزالات بالایی دارند و مستقیماً به تشکیل سنگ کمک می‌کنند.

۲. نمک و غذاهای پرسدیم نمک زیاد کلسیم دفعی از کلیه را افزایش می‌دهد. فست‌فود، غذاهای کنسروی، سوسیس و کالباس، چیپس، ترشیجات و سس‌های آماده باید به شدت محدود شوند. مصرف روزانه نمک نباید از ۲۳۰۰ میلی‌گرم تجاوز کند.

۳. پروتئین حیوانی زیاد گوشت قرمز، مرغ، ماهی و تخم‌مرغ در مقادیر زیاد اسید اوریک و اگزالات تولید می‌کنند. برای سنگ اسید اوریک این محدودیت جدی‌تر است.

۴. غذاهای پوریندار (برای سنگ اسید اوریک) جگر، کله‌پاچه، ماهی ساردین، میگو، عدس زیاد — پورین بالا → اسید اوریک بالا → سنگ اسید اوریک.

۵. نوشیدنی‌های قندی و گازدار نوشابه به خصوص نوشابه‌های تیره (کولا) فسفریک اسید دارند که خطر سنگ را بالا می‌برد. آبمیوه‌های صنعتی شیرین نیز به خاطر فروکتوز بالا مضر هستند.

۶. مکمل ویتامین C دوز بالا همانطور که قبلاً گفتیم، بیشتر از ۱۰۰۰mg در روز به اگزالات تبدیل می‌شود.

۷. کافئین زیاد قهوه، چای پررنگ و نوشیدنی‌های انرژی‌زا ادرار را غلیظ می‌کنند و دفع کلسیم را افزایش می‌دهند.

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اگزالات کلسیم

مصرف بیش از حد کدام ویتامین باعث سنگ کلیه می‌شود؟

-ویتامین C — اصلی‌ترین مقصر

مصرف بیش از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میلی‌گرم در روز ویتامین C (اسید اسکوربیک) خطر سنگ کلیه را به طور جدی افزایش می‌دهد. بدن ویتامین C اضافی را به اگزالات تبدیل می‌کند — و اگزالات اصلی‌ترین ماده تشکیل‌دهنده شایع‌ترین نوع سنگ کلیه (سنگ اگزالات کلسیم) است. مکمل‌های دوز بالای ویتامین C که در بازار فراوان هستند می‌توانند این مشکل را ایجاد کنند، در حالی که دریافت ویتامین C از طریق میوه و سبزیجات این خطر را ندارد.

-ویتامین D — دومین عامل مهم

مصرف بیش از حد ویتامین D باعث هیپرکلسمی (کلسیم بالا در خون) می‌شود. کلسیم اضافی از طریق ادرار دفع می‌شود و در کلیه رسوب می‌کند — نتیجه: سنگ کلسیمی. این مشکل بیشتر در افرادی دیده می‌شود که بدون آزمایش و تجویز پزشک، مکمل ویتامین D دوز بالا (بیشتر از ۴۰۰۰ واحد در روز) مصرف می‌کنند.

کلسیم سیترات و سنگ کلیه

کلسیم سیترات و سنگ کلیه

اگر شما به مقدار  1500 میلی گرم در روز از منابع مختلف (غذا و مکمل ها) کلسیم دریافت کنید، مشکلی ندارد. همیشه دریافت کلسیم همراه با غذا ریسک بیشتری برای تشکیل سنگ کلیه به نسبت دریافت کلسیم بین وعده های غذایی دارد.

از آنجایی که کلسیم کربنات و کلسیم سیترات هر دو برای جذب اگزالات موجود در دستگاه گوارش مفید هستند، کلسیم سیترات برای کمک به دفع سیترات موجود در ادرار و کاهش ریسک تشکیل سنگ های کلسیمی توصیه می شود.

سنگ کلیه و  عادات غذایی

در این متن تاثیر عادات غذایی بر سنگ کلیه را توضیح خواهیم داد.

نقش آب

مطالعات نشان می دهند که اگر حجم ادرار روزانه بیش از دو لیتر باشد میزان عود سنگ به طور قابل توجهی کاهش می یابد. برای رسیدن به این میزان حجم ادرار بایستی حدود 3 لیتر آب در روز نوشید.

نقش پروتئین

اثر پروتئین حیوانی در مقایسه با پروتئین گیاهی متفاوت است به طوری که شیوع سنگ های کلیوی در گیاه خواران، نصف جمعیت عمومی می باشد. محدود کردن پروتئین های حیوانی در رژیم غذایی، می تواند در کاهش ایجاد و یا عود سنگ های کلیوی سودمند باشد. پروتئین های حیوانی از طریق افزایش کلسیم، اگزالات و اسید اوریک در ادرار و کاهش سیترات و PH ادرار باعث سنگ سازی می شوند.

نقش دیگر نوشیدنی ها

اگرچه نقش آب در کاهش ایجاد، و یا عود سنگ های کلیوی مورد پذیرش همه می باشد ولی نقش دیگر نوشیدنی ها در سنگ کلیه در متون علمی مورد توافق همه نیست.

تاثیر نوشیدنی بر سنگ کلیه

نقش نمک

نمک از طریق افزایش کلسیم، اگزالات ادرار و کاهش سیترات ادرار، در افزایش ایجاد و یا عود سنگ نقش دارد.

نقش میوه ها و سبزیجات

 میوه ها و سبزیجات می توانند اثرات ضد سنگ سازی داشته باشند. این غذاها به دلیل داشتن مقادیر زیادی آب، پتاسیم، منیزیوم و مقادیر کم کلرید سدیم و قدرت قلیایی کردن بالا به خاطر بیکربنات و سیترات بالا،  نقش به سزایی در کاهش سنگ سازی دارد.

نقش شیر و محصولات لبنی

محدود کردن کلسیم رژیم غذایی در بیماران با ریسک بالای سنگ کلیه توصیه نمی شود. رژیم کم کلسیم نه تنها منجر به کاهش کلسیم ادرار نمی شود بلکه باعث افزایش اگزالات ادرار نیز می شود لذا به این افراد توصیه به استفاده از شیر و لبنیات در حد معمول می شود.

کربوهیدرات، چربی، مولتی ویتامین و سنگ کلیه

ویتامین a و سنگ کلیه

برای دفع سنگ کلیه چه بخوریم؟

سنگ کلیه و وزن بدن

اگرچه نقش وزن بدن، شاخص توده بدن (BMI) و ترکیبات بدن در ایجاد سنگ هنوز مورد بحث است ولی مطالعات بزرگ نشان می دهند که با افزایش وزن بدن، شاخص توده بدن (BMI) و دور مچ دست، خطر تولید سنگ کلیه هم افزایش می یابد. جنس سنگ در این گروه از افراد نسبت به عموم مردم متفاوت بوده و بجای سنگ های کلسیمی، شیوع سنگ های اسید اوریکی بیشتر می باشد.

سنگ کلیه و وزن بدن

سنگ کلیه و ورزش

مطالعاتی که اثر ورزش بر روی کاهش بروز سنگ را نشان دهند کم می باشد. از طرف دیگر شواهد قابل توجهی نشان می دهد که بین بی حرکتی و در بستر ماندن و خطر بالای بروز سنگ کلیه ارتباط وجود دارد. در کل ورزش باعث کنترل فشار خون، افزایش جریان خون کلیه، کاهش التهابات و بهبود حساسیت به انسولین می شود. در کل برآیند مطالعات به این سمت است که ورزش در کاهش بروز سنگ مؤثر است.

سنگ کلیه و وقایع استرس زا در زندگی

زندگی پر استرس با خطر بالاتر سنگ کلیه همراه است. این مسئله به ویژه در زنان به اثبات رسیده است. استرس نه تنها خطر شروع بیماری را افزایش می دهد بلکه دفعات دفع سنگ را نیز بالا می برد. به نظر می رسد پاسخ های هورمونی به استرس در این امر دخیل باشند.

ده قانون برای پیشگیری از سنگ کلیه

  • • وزن خود را در حد ایده آل نگه داشته و روزانه به طور منظم و در هوای باز ورزش کنید.
  • • روزانه به میزان کافی آب بنوشید به طوری که 2 لیتر در روز حجم ادرارتان باشد.
  • • مصرف پروتئین های گوشت قرمز و مرغ را به حدود 20 گرم در روز محدود کنید.
  • • در روز حدود 40 گرم پروتئین گیاهی مصرف کنید.
  • • هر روز میوه و سبزیجات بخورید و از محصولات غنی از اگزالات بپرهیزید.
  • • شیر و محصولات لبنی را در حدی بنوشید که میزان دریافت کلسیم روزانه شما به حدود 1000 میلی گرم در روز برسد.
  • • دستورالعمل های بین المللی مصرف چربی و کربوهیدرات را رعایت کنید.
  • • از محصولات مواد غذایی تازه و منجمد استفاده کنید و از مصرف غذاهای از قبل پخته شده و یا مواد غذایی کنسرو شده اجتناب کنید.
  • • از مصرف خودسرانه مکمل های غذایی بپرهیزید و از داروها و مکمل ها تنها تحت نظارت پزشکی استفاده کنید.
  • • تا آنجایی که ممکن است از وقایع پر استرس زنگی اجتناب کنید.

سنگ کلیه چه رنگ است؟

رنگ سنگ کلیه بسته به ترکیب آنها زرد یا قهوه ای است و از نظر ظاهری نیز صاف یا دندانه دار هستند.

سوال: فولنس و سنگ کلیه

با سلام
پسر 6 ماهه ای دارم که در بدو تولد مشکل عفونت ادراری و فولنس کلیه چپ داشت. یک دوره 30 روزه سفالکسین مصرف کرد تا عفونت برطرف شد. دکتر فوق تخصص کلیه اطفال مشهد گفت فولنس مشکلی نداره و هر دو ماه فقط باید ازمایش ادرار بدهد. آزمایشات را هر دو ماه انجام دادیم و عفونتی نبود تا اینکه این ماه (6 ماهگی) دکتر یک سونوگرافی نوشت که نتیجه اش:
حداقل 7 شن ریزه 1 تا 2.5 میلیمتری در کالیسهای تحتانی کلیه چپ و 3 شن ریزه 1.5 میلیمتری در کالسهای تحتانی کلیه راست بود. فولنس در سیستم دفعی کلیه ها مشاهده شد.
به دکترش مراجعه کردم .تری کا سیترات براش نوشت روزی 3 دفعه 3.5 سی سی. آیا به نظر شما برطرف میشود .
آیا شن ریزه ها در اثر فولنس است؟ آیا نیاز به جراحی دارد؟ شن ریزه ها آیا دفع می شود؟
در ضمن پسرم بعد از مصرف آنتی بیوتیک دچار یبوست هم شد که 10 روز یکبار هم شکمش کار نمی کرد. دکتر بهش پیدرولاکس داد که 3 ماه بهش دادم و تازه قطع کردم.  آیا ملین ها باعث ایجاد سنگ میشه؟ آیا فولنس درمان داره؟

برای مشاهده پاسخ این سوال اینجا کلیک کنید.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.2/5 - (62 امتیاز)
  • تصویر کاربر محمد یکشنبه ۲۷ اسفند ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 329 مشاهده پرسش
    ازمايش اسپرم دادم كه جمع AوBكمتر از 5٠ هست جمع انها ٣٠ است دكتر بهم گفته جهش اسپرمم كمه و همينطور اسپرم مثبتم كمه و يكساله كه اقدام به بچه دار شدم گرفته ايم ولي موفق نيوديم .و تخمك همسرم خوبه سن ايشون 4١ سال است .ايا قرص سمنكس براي اين مشكل موثره ؟چون دكتر وقت بعد عيد داده و فعلا دارويي نداده ميخوام زودتر دارو مصرف كنم تا وقت دكترم برسه شما دارويي تجويز ميكنيد براي حل اين مشكل من ؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۷ اسفند ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      قرص فرتیل اد fertilaid for male استفاده کنید
      ضمن اینکه با توجه به سن‌همسرتان درمان مناسب برای شما IVF هست
  • تصویر کاربر علیرضا یکشنبه ۲۷ اسفند ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 424 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر خسته نباشید
    یک موضوعی برای من پیش امده که باعث شده به شدت نگران بشم و فکر ان کاملا من رو درگیر کرده است.
    من در روز 21 بهمن رفتم ازمایشگاه نور بلوار کشاورز ازمایش خون دادم و بعدش که خون رو از من گرفتند حالم بد شد به همون کسی که‌از من خون گرفت گفتم و اون خانوم رفتند اقای دیگه ای که مثل خودشون خون میگرفتند رو صدا کردند ایشون منرو خوابوندند روی تخت و بعد نمیدونم کدوم یکیشون یک ابنبات برای من بازکردند و دادند به من خوردم، بعدز اینکه حالم خوب شد یدفعه یک چیزی منرو خیلی اذیت کردم دیدم که‌این دونفری که نمونه میگیرن دستکش دستشون نیست و وقتیکه پرسیدم گفتن که ما اصلا دستکش دست نمیکنیم....
    درست بعدز اونروز من بشدت استرس و اظطراب گرفتم که چونکه دستکش نداشتند و از صبح تا حالا ده ها نفررو نمونه خون گرفته بودند و چونکه با اون دست برای من پوست ابنبات رو باز کردند و دادند و من خوردم خیلی نگرااان شدم،و بعدز چندروز همش دلپیچه و حالت تهوع گرفتم ولی استفراغ نمیکردم اما یکجوری بودم، و بعدش همش یک چیزی‌توگلوم گیر کرده‌بود که هرچی‌ اب دهان غورت میدادم پایین نمیرفت و اصلا یک حس مثل گرفتگی گردن هم دارم همینطور‌ روی‌زبونم‌ یک‌زخم های میزنه که دورش سفید هست بعدز چند روز خوب‌‌میشود و دوباره یک جای دیگر زبانم میزند،همینطور اقای دکتر گوش هایم بادمیگیرد و داغ میشود...اقای دکتر من استرس و اظطراب زیادی دارم که از این طریقی که گفتم اچ ای وی گرفته باشم و حتی روز بیستم همین ماه همون ازمایشگاهHIV ab دادم و جوابش منفی بود, اقای دکتر اون ابنبات رو 21 بهمن و ازمایش رو 20 اسفند دادم....
    اقای دکتر این علاعم مثل گوش و گرفتگی گلو که اب دهانم رو غورت میدم و اون چیز پایین نمیرود اب هم میخورم نمیرود، گردن درد،زخم های زبانم همین الان هم هست و واقعا نمیدونم چیکار کنم
    خواهش میکنم کمکم‌کنید چون این فکر‌ مبتلا شدن به بیماری باعث شده استرس و اظطراب زیادی داشته باشم.
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۷ اسفند ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      خیال تان راحت باشد از این طریق بیماری HIV منتقل نمی شود.
  • تصویر کاربر فرزين شنبه ۲۶ اسفند ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 273 مشاهده پرسش
    سلام دكتر وقتتون بخير
    من دوبار تو مني خودم لخته ي خون ديدم
    دكتر رفتم لووفلوكساسين دادن و سونوگرافي.
    ريپورت سونوگرافي هم به اين صورت بود:
    اندازه پروستات بزرگتر از حد طبيعي به ابعاد
    39*37*2.5 mm
    و به حجم 27cc.
    يك ناحيه كيستيك به سايز 12mm دارا اكوژنيسيته داخلي در سمينال وزيكل راست
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۲۶ اسفند ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      برای ارزیابی دقیق تر کیست کیسه ی منی بهتر است سونوگرافی ترنس رکتال ( سونو از طریق مقعد) را انجام دهید ولی بطور کلی موضوع جدی و نگران کننده ای در اغلب موارد وجود ندارد .
  • تصویر کاربر میلاد شنبه ۲۶ اسفند ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 308 مشاهده پرسش
    سلام
    من چند سال خودارضایی کردم الان تقریبا کنترلش کردم
    کلیه هام سنگ ساز هستن
    و چند وقتی هست که مثانم به طور کامل خالی نمیشه و به از سرویس بی اختیار ادرار خارج میشه
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۲۶ اسفند ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      توصیه می کنم موارد زیر را انجام دهید:
      سونوگرافی با مثانه پر و خالی برای ارزیابی دقیق تر
      ورزش عضلات کف لگن
      انجام استبرا بعد از ادرار کردن
  • تصویر کاربر امین شنبه ۲۶ اسفند ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 358 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت دکتر جباری. ایا کسی که بواسیر داشته باشه. باعث عدم نعوظ الت تناسلی می شود ؟؟ ایا این دو ارتباطی با هم دارند؟؟ ایا وجود بواسیر چه داخلی چه خارجی. باعث نعوظ ضعیف و سست می شود؟؟ با تشکر .
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۲۶ اسفند ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      ایا کسی که بواسیر داشته باشه. باعث عدم نعوظ الت تناسلی می شود ؟؟.......................خیر
      ایا این دو ارتباطی با هم دارند؟؟.......................به هیچ وجه
      ایا وجود بواسیر چه داخلی چه خارجی. باعث نعوظ ضعیف و سست می شود؟؟..........................خیر
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر پیمان پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 633 مشاهده پرسش
    با سلام /من 2سال پیش سنگی حدود 7 میلیمتر دفع کردم دیشب بعد از خوردن ابجو حدود 2ساعت بعدش در 2 مرحله ادرارم به رنگ پرتقال خونی در امد و بعدش دیگه نه عادی بود میشه کمکم کنید که چرا اینجوری شد/تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      با توجه به سابقه سنگ کلیه بهتره سونوگرافی انجام دهید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط