اسپرماتوسل و راه تشخیص آن

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

اسپرماتوسل (Spermatocele) که به آن کیست اپیدیدیم نیز گفته می‌شود، یک کیسه بافت نرم و حاوی مایع است که در لوله‌ی بالای بیضه (اپیدیدیم) ایجاد می‌شود. در ادامه مقاله جزییات بیشتری را توضیح خواهیم داد.

اسپرماتوسل چیست؟

اسپرماتوسل یک توده کیست مانند است که بر روی اپیدیدیم (اپیدیدیم مجرای انتقال اسپرم است که بصورت یک لوله ی باریک در هم پیچیده در پشت و بالای بیضه قرار دارد و به آن چسبیده است) ایجاد می شود. این توده بدخیم نبوده و عموما بدون درد است و توسط یک مایع شفاف و شیری رنگ که ممکن است حاوی اسپرم باشد پر شده است. علت دقیق ایجاد اسپرماتوسل مشخص نیست اما ممکن است ناشی از مسدود شدن یکی از لوله های انتقال اسپرم باشد.

اسپرماتوسل

 ایا کیست بیضه باعث ناباروری میشود؟

اسپرماتوسل شایع بوده و باعث ناباروری نشده و نیاز به درمان ندارد. اگر اندازه ی اسپرماتوسل خیلی بزرگ شود که ایجاد ناراحتی کند ممکن است برای درمان نیاز به جراحی باشد.

نشانه های اسپرماتوسل

 توده بیضه معمولا علائم و نشانه ای نداشته و اندازه ی آن ممکن است ثابت باقی بماند. ولی اگر خیلی بزرگ شود احتمال دارد باعث علائم زیر شود:

  •  ▪️ احساس درد یا ناراحتی در بیضه
  •  ▪️ احساس سنگینی در بیضه
  •  ▪️ احساس وجود توده یا پری پشت و بالای بیضه

مثانه عصبی

علل به وجود آمدن کیست بیضه

علت اسپرماتوسل نامشخص است. توده بیضه ممکن است به دلیل انسداد یکی از لوله های انتقال اسپرم در درون اپیدیدیم باشد. ضربه و التهاب نیز ممکن است در انسداد لوله های انتقال سپرم نقش داشته باشند.

عوامل خطر چندانی برای بروز اسپرماتوسل بجز افزایش سن وجود ندارد. ولیکن اسپرماتوسل ها غالبا در مردان بین سن 20 تا 50 سال یافت می شود.

عکس اسپرماتوسل

 عوارض توده بیضه

بعید است که اسپرماتوسل، باعث عوارض شود.

با اینحال، اگر اسپرماتوسل دردناک شود یا رشد کرده و آنقدر بزرگ شود که باعث ناراحتی شود، ممکن است برای برداشتن توده بیضه نیاز به جراحی شود. برداشتن اسپرماتوسل با جراحی ممکن است باعث آسیب اپیدیدیم یا لوله انتقال اسپرم (مجرای واز – مجرایی که اسپرم را از اپیدیدیم به آلت تناسلی منتقل می کند) شود.آسیب به هر کدام از این مجاری می تواند منجر به ناباروری شود. عارضه ی احتمالی دیگر که می تواند بعد از جراحی رخ دهد عود اسپرماتوسل است، اگر چه این حالت نادر است.

بیماری پیرونی

 تشخیص اسپرماتوسل

از آنجایی که توده بیضه معمولا بدون علامت است، ممکن است فقط در زمان معاینه بیضه توسط خودتان کشف شود، یا اینکه توسط پزشک در یک معاینه معمولی تشخیص داده شود. توصیه می شود که درصورت لمس هرگونه توده ای در بیضه، برای بررسی بیشتر و رد هرگونه بیماری جدی تری مثل سرطان بیضه به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورت درد یا تورم در بیضه حتما به پزشک مراجعه کنید.

برخی بیماری ها می توانند باعث درد بیضه شوند، که برخی از آن ها نیاز به درمان فوری دارند. برای تشخیص اسپرماتوسل، نیاز به معاینه توسط پزشک می باشد. اگرچه توده بیضه عموما دردناک نیست، ولی امکان دارد بهنگام معاینه توده توسط پزشک کمی احساس ناراحتی کنید.

ممکن است برای تشخیص نیاز به اقدامات زیر باشد:

عبور دادن نور:

دراین روش پزشک با چراغ قوه نور را از توده عبور می دهد. در اسپرماتوسل، نور از مایع عبور خواهد کرد ولی اگر توده توپر باشد نور عبور نمی کند.

سونوگرافی بیضه:

اگر روش عبور دادن نور نتواند به تشخیص کمک کند، سونوگرافی می تواند کمک کننده باشد. در این روش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویری ایجاد خواهد شد، که می تواند برای رد تشخیص تومور بیضه یا دیگر علل تورم کیسه بیضه کمک کند.

درمان اسپرماتوسل

اگرچه احتمالاً اسپرماتوسل خود به خود از بین نمی رود، اما اکثر اسپرماتوسل ها نیازی به درمان ندارند. آنها معمولاً درد و عوارض ایجاد نمی کنند. اگر درد بیمار زیاد باشد، پزشک ممکن است داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن (تیلنول و …) یا ایبوپروفن (Advil ، Motrin IB ، …) را توصیه کند.

در ادامه می توانید فیلم درمان اسپرماتوسل را مشاهده کنید.

عمل جراحی اسپرماتوسل

روشی به نام اسپرماتوسلکتومی به صورت سرپایی  و با استفاده از بی حسی موضعی یا عمومی انجام می شود. جراح، برشی را در ناحیه اسکروتوم ایجاد می کند و اسپرماتوسل را از اپیدیدیم جدا می کند. پس از عمل ممکن است شما به وسیله تعداد زیادی گاز استریل پانسمان شوید تا از فشار بر روی آن محافظت کرده و از محل برش محافظت کنید. پزشک ممکن است به شما بگوید:

 ▪️ بسته های یخ را به مدت دو یا سه روز بمالید تا تورم کم شود.

 ▪️ برای دو یا یک روز داروهای ضد درد خوراکی مصرف کنید.

 ▪️ بین یک تا سه هفته پس از عمل برای معاینه مراجعه کنید.

عوارض احتمالی ناشی از برداشتن جراحی که می تواند روی باروری تأثیر بگذارد شامل آسیب به اپیدیدیم یا لوله ای است که اسپرم را منتقل می کند (vas deferens). همچنین ممکن است اسپرماتوسل حتی پس از عمل دوباره عود کرده و برگردد.

تاثیر قرص ترازوسین بر اسپرم

ترازوسین (Terazosin) از خانواده داروهای آلفابلاکر (Alpha-blockers) است که عمدتاً برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات و فشار خون بالا تجویز می‌شود. تأثیر این دارو بر سیستم تولیدمثل مردان و پارامترهای اسپرم از چند جنبه علمی قابل بررسی است:

۱. تأثیر بر انزال (شایع‌ترین اثر)

مهم‌ترین تأثیر ترازوسین بر سیستم تولیدمثل، مربوط به فرآیند انزال است.

انزال پس‌گرد (Retrograde Ejaculation): این دارو با شل کردن عضلات گردن مثانه، ممکن است باعث شود مایع منی در هنگام انزال به جای خروج از آلت تناسلی، به داخل مثانه برگردد.

احساس ناراحتی هنگام انزال

کاهش حجم منی: به دلیل همان مکانیسم شل‌کنندگی عضلات مجاری، ممکن است فرد متوجه کاهش حجم مایع خارج شده شود.

نکته علمی: برخلاف داروهایی مثل “تامسولوسین” یا “سیلودوسین”، میزان بروز اختلال انزال در ترازوسین بسیار کمتر است (حدود ۰.۶٪ تا ۱.۴٪).

۲. تأثیر بر کیفیت و تعداد اسپرم

یافته‌های علمی در این زمینه جالب و گاهی متفاوت است:

بهبود در موارد خاص: برخی مطالعات (مانند تحقیق Gregoriou) نشان داده‌اند که ترازوسین در مردانی که دچار کاهش تعداد اسپرم با علت نامشخص (Idiopathic Oligozoospermia) هستند، می‌تواند باعث افزایش تعداد اسپرم و حجم مایع منی شود. فرضیه این است که دارو با کاهش تنش عضلانی در مجاری اسپرم‌بر، جریان منی را تسهیل می‌کند.

  • عدم تغییر در شکل اسپرم: اکثر تحقیقات تأیید می‌کنند که این دارو تأثیر منفی بر مورفولوژی (شکل ظاهری) و تحرک اسپرم ندارد.

۳. تأثیر بر باروری (Fertility)

ترازوسین به‌ طور مستقیم باعث ناباروری نمی‌شود. تنها در صورتی که باعث انزال پس‌گرد شدید شود، رسیدن اسپرم به بدن زن با مشکل مواجه می‌شود که این وضعیت با قطع دارو کاملاً برگشت‌پذیر است. در مطالعات انسانی، هیچ شواهدی مبنی بر ایجاد نقایص ژنتیکی در اسپرم یا آسیب به جنین در صورت مصرف دارو توسط پدر گزارش نشده است.

۴. تأثیر بر عملکرد جنسی

در موارد نادری (کمتر از ۱٪)، گزارش‌هایی از اختلال نعوظ (Impotence) یا کاهش میل جنسی وجود دارد، اما این عارضه جزء موارد شایع ترازوسین محسوب نمی‌شود و در بسیاری از افراد، بهبود علائم ادراری حتی می‌تواند کیفیت زندگی جنسی را ارتقا دهد.

علل زود انزالی

جمع‌بندی علمی

ترازوسین نه تنها برای اسپرم “سمی” نیست، بلکه در برخی پروتکل‌های درمانی برای بهبود تعداد اسپرم در مردان مبتلا به اولیگوزواسپرمی استفاده شده است. اصلی‌ترین دغدغه، احتمال بسیار ضعیف اختلال در انزال است که با قطع دارو برطرف می‌شود.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (67 امتیاز)
  • تصویر کاربر حسام پنجشنبه ۲۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 461 مشاهده پرسش
    با عرض ادب و احترام
    من 29 سال سن دارم. گاهس در دو طرف کشاله ران (رگ منتهی به بیضه) احساس درد می کنم. و باعث میشه در بیضه ها احساس سنگینی و درد داشته باشم. این حالت فقط گاهی ایجاد میشه ولی دردش خیلی زیاد میشه ولی وقتی اون شب می خوابم صبح هیچ اثری از درد نیست. می خواستم بپرسم آیا این هم واریکوسله ؟ و اگر هست چیکار کنم درد ایجاد نشه چون همیشگی نیست.
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۲۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      احتمال دارد واریکوسل باشد. اگر واریکوسل باشد از زیاد ایستادن و زیاد راه رفتن بایستی پرهیز شود
  • تصویر کاربر حسین پنجشنبه ۲۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 328 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    من مدت 5 ماهه که فهمیدم واریکسول دارم،و هنوز عمل نکردم آیا درمان نکردن در این 5 ماه به ضررم بوده؟
    آیا آدمایی بودن که بیشتر از 5 ماه واریکسول داشتند و بعد عمل کردن و خوب شدن؟
    ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۲۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      ابتدا بایستی آزمایش اسپرم انجام دهید
  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 329 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما
    جناب دكتر جباري
    خيلي به من كمك ميكنيد اگه بهم پاسخ بديد
    من يه پسر 28 ساله هستم الان نزديك 2 ساله درد خفيفي در بيضه راستم احساس
    ميكنم(خفيف از اين نظر كه درد به طور مداوم نيست و فقط در صورت تماس دست
    و يا ضربه اهسته درد ميگيره) اندازه بيضه هم طبيعي هست و متورم نشده
    زائدگي هم نداره
    فقط موقع نشستن يا لمس كردن كمي درد ميگيره
    البته اين رو بهتون بگم كه من مدت زيادي هست كه خود ارضايي ميكنم به
    طوري كه روزي تقريبا 2 بار ولي وقتي تصميم ميگيرم ديگه اين كاار رو نكنم
    و مدت 1 يا 2 ماه دست از اين كار ميكشم درد بيضه هام هم كمي كاسته ميشه
    و تقريبا درد از بين ميره
    ميخواستم بدونم ممكنه اين درد به خاطر خود ارضايي باشه(البته در انزال هم
    هيچ مشكلي ندارم و به همراه درد نيست) و اگه واريكوسل دارم براي درمانش
    حتما بايد عمل جراحي كنم يا با قرص و دارو درمان ميشه؟
    واريكوسل ممكنه باعث بروز سرطان بيضه بشه؟
    از كجا بفهمم كه واريكوسل دارم ؟

    كمك بزرگي به من ميكنيد اگه منو راهنمايي كنيد

    با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      همانطور که گفتی با ترک خودارضایی درد برطرف خواهد شد. تشخیص واریکوسل با معاینه و تنها درمان آن جراحی است و منجر به سرطان نمی شود
  • تصویر کاربر علي یکشنبه ۲۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 719 مشاهده پرسش
    با سلام وعرض ادب
    جناب دكتر من واريكوسل نوع ١ دارم و ٢ سال پيش با مراجعه به دكتر و استفاده چند عدد قرص مشكل درد بيضه هام رفع شد. دكترم گفت واريكسلم خفيف است و نيازي به جراحي ندارم.
    دراين مدت خداروشكر هيچ مشكلي نداشتم.
    ميخواستم بدونم استفاده از امپول ناندرلون براي افزايش وزن در بدنسازي باعث بروز واريكسل و تشديد ان ميشود يا خير؟
    با تشكر فراوان
    علي ٢٣
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      خیر ولی اسپرم سازی را مختل می کند
  • تصویر کاربر مهدی یکشنبه ۲۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 353 مشاهده پرسش
    با سلام و احترام
    بنده حدود 20 روز پیش جهت درمان واریکوسل گرید 1 جراحی کردم و پزشک متخصص آن به من گفت روزی 2 بار آلت خود را با آب سرد شست و شو دهم، سوال من از شما این است که اگه این آب سرد برای خنک نگه داشتن بیضه هاست آیا گذاشتن یخ در کنار بیضه ها در تمامی طول روز برای آن مفید است یا به علت اینکه دمای بیضه خیلی پایین می آید ممکن است باعث از بین رفتن اسپرم ها بشود؟ و برای اینکه بیضه ها در دمای مناسبی قرار بگیرند روش خاصی هست یا نه؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      همان توصیه پزشک تان کفایت می کند و بیش از آن توصیه نمی شود
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر امین جمعه ۲۲ خرداد ۵ تعداد بازدید: 722 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    یک ماهه که جراحی اصلاح کوردی کردم. به پزشک خودم دسترسی ندارم، چه کار کنم که ورم قسمت برش جراحی زودتر خوب بشه؟ آخه آلتم بخاطر تورم این قسمت بد شکل شده، حتی موقع نعوظ هم ورمش مشخصه. پماد، کرم، روغن یا دارویی داریم یا کاری کنم که زودتر خوبش کنه؟
    یه سوال دیگه، راهی هست که بی حسی سر آلتم زودتر خوب بشه و حسش زودتر برگرده؟
    قبلا از پاسخگویی شما ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۹ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      راهی وجود ندارد با گذشت زمان بتدریج بهتر می شوید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط