توصیه های پیشگیری از ابتلا به سنگ کلیه: چی نخوریم؟

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

کمتر از 10% جمعیت دنیا به سنگ کلیه مبتلا هستند. سنگ کلیه در مردان شایع تر است. برای پیشگیری از سنگ کلیه، بهترین راه رعایت رژیم غذایی می باشد.

انواع سنگ کلیه

انواع سنگ کلیه عبارتند از: سنگ کلیه کلسیمی، شاخ گوزنی یا استروایت، اوریک اسید و سیستین است.

علت تشکیل سنگ کلیه

علت سنگ کلیه می تواند ارثی بوده یا به دلیل بعضی از بیماری های مشخص باشد، ولی غالبا علت آن نامشخص و در 80% موارد از نوع اگزالات کلسیم و در بقیه موارد غالبا از نوع فسفات کلسیم و اسید اوریک می باشد.

سنگ کلیه در دو محدوده سنی بیشتر رخ می دهد:

  • بین 20 تا 30 سال
  • بین 50 تا 60 سال

عادات غذایی و شیوه زندگی اثر مستقیمی بر روی خطر سنگ سازی دارند.

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اگزالات کلسیم عبارتند از:

پایین بودن حجم ادرار (کمتر از 2 لیتر در روز)

بالا بودن کلسیم ادرار (بیش از 250 میلی گرم در روز)

بالا بودن اگزالات ادرار ( بیش از 40 میلی گرم در روز)

بالا بودن اسید اوریک ادرار (بیش از 600 میلی گرم در روز)

پائین بودن سیترات ادرار ( کمتر از 320 میلی گرم در روز)

پائین بون منیزیوم ادرار ( کمتر از 50 میلی گرم در روز)

انواع سنگ کلیه

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های فسفات کلسیم علاوه بر موارد فوق عبارتند از:

-بالا بودن فسفات ادرار ( بیش از 1000 میلی گرم در روز)

-بالا بودن PH ادرار (قلیایی شدن ادرار به PH بیش از 7)

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اسید اوریکی که 10 تا 15 درصد سنگ ها را می سازند عبارتند از:

✔️ بالا بودن اسید اوریک ادرار

✔️ پائین بودن PH ادرار به کمتر از 5/5 (اسیدی بودن ادرار)

علت تشکیل سنگ اگزالات کلسیم

اگزالات ماده ای طبیعی است که در بسیاری از مواد غذایی یافت می شود. بدن، انرژی خود را از غذا تأمین می کند. پس از اینکه بدن شما مواد مورد نیاز خود را دریافت کرد، مواد اضافی از طریق جریان خون به کلیه رفته و از طریق ادرار خارج می شود. در ادرار مواد مختلفی وجود دارد. اگر ادرار غلیظ بوده و مقدار مواد زائد بیشتر از مایعات بدن باشد، کریستال ها شکل می گیرند.

این کریستال ها ممکن است به هم بچسبند و تشکیل جرم سختی به نام سنگ کلیه را دهند. اگزالات یکی از موادی است که می تواند باعث تشکیل کریستال در ادرار شود. در صورتی که مقدار زیادی اگزالات در حجم کمی از مایع ادرار وجود داشته باشد، اگزالات به کلسیم موجود در ادرار ساخته شده توسط کلیه می چسبد و تشکیل سنگ کلیه اگزالات کلسیم را می دهد.

برای سنگ کلیه چی نخوریم؟

غذاهایی که باید محدود یا قطع شوند:

برای سنگ کلیه چی نخوریم

۱. غذاهای پراگزالات (برای سنگ اگزالات کلسیم) اسفناج، چغندر، آجیل و مغزها (به خصوص بادام و بادام زمینی)، شکلات و کاکائو، چای پررنگ، سیب‌زمینی شیرین، ریواس — همه اینها اگزالات بالایی دارند و مستقیماً به تشکیل سنگ کمک می‌کنند.

۲. نمک و غذاهای پرسدیم نمک زیاد کلسیم دفعی از کلیه را افزایش می‌دهد. فست‌فود، غذاهای کنسروی، سوسیس و کالباس، چیپس، ترشیجات و سس‌های آماده باید به شدت محدود شوند. مصرف روزانه نمک نباید از ۲۳۰۰ میلی‌گرم تجاوز کند.

۳. پروتئین حیوانی زیاد گوشت قرمز، مرغ، ماهی و تخم‌مرغ در مقادیر زیاد اسید اوریک و اگزالات تولید می‌کنند. برای سنگ اسید اوریک این محدودیت جدی‌تر است.

۴. غذاهای پوریندار (برای سنگ اسید اوریک) جگر، کله‌پاچه، ماهی ساردین، میگو، عدس زیاد — پورین بالا → اسید اوریک بالا → سنگ اسید اوریک.

۵. نوشیدنی‌های قندی و گازدار نوشابه به خصوص نوشابه‌های تیره (کولا) فسفریک اسید دارند که خطر سنگ را بالا می‌برد. آبمیوه‌های صنعتی شیرین نیز به خاطر فروکتوز بالا مضر هستند.

۶. مکمل ویتامین C دوز بالا همانطور که قبلاً گفتیم، بیشتر از ۱۰۰۰mg در روز به اگزالات تبدیل می‌شود.

۷. کافئین زیاد قهوه، چای پررنگ و نوشیدنی‌های انرژی‌زا ادرار را غلیظ می‌کنند و دفع کلسیم را افزایش می‌دهند.

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اگزالات کلسیم

مصرف بیش از حد کدام ویتامین باعث سنگ کلیه می‌شود؟

-ویتامین C — اصلی‌ترین مقصر

مصرف بیش از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میلی‌گرم در روز ویتامین C (اسید اسکوربیک) خطر سنگ کلیه را به طور جدی افزایش می‌دهد. بدن ویتامین C اضافی را به اگزالات تبدیل می‌کند — و اگزالات اصلی‌ترین ماده تشکیل‌دهنده شایع‌ترین نوع سنگ کلیه (سنگ اگزالات کلسیم) است. مکمل‌های دوز بالای ویتامین C که در بازار فراوان هستند می‌توانند این مشکل را ایجاد کنند، در حالی که دریافت ویتامین C از طریق میوه و سبزیجات این خطر را ندارد.

-ویتامین D — دومین عامل مهم

مصرف بیش از حد ویتامین D باعث هیپرکلسمی (کلسیم بالا در خون) می‌شود. کلسیم اضافی از طریق ادرار دفع می‌شود و در کلیه رسوب می‌کند — نتیجه: سنگ کلسیمی. این مشکل بیشتر در افرادی دیده می‌شود که بدون آزمایش و تجویز پزشک، مکمل ویتامین D دوز بالا (بیشتر از ۴۰۰۰ واحد در روز) مصرف می‌کنند.

کلسیم سیترات و سنگ کلیه

کلسیم سیترات و سنگ کلیه

اگر شما به مقدار  1500 میلی گرم در روز از منابع مختلف (غذا و مکمل ها) کلسیم دریافت کنید، مشکلی ندارد. همیشه دریافت کلسیم همراه با غذا ریسک بیشتری برای تشکیل سنگ کلیه به نسبت دریافت کلسیم بین وعده های غذایی دارد.

از آنجایی که کلسیم کربنات و کلسیم سیترات هر دو برای جذب اگزالات موجود در دستگاه گوارش مفید هستند، کلسیم سیترات برای کمک به دفع سیترات موجود در ادرار و کاهش ریسک تشکیل سنگ های کلسیمی توصیه می شود.

سنگ کلیه و  عادات غذایی

در این متن تاثیر عادات غذایی بر سنگ کلیه را توضیح خواهیم داد.

نقش آب

مطالعات نشان می دهند که اگر حجم ادرار روزانه بیش از دو لیتر باشد میزان عود سنگ به طور قابل توجهی کاهش می یابد. برای رسیدن به این میزان حجم ادرار بایستی حدود 3 لیتر آب در روز نوشید.

نقش پروتئین

اثر پروتئین حیوانی در مقایسه با پروتئین گیاهی متفاوت است به طوری که شیوع سنگ های کلیوی در گیاه خواران، نصف جمعیت عمومی می باشد. محدود کردن پروتئین های حیوانی در رژیم غذایی، می تواند در کاهش ایجاد و یا عود سنگ های کلیوی سودمند باشد. پروتئین های حیوانی از طریق افزایش کلسیم، اگزالات و اسید اوریک در ادرار و کاهش سیترات و PH ادرار باعث سنگ سازی می شوند.

نقش دیگر نوشیدنی ها

اگرچه نقش آب در کاهش ایجاد، و یا عود سنگ های کلیوی مورد پذیرش همه می باشد ولی نقش دیگر نوشیدنی ها در سنگ کلیه در متون علمی مورد توافق همه نیست.

تاثیر نوشیدنی بر سنگ کلیه

نقش نمک

نمک از طریق افزایش کلسیم، اگزالات ادرار و کاهش سیترات ادرار، در افزایش ایجاد و یا عود سنگ نقش دارد.

نقش میوه ها و سبزیجات

 میوه ها و سبزیجات می توانند اثرات ضد سنگ سازی داشته باشند. این غذاها به دلیل داشتن مقادیر زیادی آب، پتاسیم، منیزیوم و مقادیر کم کلرید سدیم و قدرت قلیایی کردن بالا به خاطر بیکربنات و سیترات بالا،  نقش به سزایی در کاهش سنگ سازی دارد.

نقش شیر و محصولات لبنی

محدود کردن کلسیم رژیم غذایی در بیماران با ریسک بالای سنگ کلیه توصیه نمی شود. رژیم کم کلسیم نه تنها منجر به کاهش کلسیم ادرار نمی شود بلکه باعث افزایش اگزالات ادرار نیز می شود لذا به این افراد توصیه به استفاده از شیر و لبنیات در حد معمول می شود.

کربوهیدرات، چربی، مولتی ویتامین و سنگ کلیه

ویتامین a و سنگ کلیه

برای دفع سنگ کلیه چه بخوریم؟

سنگ کلیه و وزن بدن

اگرچه نقش وزن بدن، شاخص توده بدن (BMI) و ترکیبات بدن در ایجاد سنگ هنوز مورد بحث است ولی مطالعات بزرگ نشان می دهند که با افزایش وزن بدن، شاخص توده بدن (BMI) و دور مچ دست، خطر تولید سنگ کلیه هم افزایش می یابد. جنس سنگ در این گروه از افراد نسبت به عموم مردم متفاوت بوده و بجای سنگ های کلسیمی، شیوع سنگ های اسید اوریکی بیشتر می باشد.

سنگ کلیه و وزن بدن

سنگ کلیه و ورزش

مطالعاتی که اثر ورزش بر روی کاهش بروز سنگ را نشان دهند کم می باشد. از طرف دیگر شواهد قابل توجهی نشان می دهد که بین بی حرکتی و در بستر ماندن و خطر بالای بروز سنگ کلیه ارتباط وجود دارد. در کل ورزش باعث کنترل فشار خون، افزایش جریان خون کلیه، کاهش التهابات و بهبود حساسیت به انسولین می شود. در کل برآیند مطالعات به این سمت است که ورزش در کاهش بروز سنگ مؤثر است.

سنگ کلیه و وقایع استرس زا در زندگی

زندگی پر استرس با خطر بالاتر سنگ کلیه همراه است. این مسئله به ویژه در زنان به اثبات رسیده است. استرس نه تنها خطر شروع بیماری را افزایش می دهد بلکه دفعات دفع سنگ را نیز بالا می برد. به نظر می رسد پاسخ های هورمونی به استرس در این امر دخیل باشند.

ده قانون برای پیشگیری از سنگ کلیه

  • • وزن خود را در حد ایده آل نگه داشته و روزانه به طور منظم و در هوای باز ورزش کنید.
  • • روزانه به میزان کافی آب بنوشید به طوری که 2 لیتر در روز حجم ادرارتان باشد.
  • • مصرف پروتئین های گوشت قرمز و مرغ را به حدود 20 گرم در روز محدود کنید.
  • • در روز حدود 40 گرم پروتئین گیاهی مصرف کنید.
  • • هر روز میوه و سبزیجات بخورید و از محصولات غنی از اگزالات بپرهیزید.
  • • شیر و محصولات لبنی را در حدی بنوشید که میزان دریافت کلسیم روزانه شما به حدود 1000 میلی گرم در روز برسد.
  • • دستورالعمل های بین المللی مصرف چربی و کربوهیدرات را رعایت کنید.
  • • از محصولات مواد غذایی تازه و منجمد استفاده کنید و از مصرف غذاهای از قبل پخته شده و یا مواد غذایی کنسرو شده اجتناب کنید.
  • • از مصرف خودسرانه مکمل های غذایی بپرهیزید و از داروها و مکمل ها تنها تحت نظارت پزشکی استفاده کنید.
  • • تا آنجایی که ممکن است از وقایع پر استرس زنگی اجتناب کنید.

سنگ کلیه چه رنگ است؟

رنگ سنگ کلیه بسته به ترکیب آنها زرد یا قهوه ای است و از نظر ظاهری نیز صاف یا دندانه دار هستند.

سوال: فولنس و سنگ کلیه

با سلام
پسر 6 ماهه ای دارم که در بدو تولد مشکل عفونت ادراری و فولنس کلیه چپ داشت. یک دوره 30 روزه سفالکسین مصرف کرد تا عفونت برطرف شد. دکتر فوق تخصص کلیه اطفال مشهد گفت فولنس مشکلی نداره و هر دو ماه فقط باید ازمایش ادرار بدهد. آزمایشات را هر دو ماه انجام دادیم و عفونتی نبود تا اینکه این ماه (6 ماهگی) دکتر یک سونوگرافی نوشت که نتیجه اش:
حداقل 7 شن ریزه 1 تا 2.5 میلیمتری در کالیسهای تحتانی کلیه چپ و 3 شن ریزه 1.5 میلیمتری در کالسهای تحتانی کلیه راست بود. فولنس در سیستم دفعی کلیه ها مشاهده شد.
به دکترش مراجعه کردم .تری کا سیترات براش نوشت روزی 3 دفعه 3.5 سی سی. آیا به نظر شما برطرف میشود .
آیا شن ریزه ها در اثر فولنس است؟ آیا نیاز به جراحی دارد؟ شن ریزه ها آیا دفع می شود؟
در ضمن پسرم بعد از مصرف آنتی بیوتیک دچار یبوست هم شد که 10 روز یکبار هم شکمش کار نمی کرد. دکتر بهش پیدرولاکس داد که 3 ماه بهش دادم و تازه قطع کردم.  آیا ملین ها باعث ایجاد سنگ میشه؟ آیا فولنس درمان داره؟

برای مشاهده پاسخ این سوال اینجا کلیک کنید.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.2/5 - (62 امتیاز)
  • تصویر کاربر حمید جمعه ۲۱ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 380 مشاهده پرسش
    با سلام.آقای دکتر من واریکوسل گرید 2 دارم و هیچگونه عمل جراحیم انجام ندادم.خواستم بپرسم آیا میتونم ورزش بدنسازیو انجام بدم؟باعث تشدید واریکوسلم نمیشه؟ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری جمعه ۲۱ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      احتمال تشدید واریکوسل بدنبال بدنسازی هست
  • تصویر کاربر اراز جمعه ۲۱ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 401 مشاهده پرسش
    سلام باعرض خسته نباشید.
    من وارکوسل ام دوطرفه است چپ3 وراست 2 اگر دیر عمل کنم مثلا 3سال بعد...... مشکلی ایجاد نمی کنه اندازه بیضه کوچک نمیشه.
    وارکسل 3 مافیعت سربازی داره .
    یه سوال دیگه هر دو وارکسل میشه با هم عمل کرد
    اکه با زنم نزدیکی کنم مشکلی بیش نمیاد
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری جمعه ۲۱ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      هر چه دیرتر عمل کنید بدتر است مشکلی برای نزدیکی نیست درجه 3 معافیت دارد
  • تصویر کاربر امیر دوشنبه ۲۴ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 348 مشاهده پرسش
    سلام آقاي دکتر خسته نباشيد.
    من پسري 22 ساله و مجرد هستم که به علت درد بيضه به دکتر داخلي مراجعه کردم و دکتر براي من اسپرموگراف و سونوگرافي بيضه نوشت که جزئياتش رو براتون نوشتم.
    ممنون ميشم اگه ببينيد و بگيد که وضعيت باروري من الان چطوريه و آيا نياز به عمل دارم يا نه ؟

    اسپرموگراف:

    volume :5
    ph :8
    liquefaction:50
    viscosity:normal
    aggregated sperm:positive
    total sperm count:69
    rapid progression:35
    slow progression:35
    non-progression:15
    immotile:15
    normal form:85
    abnormal form:15
    wbc:4-6
    rbc:2-4
    spermatocyte:0-1

    سونوگرافي:
    بيضه ها با حدود و ابعاد و اکوپترن نرمال بدون توده.
    اتساع عروق هر دو بيضه که قطر بزرگترين آن ها 3 ميلي متر مي باشد دال بر واريکوسل خفيف هر دو طرف مشاهده مي شود.
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۴ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      وضعیت باروری طبیعی است و نیازی به عمل نیست
  • تصویر کاربر رضا یکشنبه ۲۳ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 352 مشاهده پرسش
    ببخشيد آقاي دكتر اين سوالم يادم رفته بود بپرسم،
    دكتر ارولوژي گفت آزامايش را ٧ روز بعد از آخرين انزال بده آيا درسته؟ زيرا در مقالات اينترنت خوندم ٣ روز بعد آخرين انزال حالا من كدومش رو انجام بدم به دكتر هم گفتم كه من در اينترنت خوندم ٣ روز بعد از آخرين انزال ،گفتش اون حداقلش هست هفت روز بعد بدي بهتره حالا من موندم چيكار كنم شما بگيد؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۳ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      بین یک تا 7 روز قابل قبول هست و خیلی تاثیری در نتیجه نهایی آزمایش ندارد لذا خیلی تو این زمینه وسواس بخرج ندهید
  • تصویر کاربر رضا یکشنبه ۲۳ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 467 مشاهده پرسش
    با سلام آقاي دكتر خيلي ببخشيد كه دوباره مزاحم ميشم،
    آقاي دكتر اين بيضه چپ من يك سال ميشه درد ميكنه و دردش افزايش هم يافته خلاصه همون اوايل رفتم دكتر معاينه كرد گفت هيچ مشكلي نداري منم اومدم خونه ولي درد همچنان ادامه داره تا همين الان يك ماه قبل دوباره رفتم دكتر آزمايش سونوگرافي ،خون،ادرار اينا دادم بازم گفتن مشكلي نداري يك قرص زد درد برام تجويز كرد گفت اگه خوب نشدي دوباره بيا،قرص را استفاده كردم اونم اثري نداشت،درباره همين هفته قبل رفتم دكتر ارولوژي چون دفعه قبل خيلي نگران بودم بخش اورژانسي رفته بودم ولي اين دفعه خوده ارولوژي رفتم همونجا دستگاه سونوگرافي را داشت بعد از سوال و جواب با همون دستگاه هم بيضه رو نگاه كرد هم از طريق مقعد پرستات رو گفت همه چيز عاديه اين درد احتمالا درد عصبي هست و قرصي به نام آمي تريپتيلين ١٠ ميلي گرمي برام تجويز كرده،ولي هنوز نرفتم بگيرم فردا ميخوام برم بگيرم،
    آقاي دكتر شما چه نظري داريد در مورد اين درد؟
    يعني ميتونه اين درد عصبي باشه چون من هيچ مشكل عصبي ندارم؟
    آيا اين درد به اسپرم ها آسيب رسانده بنظر شما؟
    در ضمن وقت آزمايش اسپرم گرفتم چون نگرانم آسيب رسيده باشه طي اين يك سال با اين درد،ظرف آزمايش را داده به خودم گفته توي خانه بگير بيار از خانه تا آزمايشگاه با ماشين نيم ساعت راه هست اين اسپرم خراب نميشه تا اونجا؟جوابش رو هم بعد يك ماه ميديم يعني اين اسپرم را چي جوري يك ماه نگه ميدارن بازم خراب نميشه؟؟
    من گفتم من ميايم توي خوده آزمايشگاه آزمايش ميدم،آقاي دكتر بنظر شما خونه نمونه رو بگيرم يا برم خوده آزمايشگاه چرا؟
    آقاي دكتر خيلي ببخشيد كه همش مزاحمتون ميشم ولي كمكم كنيد،لطفا به همه ي سوالاتم پاسخ بدين،خدا كمكتون كنه آقاي دكتر كه شما به مردم كمك ميكنيد،موفق باشيد ياعلي
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۳ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      درد بیضه می تواند منشاش بیضه یا خارج از بیضه باشد مثلا منشا درد می تواند دیسک کمر هم باشد. درد آسیبی به بیضه نمی زند. بهترین حالت آن است که آزمایش را در آزمایشگاه انجام دهید. معمولا جوابش را یک تا دو روزه می دهند نه یکماهه
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر پیمان پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 634 مشاهده پرسش
    با سلام /من 2سال پیش سنگی حدود 7 میلیمتر دفع کردم دیشب بعد از خوردن ابجو حدود 2ساعت بعدش در 2 مرحله ادرارم به رنگ پرتقال خونی در امد و بعدش دیگه نه عادی بود میشه کمکم کنید که چرا اینجوری شد/تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      با توجه به سابقه سنگ کلیه بهتره سونوگرافی انجام دهید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط