اسپرماتوسل و راه تشخیص آن

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

اسپرماتوسل (Spermatocele) که به آن کیست اپیدیدیم نیز گفته می‌شود، یک کیسه بافت نرم و حاوی مایع است که در لوله‌ی بالای بیضه (اپیدیدیم) ایجاد می‌شود. در ادامه مقاله جزییات بیشتری را توضیح خواهیم داد.

اسپرماتوسل چیست؟

اسپرماتوسل یک توده کیست مانند است که بر روی اپیدیدیم (اپیدیدیم مجرای انتقال اسپرم است که بصورت یک لوله ی باریک در هم پیچیده در پشت و بالای بیضه قرار دارد و به آن چسبیده است) ایجاد می شود. این توده بدخیم نبوده و عموما بدون درد است و توسط یک مایع شفاف و شیری رنگ که ممکن است حاوی اسپرم باشد پر شده است. علت دقیق ایجاد اسپرماتوسل مشخص نیست اما ممکن است ناشی از مسدود شدن یکی از لوله های انتقال اسپرم باشد.

اسپرماتوسل

 ایا کیست بیضه باعث ناباروری میشود؟

اسپرماتوسل شایع بوده و باعث ناباروری نشده و نیاز به درمان ندارد. اگر اندازه ی اسپرماتوسل خیلی بزرگ شود که ایجاد ناراحتی کند ممکن است برای درمان نیاز به جراحی باشد.

نشانه های اسپرماتوسل

 توده بیضه معمولا علائم و نشانه ای نداشته و اندازه ی آن ممکن است ثابت باقی بماند. ولی اگر خیلی بزرگ شود احتمال دارد باعث علائم زیر شود:

  •  ▪️ احساس درد یا ناراحتی در بیضه
  •  ▪️ احساس سنگینی در بیضه
  •  ▪️ احساس وجود توده یا پری پشت و بالای بیضه

مثانه عصبی

علل به وجود آمدن کیست بیضه

علت اسپرماتوسل نامشخص است. توده بیضه ممکن است به دلیل انسداد یکی از لوله های انتقال اسپرم در درون اپیدیدیم باشد. ضربه و التهاب نیز ممکن است در انسداد لوله های انتقال سپرم نقش داشته باشند.

عوامل خطر چندانی برای بروز اسپرماتوسل بجز افزایش سن وجود ندارد. ولیکن اسپرماتوسل ها غالبا در مردان بین سن 20 تا 50 سال یافت می شود.

عکس اسپرماتوسل

 عوارض توده بیضه

بعید است که اسپرماتوسل، باعث عوارض شود.

با اینحال، اگر اسپرماتوسل دردناک شود یا رشد کرده و آنقدر بزرگ شود که باعث ناراحتی شود، ممکن است برای برداشتن توده بیضه نیاز به جراحی شود. برداشتن اسپرماتوسل با جراحی ممکن است باعث آسیب اپیدیدیم یا لوله انتقال اسپرم (مجرای واز – مجرایی که اسپرم را از اپیدیدیم به آلت تناسلی منتقل می کند) شود.آسیب به هر کدام از این مجاری می تواند منجر به ناباروری شود. عارضه ی احتمالی دیگر که می تواند بعد از جراحی رخ دهد عود اسپرماتوسل است، اگر چه این حالت نادر است.

بیماری پیرونی

 تشخیص اسپرماتوسل

از آنجایی که توده بیضه معمولا بدون علامت است، ممکن است فقط در زمان معاینه بیضه توسط خودتان کشف شود، یا اینکه توسط پزشک در یک معاینه معمولی تشخیص داده شود. توصیه می شود که درصورت لمس هرگونه توده ای در بیضه، برای بررسی بیشتر و رد هرگونه بیماری جدی تری مثل سرطان بیضه به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورت درد یا تورم در بیضه حتما به پزشک مراجعه کنید.

برخی بیماری ها می توانند باعث درد بیضه شوند، که برخی از آن ها نیاز به درمان فوری دارند. برای تشخیص اسپرماتوسل، نیاز به معاینه توسط پزشک می باشد. اگرچه توده بیضه عموما دردناک نیست، ولی امکان دارد بهنگام معاینه توده توسط پزشک کمی احساس ناراحتی کنید.

ممکن است برای تشخیص نیاز به اقدامات زیر باشد:

عبور دادن نور:

دراین روش پزشک با چراغ قوه نور را از توده عبور می دهد. در اسپرماتوسل، نور از مایع عبور خواهد کرد ولی اگر توده توپر باشد نور عبور نمی کند.

سونوگرافی بیضه:

اگر روش عبور دادن نور نتواند به تشخیص کمک کند، سونوگرافی می تواند کمک کننده باشد. در این روش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویری ایجاد خواهد شد، که می تواند برای رد تشخیص تومور بیضه یا دیگر علل تورم کیسه بیضه کمک کند.

درمان اسپرماتوسل

اگرچه احتمالاً اسپرماتوسل خود به خود از بین نمی رود، اما اکثر اسپرماتوسل ها نیازی به درمان ندارند. آنها معمولاً درد و عوارض ایجاد نمی کنند. اگر درد بیمار زیاد باشد، پزشک ممکن است داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن (تیلنول و …) یا ایبوپروفن (Advil ، Motrin IB ، …) را توصیه کند.

در ادامه می توانید فیلم درمان اسپرماتوسل را مشاهده کنید.

عمل جراحی اسپرماتوسل

روشی به نام اسپرماتوسلکتومی به صورت سرپایی  و با استفاده از بی حسی موضعی یا عمومی انجام می شود. جراح، برشی را در ناحیه اسکروتوم ایجاد می کند و اسپرماتوسل را از اپیدیدیم جدا می کند. پس از عمل ممکن است شما به وسیله تعداد زیادی گاز استریل پانسمان شوید تا از فشار بر روی آن محافظت کرده و از محل برش محافظت کنید. پزشک ممکن است به شما بگوید:

 ▪️ بسته های یخ را به مدت دو یا سه روز بمالید تا تورم کم شود.

 ▪️ برای دو یا یک روز داروهای ضد درد خوراکی مصرف کنید.

 ▪️ بین یک تا سه هفته پس از عمل برای معاینه مراجعه کنید.

عوارض احتمالی ناشی از برداشتن جراحی که می تواند روی باروری تأثیر بگذارد شامل آسیب به اپیدیدیم یا لوله ای است که اسپرم را منتقل می کند (vas deferens). همچنین ممکن است اسپرماتوسل حتی پس از عمل دوباره عود کرده و برگردد.

تاثیر قرص ترازوسین بر اسپرم

ترازوسین (Terazosin) از خانواده داروهای آلفابلاکر (Alpha-blockers) است که عمدتاً برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات و فشار خون بالا تجویز می‌شود. تأثیر این دارو بر سیستم تولیدمثل مردان و پارامترهای اسپرم از چند جنبه علمی قابل بررسی است:

۱. تأثیر بر انزال (شایع‌ترین اثر)

مهم‌ترین تأثیر ترازوسین بر سیستم تولیدمثل، مربوط به فرآیند انزال است.

انزال پس‌گرد (Retrograde Ejaculation): این دارو با شل کردن عضلات گردن مثانه، ممکن است باعث شود مایع منی در هنگام انزال به جای خروج از آلت تناسلی، به داخل مثانه برگردد.

احساس ناراحتی هنگام انزال

کاهش حجم منی: به دلیل همان مکانیسم شل‌کنندگی عضلات مجاری، ممکن است فرد متوجه کاهش حجم مایع خارج شده شود.

نکته علمی: برخلاف داروهایی مثل “تامسولوسین” یا “سیلودوسین”، میزان بروز اختلال انزال در ترازوسین بسیار کمتر است (حدود ۰.۶٪ تا ۱.۴٪).

۲. تأثیر بر کیفیت و تعداد اسپرم

یافته‌های علمی در این زمینه جالب و گاهی متفاوت است:

بهبود در موارد خاص: برخی مطالعات (مانند تحقیق Gregoriou) نشان داده‌اند که ترازوسین در مردانی که دچار کاهش تعداد اسپرم با علت نامشخص (Idiopathic Oligozoospermia) هستند، می‌تواند باعث افزایش تعداد اسپرم و حجم مایع منی شود. فرضیه این است که دارو با کاهش تنش عضلانی در مجاری اسپرم‌بر، جریان منی را تسهیل می‌کند.

  • عدم تغییر در شکل اسپرم: اکثر تحقیقات تأیید می‌کنند که این دارو تأثیر منفی بر مورفولوژی (شکل ظاهری) و تحرک اسپرم ندارد.

۳. تأثیر بر باروری (Fertility)

ترازوسین به‌ طور مستقیم باعث ناباروری نمی‌شود. تنها در صورتی که باعث انزال پس‌گرد شدید شود، رسیدن اسپرم به بدن زن با مشکل مواجه می‌شود که این وضعیت با قطع دارو کاملاً برگشت‌پذیر است. در مطالعات انسانی، هیچ شواهدی مبنی بر ایجاد نقایص ژنتیکی در اسپرم یا آسیب به جنین در صورت مصرف دارو توسط پدر گزارش نشده است.

۴. تأثیر بر عملکرد جنسی

در موارد نادری (کمتر از ۱٪)، گزارش‌هایی از اختلال نعوظ (Impotence) یا کاهش میل جنسی وجود دارد، اما این عارضه جزء موارد شایع ترازوسین محسوب نمی‌شود و در بسیاری از افراد، بهبود علائم ادراری حتی می‌تواند کیفیت زندگی جنسی را ارتقا دهد.

علل زود انزالی

جمع‌بندی علمی

ترازوسین نه تنها برای اسپرم “سمی” نیست، بلکه در برخی پروتکل‌های درمانی برای بهبود تعداد اسپرم در مردان مبتلا به اولیگوزواسپرمی استفاده شده است. اصلی‌ترین دغدغه، احتمال بسیار ضعیف اختلال در انزال است که با قطع دارو برطرف می‌شود.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (68 امتیاز)
  • تصویر کاربر سامان شنبه ۱۰ مهر ۹۵( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 285 مشاهده پرسش
    با سلام و ادب به دکتر عزیز بنده 25 ساله با اندامی متوسط بدنسازی کار کن و هفته ای 2یا 3 بار با عرض پوزش خودارضایی دارم ایا این کار در اینده برای بنده مشکل ساز خواهد بود ایا امکان ناباروری وجود دارد اصلان خود ارضایی عوارض سازه یا نه اقای دکتر خیلی نگرانم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۰ مهر ۹۵( 9 سال پیش)
      سلام
      خودارضایی باعث ناباروی نمی شود و آثار تخریبی آن بیشتر روانی است و بعضا در روابط زناشویی هم می تواند مشکل ساز باشد
  • تصویر کاربر ali پنجشنبه ۱ مهر ۹۵( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 297 مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر
    یکی از اساتید دانشگاه درس تنظیم خانواده به ما گفته اگر مایع منی که خارج می شود را در ظرف ابی بریزید و ته نشین نشود مایع منی فاقد اسپرم بوده و نابارور است
    ایا این درست است؟؟ اگر درست است برای درمان باید چه کرد؟؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۱ مهر ۹۵( 9 سال پیش)
      سلام
      در قرن ٢١ براحتي با ازمايش اسپرم مي توان ارزيابي دقيقي از وضعيت اسپرم ها داشت
  • تصویر کاربر رضا دوشنبه ۵ مهر ۹۵( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 303 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما اقا دکتر
    اینجانب قصد بچه دار شدن داریم نتیجه ازمایش اسپرمو گرام اولم این گونه است
    Abnormal=96
    Sperm count=100
    Motility 65
    Head=10
    Neck=10
    Volume=4/5
    Progressive=35
    Wbc=1
    واریکوسل=نرمال
    ولی متاسفانه دکتر گفت که مشکل abnormalدارم که با تجویز قرص vitamin e توسط به مدت دوماه
    دوباره بعد دوماه مجدا بعد از سه روز نداشتن رابطه جنسی ازمایش اسپرمو گرام دادم ولی حدود ده روز قبل قرص چرک خشکن اموکسیی سیلین مصرف کردم به خاطر جراحی که داشتم در ناحیه بینی ولی متاسفانه نتیجه ازمایش خیلی بد بود
    Abnormal=97
    Count sperm=60million
    Volume=2/5
    Motility=50
    Head=16
    Nick=14
    Wbc=1
    اقای دکتر خیلی رو فکرم این مورد تاثیر گذاشته که چرا مشکل abnormal من حل نمیشه ضمنا من هیچ گونه مشکلی بدنی ندارم ودر سلامت کامل به سر میبرم خواهش میکنم اگه میتوانید مشکل بنده را حل کنید ممنون از شما
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۵ مهر ۹۵( 9 سال پیش)
      سلام
      خیلی اوقات علت اختلال کیفیت اسپرم مشخص نمیشه و بایستی راه های دیگر را زیر نظر متخصص مربوطه ادامه داد
  • تصویر کاربر رامین پنجشنبه ۱ مهر ۹۵( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 256 مشاهده پرسش
    با سلام و درود فراوان خدمت شما دکتر محترم.. ۲۹ ساله هستم بعد از نزدیک یکسال باروری حاصل نشد به دکتر مراجعه کردم واریکوسل نداشتم دو بار ازمایش اشپرم دادم ازو نشان داد سپس بیوپسی بیضه انجام دادم نتیجه hypo spermato genesis بود .. امکان باروری اینجانب وجود دارد یا خیر؟اینجانب چیکار بایستی انجام دهم؟ با تشکر فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۱ مهر ۹۵( 9 سال پیش)
      سلام
      اكر در نمونه برداري بيضه اسپرم بالغ باشد مي توان ميكرواينجكشن كرد در غير اينصورت بايد اهداي جنين كرد
  • تصویر کاربر مهتاب پنجشنبه ۱ مهر ۹۵( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 295 مشاهده پرسش
    سلام خدمت با عرض سلام و خسته نباشید و با تشکر از اینکه به سوالام جواب میدهید اقای دکتر سوالی دارم که نه از هیچ پزشک یا دوستی نمیتونم بپرسم لطفا شما راهنمایی کنید

    بنده دختر 36 ساله مجرد بخاطر اینکه سالیان دراز خود ارضایی داشتم وسط عورتم دراز و بزرگ شده که اصلاح علمیش نمیدونم از عورتم بیرون میزنه می خواستم بپرسم 1- ایا در ازدواج تاثیری دارد؟ و در ازمایش قبل ازدواج میگند اون قسمت بزرگ و مشکل داره ؟ 2و در بی اختیاری ادرارنقشی دارد؟ نقشی دارد؟با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۱ مهر ۹۵( 9 سال پیش)
      سلام
      اگر منظورتان كليتورومگالي باشد موارد خفيفش مشكلي ايجاد نمي كند ولي موارد شديدش نياز به بررسي دارد. بديهي است در معاينه مشهود است نه در ازمايش و نقشي در بي اختياري ندار و توصيه مي كنم به متخصص زنان مراجعه كنيد
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر امین چهارشنبه ۳ تیر ۵ تعداد بازدید: 727 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    یک ماهه که جراحی اصلاح کوردی کردم. به پزشک خودم دسترسی ندارم، چه کار کنم که ورم قسمت برش جراحی زودتر خوب بشه؟ آخه آلتم بخاطر تورم این قسمت بد شکل شده، حتی موقع نعوظ هم ورمش مشخصه. پماد، کرم، روغن یا دارویی داریم یا کاری کنم که زودتر خوبش کنه؟
    یه سوال دیگه، راهی هست که بی حسی سر آلتم زودتر خوب بشه و حسش زودتر برگرده؟
    قبلا از پاسخگویی شما ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۹ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      راهی وجود ندارد با گذشت زمان بتدریج بهتر می شوید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط