اسپرماتوسل و راه تشخیص آن

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

اسپرماتوسل (Spermatocele) که به آن کیست اپیدیدیم نیز گفته می‌شود، یک کیسه بافت نرم و حاوی مایع است که در لوله‌ی بالای بیضه (اپیدیدیم) ایجاد می‌شود. در ادامه مقاله جزییات بیشتری را توضیح خواهیم داد.

اسپرماتوسل چیست؟

اسپرماتوسل یک توده کیست مانند است که بر روی اپیدیدیم (اپیدیدیم مجرای انتقال اسپرم است که بصورت یک لوله ی باریک در هم پیچیده در پشت و بالای بیضه قرار دارد و به آن چسبیده است) ایجاد می شود. این توده بدخیم نبوده و عموما بدون درد است و توسط یک مایع شفاف و شیری رنگ که ممکن است حاوی اسپرم باشد پر شده است. علت دقیق ایجاد اسپرماتوسل مشخص نیست اما ممکن است ناشی از مسدود شدن یکی از لوله های انتقال اسپرم باشد.

اسپرماتوسل

 ایا کیست بیضه باعث ناباروری میشود؟

اسپرماتوسل شایع بوده و باعث ناباروری نشده و نیاز به درمان ندارد. اگر اندازه ی اسپرماتوسل خیلی بزرگ شود که ایجاد ناراحتی کند ممکن است برای درمان نیاز به جراحی باشد.

نشانه های اسپرماتوسل

 توده بیضه معمولا علائم و نشانه ای نداشته و اندازه ی آن ممکن است ثابت باقی بماند. ولی اگر خیلی بزرگ شود احتمال دارد باعث علائم زیر شود:

  •  ▪️ احساس درد یا ناراحتی در بیضه
  •  ▪️ احساس سنگینی در بیضه
  •  ▪️ احساس وجود توده یا پری پشت و بالای بیضه

مثانه عصبی

علل به وجود آمدن کیست بیضه

علت اسپرماتوسل نامشخص است. توده بیضه ممکن است به دلیل انسداد یکی از لوله های انتقال اسپرم در درون اپیدیدیم باشد. ضربه و التهاب نیز ممکن است در انسداد لوله های انتقال سپرم نقش داشته باشند.

عوامل خطر چندانی برای بروز اسپرماتوسل بجز افزایش سن وجود ندارد. ولیکن اسپرماتوسل ها غالبا در مردان بین سن 20 تا 50 سال یافت می شود.

عکس اسپرماتوسل

 عوارض توده بیضه

بعید است که اسپرماتوسل، باعث عوارض شود.

با اینحال، اگر اسپرماتوسل دردناک شود یا رشد کرده و آنقدر بزرگ شود که باعث ناراحتی شود، ممکن است برای برداشتن توده بیضه نیاز به جراحی شود. برداشتن اسپرماتوسل با جراحی ممکن است باعث آسیب اپیدیدیم یا لوله انتقال اسپرم (مجرای واز – مجرایی که اسپرم را از اپیدیدیم به آلت تناسلی منتقل می کند) شود.آسیب به هر کدام از این مجاری می تواند منجر به ناباروری شود. عارضه ی احتمالی دیگر که می تواند بعد از جراحی رخ دهد عود اسپرماتوسل است، اگر چه این حالت نادر است.

بیماری پیرونی

 تشخیص اسپرماتوسل

از آنجایی که توده بیضه معمولا بدون علامت است، ممکن است فقط در زمان معاینه بیضه توسط خودتان کشف شود، یا اینکه توسط پزشک در یک معاینه معمولی تشخیص داده شود. توصیه می شود که درصورت لمس هرگونه توده ای در بیضه، برای بررسی بیشتر و رد هرگونه بیماری جدی تری مثل سرطان بیضه به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورت درد یا تورم در بیضه حتما به پزشک مراجعه کنید.

برخی بیماری ها می توانند باعث درد بیضه شوند، که برخی از آن ها نیاز به درمان فوری دارند. برای تشخیص اسپرماتوسل، نیاز به معاینه توسط پزشک می باشد. اگرچه توده بیضه عموما دردناک نیست، ولی امکان دارد بهنگام معاینه توده توسط پزشک کمی احساس ناراحتی کنید.

ممکن است برای تشخیص نیاز به اقدامات زیر باشد:

عبور دادن نور:

دراین روش پزشک با چراغ قوه نور را از توده عبور می دهد. در اسپرماتوسل، نور از مایع عبور خواهد کرد ولی اگر توده توپر باشد نور عبور نمی کند.

سونوگرافی بیضه:

اگر روش عبور دادن نور نتواند به تشخیص کمک کند، سونوگرافی می تواند کمک کننده باشد. در این روش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویری ایجاد خواهد شد، که می تواند برای رد تشخیص تومور بیضه یا دیگر علل تورم کیسه بیضه کمک کند.

درمان اسپرماتوسل

اگرچه احتمالاً اسپرماتوسل خود به خود از بین نمی رود، اما اکثر اسپرماتوسل ها نیازی به درمان ندارند. آنها معمولاً درد و عوارض ایجاد نمی کنند. اگر درد بیمار زیاد باشد، پزشک ممکن است داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن (تیلنول و …) یا ایبوپروفن (Advil ، Motrin IB ، …) را توصیه کند.

در ادامه می توانید فیلم درمان اسپرماتوسل را مشاهده کنید.

عمل جراحی اسپرماتوسل

روشی به نام اسپرماتوسلکتومی به صورت سرپایی  و با استفاده از بی حسی موضعی یا عمومی انجام می شود. جراح، برشی را در ناحیه اسکروتوم ایجاد می کند و اسپرماتوسل را از اپیدیدیم جدا می کند. پس از عمل ممکن است شما به وسیله تعداد زیادی گاز استریل پانسمان شوید تا از فشار بر روی آن محافظت کرده و از محل برش محافظت کنید. پزشک ممکن است به شما بگوید:

 ▪️ بسته های یخ را به مدت دو یا سه روز بمالید تا تورم کم شود.

 ▪️ برای دو یا یک روز داروهای ضد درد خوراکی مصرف کنید.

 ▪️ بین یک تا سه هفته پس از عمل برای معاینه مراجعه کنید.

عوارض احتمالی ناشی از برداشتن جراحی که می تواند روی باروری تأثیر بگذارد شامل آسیب به اپیدیدیم یا لوله ای است که اسپرم را منتقل می کند (vas deferens). همچنین ممکن است اسپرماتوسل حتی پس از عمل دوباره عود کرده و برگردد.

تاثیر قرص ترازوسین بر اسپرم

ترازوسین (Terazosin) از خانواده داروهای آلفابلاکر (Alpha-blockers) است که عمدتاً برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات و فشار خون بالا تجویز می‌شود. تأثیر این دارو بر سیستم تولیدمثل مردان و پارامترهای اسپرم از چند جنبه علمی قابل بررسی است:

۱. تأثیر بر انزال (شایع‌ترین اثر)

مهم‌ترین تأثیر ترازوسین بر سیستم تولیدمثل، مربوط به فرآیند انزال است.

انزال پس‌گرد (Retrograde Ejaculation): این دارو با شل کردن عضلات گردن مثانه، ممکن است باعث شود مایع منی در هنگام انزال به جای خروج از آلت تناسلی، به داخل مثانه برگردد.

احساس ناراحتی هنگام انزال

کاهش حجم منی: به دلیل همان مکانیسم شل‌کنندگی عضلات مجاری، ممکن است فرد متوجه کاهش حجم مایع خارج شده شود.

نکته علمی: برخلاف داروهایی مثل “تامسولوسین” یا “سیلودوسین”، میزان بروز اختلال انزال در ترازوسین بسیار کمتر است (حدود ۰.۶٪ تا ۱.۴٪).

۲. تأثیر بر کیفیت و تعداد اسپرم

یافته‌های علمی در این زمینه جالب و گاهی متفاوت است:

بهبود در موارد خاص: برخی مطالعات (مانند تحقیق Gregoriou) نشان داده‌اند که ترازوسین در مردانی که دچار کاهش تعداد اسپرم با علت نامشخص (Idiopathic Oligozoospermia) هستند، می‌تواند باعث افزایش تعداد اسپرم و حجم مایع منی شود. فرضیه این است که دارو با کاهش تنش عضلانی در مجاری اسپرم‌بر، جریان منی را تسهیل می‌کند.

  • عدم تغییر در شکل اسپرم: اکثر تحقیقات تأیید می‌کنند که این دارو تأثیر منفی بر مورفولوژی (شکل ظاهری) و تحرک اسپرم ندارد.

۳. تأثیر بر باروری (Fertility)

ترازوسین به‌ طور مستقیم باعث ناباروری نمی‌شود. تنها در صورتی که باعث انزال پس‌گرد شدید شود، رسیدن اسپرم به بدن زن با مشکل مواجه می‌شود که این وضعیت با قطع دارو کاملاً برگشت‌پذیر است. در مطالعات انسانی، هیچ شواهدی مبنی بر ایجاد نقایص ژنتیکی در اسپرم یا آسیب به جنین در صورت مصرف دارو توسط پدر گزارش نشده است.

۴. تأثیر بر عملکرد جنسی

در موارد نادری (کمتر از ۱٪)، گزارش‌هایی از اختلال نعوظ (Impotence) یا کاهش میل جنسی وجود دارد، اما این عارضه جزء موارد شایع ترازوسین محسوب نمی‌شود و در بسیاری از افراد، بهبود علائم ادراری حتی می‌تواند کیفیت زندگی جنسی را ارتقا دهد.

علل زود انزالی

جمع‌بندی علمی

ترازوسین نه تنها برای اسپرم “سمی” نیست، بلکه در برخی پروتکل‌های درمانی برای بهبود تعداد اسپرم در مردان مبتلا به اولیگوزواسپرمی استفاده شده است. اصلی‌ترین دغدغه، احتمال بسیار ضعیف اختلال در انزال است که با قطع دارو برطرف می‌شود.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (68 امتیاز)
  • تصویر کاربر ورقا دوشنبه ۲۴ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 270 مشاهده پرسش
    من 2 هفته پیش که به فوتبال رفته بودم ناگهان بعد از اتمام فوتبال احساس درد شدید در ناحیه سمت چپ پایین تنه ام کردم، محل درد کامل مشخص نبود ولی حس کردم که مربوط به بیضه سمت چپم باشد. آن شب خیلی درد داشتم ولی فردای آن روز کمتر شده بود و بعد از چند روز درد آن کامل قطع شد. چند روز بعد که باز فوتبال رفتم باز دوباره همان درد، بعد از اتمام بازی به سراقم آمد و باز بعد از مدتی خوب شد. از آن پس دیگر فوتبال نرفتم اما چند شب پیش که آروم شروع به دویدن کردم باز احساس کردم درد خفیفی ایجاد می شود. در بازی فوتبال توپی به بیضه هام برخورد نکرده بود. در اینترنت علت این درد را پیدا نکردم. ممنون می شوم راهنمایی فرمایید و اینکه آیا نیاز به رفتن پیش متخصص می باشد یا خیر البته بعد از 2 هفته پیش حتی هنگامی که در راه رفتن دردی نداشتم، اما هنگامی که پای چپم کشیده می شود اندکی درد احساس می کنم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۴ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      علل احتمالی درد می تواند کشیدگی عضلانی یا تاندون ها باشد یا فتق یا واریکوسل. ترجیحا بهتر است توسط پزشک معاینه شوید
  • تصویر کاربر مهدی دوشنبه ۲۴ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 337 مشاهده پرسش
    سلام. روز بخیر.
    جناب دکتر بنده به دلیل فعالیت شدید در یک مقطع زمانی 2 هفته ای و پس از اتمام این فعالیت کاری ابتدا درد خفیفی در بیضیه سمت چپ حس کردم و بعد از دو روز این درد بیشتر شد و بیضیه سمت چپ با نشستن و ایستادن درد نسبتا شدیدی میگرفت ولی با دراز کشیدن خوب میشد تا اینکه این درد با کمی بزرگتر شدن بیضیه چپ همراه شد. این درد بعد از یک هفته از بین رفت و حتی در حالت ایستاده و نشسته دیگه دردی حس نمیکردم. تا اینکه دوباره با زیاد نشستن در یک روز این درد دوباره به سراغم اومده و با دراز کشیدن بهبود پیدا میکنه. ممنون میشم از راهنماییتون. با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۴ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      این درد علل متعددی می تواند د داشته باشد. درد ناشی از فشار روی عصب های کمری مربوط به بیضه ، فتق، و در نهایت واریکوسل. لذا پیشنهاد می کنم شنا و نرمش های کششی کمر را برای حداقل ۳ ماه در برنامه ی زندگی خود قرار دهید
  • تصویر کاربر جواد شنبه ۲۲ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 239 مشاهده پرسش
    سلام .
    بنده چند سالی است که دچار اسپرماتوسل هستم . درد یا ناراحتی ایجاد نمی کند . فقط خواستم بدونم این کیست در دراز مدت مشکلی ایجاد نمی کند ؟ و سوال دوم این که اگر بخوام عمل کنم آیا بیضه همان طرف مسدود خواهد شد یا خیر ؟ با چه روش جراحی؟
    با سپاس
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۲۲ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      فقط خواستم بدونم این کیست در دراز مدت مشکلی ایجاد نمی کند ؟.......................خیر
      و سوال دوم این که اگر بخوام عمل کنم آیا بیضه همان طرف مسدود خواهد شد یا خیر ؟..................................احتمالش وجود دارد
      با چه روش جراحی؟.......................یک روش بیشتر ندارد و آنهم جراحی باز هست البته با سوزن میشه مایع داخلش را خارج کرد ولی مجددا عود می کند.
  • تصویر کاربر ش.ن شنبه ۲۲ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 274 مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشين
    اقاي دكتر من پزشك عمومي هستم
    پدرم 6٠ ساله بدون هيچ شكايتي
    ٣ نوبت هماچوري ميكروسكوپيك داشتن
    ولي psa نرمال و سونوي كليه و مجاري ادراري شون به جز كيست ساده مشكل ديگه اي نداشتن
    من با مراجعه به ارولوژيست ازشون درخواست كردم سيستوسكوپي انجام بدن
    ولي ايشون گفتن الان لازم نيست
    و ازشون NMP22 درخواست دادن كه نرمال بود و همچنين يوروديناميك ادرار رو چك كردن كه نرمال بود
    بهشون دو ماه تامسولوسين دادن گفتن استفاده كنن و مجدد ua چك كنن
    كه الان دچار اختلال ejaculation شدن
    سوال من ، ايا أين اختلال برگشت پذيره؟ و اينكه قبلش هيچ مشكلي نداشتن
    و اينكه اقدام بعدي ؟ به نظر شما سي تي و يا سيستوسكوپي انجام بدن؟
    Fh: عموي من الان تو سن ٧٠ سالگي دچار tcc مثانه شدن كه تحت درمان bcg هستن
    و عموي ديگه م كنسر پروستات داشتن كه درمان شدن و الان مشكلي ندارن
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۲۲ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      اختلال ejaculation بدلیل مصرف تامسولوسین می باشد و با قطع آن برگشت می کند. به نظر من ابتدا سیتولوژی سه نوبته ادرار انجام دهند و بعدش سی تی و بعد سیستوسکپی
  • تصویر کاربر سعید شنبه ۲۲ مهر ۹۶( 8 سال پیش) تعداد بازدید: 341 مشاهده پرسش
    با سلام و احترام
    بعد از دوبار نزدیکی به مدت یک هفته فاصله، مایع منی با تغییر رنگ مایل به زرد و وجود لک های قهوه ای مشاهده شد.
    آیا دچار بیماری خاصی شده ام؟
    برای برگشت به رنگ طبیعی چه کارهایی باید انجام دهم؟
    با سپاس لطفا دکتر متخصص در این مورد را در اراک معرفی نمایید.
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۲۲ مهر ۹۶( 8 سال پیش)
      سلام
      احتمالا لکه های قهوه ای خون هستند. معمولا به دلیل التهاب پروستات یا کیسه های منی است. نیاز به اقدام خاصی از سوی شما نیست و بتدریج برطرف می شود گرچه برخی همکاران آنتی بیوتیک می دهند. به ارولوژیست شهرتان مراجعه کنید
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر امین دوشنبه ۱ تیر ۵ تعداد بازدید: 724 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    یک ماهه که جراحی اصلاح کوردی کردم. به پزشک خودم دسترسی ندارم، چه کار کنم که ورم قسمت برش جراحی زودتر خوب بشه؟ آخه آلتم بخاطر تورم این قسمت بد شکل شده، حتی موقع نعوظ هم ورمش مشخصه. پماد، کرم، روغن یا دارویی داریم یا کاری کنم که زودتر خوبش کنه؟
    یه سوال دیگه، راهی هست که بی حسی سر آلتم زودتر خوب بشه و حسش زودتر برگرده؟
    قبلا از پاسخگویی شما ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۹ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      راهی وجود ندارد با گذشت زمان بتدریج بهتر می شوید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط