بستن لوله در مردان یا عمل وازکتومی و بهترین دکتر برای آن

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

بستن لوله در مردان یا وازکتومی یکی از روشهای متداول در تمامی دنیا جهت جلوگیری از باروری در مردان است. در این روش با یک جراحی کوچک، مسیر وازدفران را که وظیفۀ عبور اسپرم از بیضه به سمت پروستات و مجرای ادراری را دارد، مسدود می کنند. این روش با بی حسی موضعی انجام شده و ارزان قیمت است. درصد موفقیت این روش بالای 95 درصد می باشد.

برای بستن لوله در مردان به چه دکتری مراجعه کنیم؟

برای بستن لوله مردان می بایست به متخصص ارولوژی مراجعه کنید.

وازکتومی برای چه کسانی مناسب است؟

▪️مردانی که از تعداد فرزندان خود راضی هستند و دیگر قصد فرزنددار شدن ندارند.

▪️زوج‌هایی که بارداری برای سلامت خانم خطرناک است.

▪️افرادی که نمی‌خواهند نگران خطای روش‌های دیگر (مثل کاندوم یا قرص) باشند.

وازکتومی چیست؟

بستن لوله در مردان چگونه انجام می شود؟

به طور کلی دو روش اصلی برای بستن لوله در مردان وجود دارد:

  • وازکتومی با تیغ جراحی (Conventional): در این روش سنتی، پزشک یک یا دو برش کوچک روی کیسه بیضه ایجاد می‌کند تا به لوله‌های وازدفران (لوله‌های انتقال‌دهنده اسپرم) دسترسی پیدا کند و سپس آن‌ها را می‌بندد.

  • وازکتومی بدون تیغ (NSV – No-Scalpel Vasectomy): این روش مدرن‌تر و شایع‌تر است. در این روش بدون برش پوست با تیغ جراحی، از طریق سوراخ کوچکی بر روی پوست، به محل مجرای وازدفران دسترسی پیدا کرده و وازکتومی انجام می گردد.

آیا برای بستن لوله مردان به داروی بیهوشی نیاز است؟

در اکثر موارد خیر. این عمل معمولاً تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و فرد کاملاً هوشیار است اما در ناحیه جراحی دردی حس نمی‌کند. بیهوشی عمومی فقط در موارد خاص (مثلاً اضطراب شدید بیمار یا حساسیت به داروهای بی‌حسی) استفاده می‌شود.

چه مدت طول می‌کشد تا وازکتومی موثر شود؟

وازکتومی بلافاصله باعث ناباروری نمی‌شود. اسپرم‌هایی که از قبل در لوله‌ها مانده‌اند باید تخلیه شوند. معمولاً ۳ ماه زمان لازم است و فرد باید حدود ۲۰ بار انزال داشته باشد تا لوله‌ها کاملاً پاکسازی شوند.

نکته حیاتی: تا زمانی که آزمایش اسپرم (Semen Analysis) صفر بودن اسپرم را تایید نکند، باید از روش‌های دیگر پیشگیری استفاده کرد.

مزایای عمل وازکتومی

  • اثربخشی بسیار بالا: ضریب اطمینان آن بیش از ۹۹٪ است.

  • دائمی بودن: نیاز به استفاده از سایر روش‌های پیشگیری را برای همیشه از بین می‌برد.

  • سادگی عمل: یک جراحی سرپایی کوتاه (۱۵ تا ۳۰ دقیقه) است.

  • عدم تأثیر بر میل جنسی: وازکتومی هیچ تغییری در هورمون‌ها، توانایی نعوظ یا لذت جنسی ایجاد نمی‌کند.

خستگی در رابطه جنسی

مراقبت‌های بعد از جراحی وازکتومی

-استفاده از کمپرس یخ (۲۰ دقیقه روی محل، ۲۰ دقیقه استراحت) در ۴۸ ساعت اول

-پوشیدن شورت‌های تنگ یا بیضه‌بند برای کاهش حرکت و تورم

-اجتناب از فعالیت بدنی سنگین و بلند کردن اجسام بیش از ۵ کیلوگرم تا ۱ هفته

-تمیز و خشک نگه داشتن محل جراحی

عوارض بعد از وازکتومی چیست؟

وازکتومی مردان یکی از کم عارضه ترین روشهای جلوگیری از باروری می باشد عوارض آن بسیار کم و شامل عوارض تکنیکی جراحی، مثل احتمال خونریزی و هماتوم در کیسه بیضه و ایجاد عفونت محل جراحی می باشد. عوارض دیررس نیز مثل درد دائمی و یا درد هنگام نزدیکی است که به ندرت رخ می دهد. همچنین با گذشت زمان، احتمال باز کردن مجدد مسیر و باروری کمتر می گردد.

روش انجام باز کردن مجدد وازکتومی چیست؟

بر خلاف وازکتومی که اقدامی ارزان قیمت، سریع و از نظر تکنیکی آسان می باشد، باز کردن آن روشی مشکل، زمان بر و  گران قیمت می باشد. بهترین روش انجام به روش میکروسرجری (استفاده از میکروسکوپ و بزرگنمایی حین جراحی) می باشد و دقت و ظرافت حین جراحی تعیین کننده می باشد. پس از انجام یک عمل وازووازوستومی موفق، حتی باز ممکن است جهت بارور شدن احتیاج به درمان دارویی و یا اقدامات کمک لقاحی نیز باشد.

سوالات متداول بستن لوله در مردان

۱-آیا وازکتومی منجر به نارسایی جنسی می گردد؟

وازکتومي از نظر علمی تأثیری بر روی ناتوانی جنسی ندارد و منجر به کاهش و یا افزایش تمایل و توانایی جنسی نمی گردد و فقط حجم مایع منی 5/0 (نیم) میلی لیتر کمتر از قبل از وازکتومی می گردد و مایع منی حاوی اسپرم نیست. در موارد متعددی که بیمار پس از وازکتومی اظهار کم شدن تمایل یا توانایی جنسی دارد صرفاً تأثیر عصبی و روحی عمل می باشد و تأثیر جسمی نیست.

اسپرم ساخته شده در بیضه هنگام نزدیکی در مسیر لولۀ وازدفران حرکت می کند و پس از رسیدن به محل وازکتومی شده، پشت محل انسداد مجتمع می گردد و به تدریج با گذشت زمان بخشی از آن جذب بدن می گردد.

.

آیا وازکتومی منجر به نارسایی جنسی می گردد؟

۲-آیا پس از وازکتومی، در صورت تمایل می توان مجرای وازدفران را مجدداً باز نمود؟

در صورت تمایل فرد به باروری مجدد، قابلیت باز کردن مجدد لوله به روش جراحی می باشد. البته بایستی در نظر داشت که درصد موفقیت باز کردن مجدد وازدفران قطعی و ۱۰۰ درصد نمی باشد. چون به مرور زمان افزایش فشار مجاری اسپرم، به تدریج منجر به تخریب بافت مجاری و لوله های اسپرم ساز (seminifrous Tubul) می گردد.

۳-چه بیماری کاندید مناسبی برای باز کردن مجرا وازدفران پس از وازکتومی می باشد؟

اگر فردی احتمال دارد در آینده داوطلب داشتن فرزندی باشد توصیه می گردد که از انجام وازکتومي صرف نظر کند. ولی اگر به هر دلیلی فرد وازکتومی شده خواستار داشتن فرزندی دیگر شد می توان با جراحی (وازو وازستومی) اقدام به باز کردن مجرا کرد. هر چه فاصله زمانی بین انجام وازکتومی و جراحی باز کردن لوله کمتر باشد و تکنیک انجام جراحی بهتر باشد، شانس موفقیت عمل بیشتر خواهد شد. بهترین زمان کمتر از ۲ سال فاصله زمانی و در فردی که بیش از ۱۰ سال از وازکتومی گذشته باشد کمترین درصد موفقیت انتظار می رود.

۴-آیا وازکتومی موقت نیز وجود دارد؟

خیر، وازکتومی به عنوان یک روش دائمی تعریف می‌شود. اگرچه عمل بازگشت ممکن است، اما تضمینی برای موفقیت آن وجود ندارد. بنابراین، اگر کسی به دنبال روش “موقت” است، وازکتومی گزینه مناسبی برای او نیست.

روش انجام باز کردن مجدد وازکتومی چیست؟

۵-آیا وازکتومی خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می‌دهد؟

تحقیقات در این مورد متفاوت است. انجمن سرطان آمریکا می‌گوید برخی مطالعات نشان می‌دهند که خطر ابتلا به سرطان پروستات پس از وازکتومی کمی افزایش می‌یابد، اما برخی دیگر چنین ارتباطی را پیدا نکرده‌اند.
جدیدترین یافته‌ها نشان می‌دهد که وازکتومی خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش نمی‌دهد و نباید دلیلی برای اجتناب از این عمل باشد. (درباره عوامل خطر سرطان پروستات بیشتر بدانید.)

۶-آیا امکان بارداری پس از وازکتومی وجود دارد؟

فقط خودداری از رابطه جنسی 100% موثر است. وازکتومی 99% در برابر بارداری موثر است،

بارداری پس از وازکتومی

بالاترین میزان موفقیت در بین تمام روش‌های پیشگیری از بارداری به جز خودداری از رابطه جنسی. با این حال، از نظر تئوری، مردی که وازکتومی کرده است می‌تواند تا یک سال پس از عمل شریک خود را باردار کند.

۷-آیا امکان رابطه جنسی پس از وازکتومی وجود دارد؟

می‌توانید 48 ساعت پس از وازکتومی رابطه جنسی را از سر بگیرید.
حتی اگر اسپرم مسدود شده باشد، همچنان در مایع منی شما اسپرم وجود خواهد داشت. معمولاً حداقل 15 تا 20 بار انزال، یا 2 ماه طول می‌کشد تا نمونه‌های مایع منی شما بدون اسپرم در نظر گرفته شود. با این حال، ممکن است حذف کامل همه آنها زمان بیشتری طول بکشد.

دکتر محمد جباری متخصص اورولوژی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.3/5 - (94 امتیاز)
  • تصویر کاربر مهدی شنبه ۱۶ آبان ۹۴( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 2246 مشاهده پرسش
    سلام دکتر.شونزده سالمه.اندازه آلتم در بعضی روزها16 سانته در بعضی روزها 15 یا 15.5.میخواستم ببینم چرا این طوریه؟
    تو یه سایتی خوندم اندازه آلت در روزهایه مختلف فرق میکنه.آیا درسته؟
    سوال دومم اینه آیا سرماخوردگی رویه اندازه آلت تاثیر داره؟
    سوالم سومم آیا آلتم باز هم رشد میکنه؟میدونم انزاش مناسبه
    سوال چهارمم آیا برای جلوگیری از خود ارضایی از کافور ااستفاده کنم ضرری برای بدن نداره؟
    سوال پنجم در خود ارضایی و در رابطه جنسی با شریک جنسی در هر دو انزال صورت میگیرد .پس چرا خودارضایی ضرر دارد ولی رابطه جنسی با همسر خیر؟
    اگر دارویی سبب کاهش میل جنسی میشه ک جلویه خود ارضایی رو بگیره و ضرری برای بدن نداشته باشه لطفا اسم اون دارو رو هم بگید
    جدا از سایت خوبتون ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      سلام
      .اندازه آلتم در بعضی روزها16 سانته در بعضی روزها 15 یا 15.5.میخواستم ببینم چرا این طوریه؟ تو یه سایتی خوندم اندازه آلت در روزهایه مختلف فرق میکنه.آیا درسته؟.............سایز آلت در حالت نعوظ به شدت و درجه نعوظ بستگی دارد . هر چه نعوظ به 100% نزدیک تر باشد سایز آلت به اندازه نهایی و واقعی خود نزدیک تر می شود.
      سوال دومم اینه آیا سرماخوردگی رویه اندازه آلت تاثیر داره؟......................................خیر
      سوالم سومم آیا آلتم باز هم رشد میکنه؟میدونم انزاش مناسبه...........................امکانش هست
      سوال چهارمم آیا برای جلوگیری از خود ارضایی از کافور ااستفاده کنم ضرری برای بدن نداره؟.............................توصیه نمی کنم که مصرف کنید
      سوال پنجم در خود ارضایی و در رابطه جنسی با شریک جنسی در هر دو انزال صورت میگیرد .پس چرا خودارضایی ضرر دارد ولی رابطه جنسی با همسر خیر؟....................خودارضایی می تواند عادت ارضا شدن شما را تغییر دهد و اگر افراطی باشد بعدها در رابطه با شریک جنسی دچار مشکل خواهید شد چون بیشتر به ارضا شدن از طریق لمس و مالش توسط خودتان عادت کرده اید تا از طریق معاشقه با جنس مخالف
      اگر دارویی سبب کاهش میل جنسی میشه ک جلویه خود ارضایی رو بگیره و ضرری برای بدن نداشته باشه لطفا اسم اون دارو رو هم بگید..............................داروها یا هورمونی هستند یا داروی اعصاب که هر دو برای بدن مضر هستند
      در آخر: اجتناب از افکار و اعمال تحریک آمیز و سرگرم کردن خود با کار و مطالعه و تفریح و روی آوردن به عبادت راهی برای ترک خود ارضایی است.
    2. تصویر کاربر مهدی چهارشنبه ۱۳ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      سلام مجدد
      آیا کافور ضرری برای بدن دارد یا خیر؟
      ا
    3. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۶ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      از متخصصین طب سنتی سوال بفرمائید
    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربر میثم سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 238 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر..خسته نباشید..خدا قوت..
    ببخشید دو تا سوال داشتم..یکی کوچکی الت تناسلی ..که بین ۹-۱۰ سانت است..و چون در شرف ازدواجم خواستم بینم مشکلی ایجاد میکنه یا نه؟؟کوچیکه یا نع؟؟
    دوم اینکه در بیضه ی چپ دچار هیدروسل خفیف هستم..و با اینکه هیدروسله باز نسبت ب تستیس های بقیه کوچیکه..تستیس راست هم ک خیلی کوچیکتره..البته رفتم معاینه گفتن کوچیکه ولی مشکلی ایجاد نمیکنه..ولی خب استرس این رو دارم ک کوچیک باشه و تشخیص اشتباه...
    ممنون میشم در این دو مورد راهنماییم کنین...
    سپاس فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      سلام
      10 سانت نرمال محسوب می شود و برای بیضه هم بهتره سونوگرافی از بیضه ها انجام دهید
  • تصویر کاربر الهه سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 356 مشاهده پرسش
    با سلام خانمي 27 ساله هستم، قبلا رابطه داشتم. من ١ماه متوجه اين بيماري شدم. دكتر برام فريز كرده، يك دكتر ديكه رفتم واسه اطمينان كامل معاينه كردن حتي داخل دهان و زير بغل و سينه ها، فرمودن همه فريز شده اما يك ضايعه داخل دهانه ديده ميشه كه بايد نمونه برداري بشه، در شرف ازدواج كردن هم هستم اما فعلا نامزد هستمّ كه ايشون فرمودن حتي تحت نظر هم باشم تا ١سال نبايد حتي تماس سطحي هم داشته باشم. هنوز جواب آدمايشم نيومده سوالم از شما اينهاست
    1: اكر زودتر از ١سال خواستم عروسي كنم جطور رابطه با همسرم داشته باشم?
    2: اون نمونه برداري از ضايعه داخل دهانه رو برم انجام بدم?
    3: خيلي استرس دارم، دقيقا بفرماييد جه كارهايي بايد انجام بدم تا اطمينان بيدا كنم از بهبود?
    4: اكر جواب آزمايشام خطرناك بود جه كار كنم?
    5: كدوم آزمايشاتو حتما بايد انجام بدم?
    ببخشيد سوالاتم زياد بود. با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      سلام
      1: اكر زودتر از ١سال خواستم عروسي كنم جطور رابطه با همسرم داشته باشم?........................ترجیحا بهتره با کاندوم رابطه داشته باشید
      2: اون نمونه برداري از ضايعه داخل دهانه رو برم انجام بدم?.....................اگر خیلی مشکوک هستید انجام دهید
      3: خيلي استرس دارم، دقيقا بفرماييد جه كارهايي بايد انجام بدم تا اطمينان بيدا كنم از بهبود?.............................نیاز به اقدام خاصی نیست. معاینات دوره ای و گذشت زمان هست که می تواند بهبودی شما را مشخص کند
      4: اكر جواب آزمايشام خطرناك بود جه كار كنم?........................................براساس اگرها زندگی و شرایط روانی خودتان را برهم نزنید چون غالبا خطرناک نیستند
      5: كدوم آزمايشاتو حتما بايد انجام بدم?.............................آزمایش عفونت هایی که از طریق رابطه جنسی منتقل می شود
  • تصویر کاربر محمد سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 311 مشاهده پرسش
    سلام آقاي دكتر خسته نباشيد
    يه سوْال داشتم ميخواستم بدونم امكان افزايش طول آلت تناسلي وجود داره يا نه
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      سلام
      اندازه آلت تناسلی تابع ژنتیک و ارث می باشد و کمتر تحت تاثیر عوامل محیطی می باشد . موضوعی که می تواند در روابط جنسی تاثیر بگذارد سایز آلت در حالت نعوظ می باشد اگر چه برخی از مردان تمایل دارند که حتی در حالت شل نیز آلت تناسلی بزرگی داشته باشند اما به دلیل جمع شدن آلت یا زیاد بودن چربی زیر شکم (ناحیه شرمگاهی) آلت کوچک به نظر می رسد اگر چه در واقع اینطور نبوده و این دسته از افراد بیشتر آلت پنهان دارند. اندازه گیری طول آلت در حالت کشیده شده با دست یا در حالت نعوظ و از محل اتصال آلت به استخوان شرمگاهی لگن (به نام سمفیز پوبیس) و در حالی که چربی را به عقب می رانید تا سر آلت تناسلی می باشد. محیط آلت در حالت نعوظ و از قسمت میانی آن اندازه گیری می شود.
      حداقل اندازه طول آلت در حالت کشیده 9 سانتیمتر گزارش شده است و حداقل محیط آلت در حالت نعوظ 8 سانتیمتر می باشد. البته این اعداد تقریبی بوده و بدیهی است در جوامع و نژادهای گوناگون می تواند متغیر باشد.
      وقتی صحبت از افزایش سایز آلت می شود سه روش کلی به ذهن می رسد:
      1. داروها اعم از قرص، کپسول، کرم ها و انواع آمپول ها که در شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی و هر از چندگاهی با اسامی جدید و بسته بندی های اغوا کننده تبلیغ می شود و بر تاثیر پذیری صد در صدی آن تاکید می کنند. بایستی گفت تا کنون هیچ دارویی که قادر باشد سایز آلت را افزایش دهند شناخته نشده و در مراکز علمی و آکادمیک و به دور از تبلیغات تجاری هنوز دارویی ساخته نشده تا بتواند باعث افزایش سایز آلت تناسلی بوسیله دارو شود.
      2. روش های کششی مثل استفاده از اکستندرها و کشنده هایی مثل لارجرباکس، استفاده از وکیوم و استفاده از تمرینات پنیمور. در مورد تاثیر روش های کششی و میزان این تاثیر و ماندگاری آن اختلاف نظر وجود دارد بعضی مقلات بر اثر بخشی آن و برخی بر بی اثر بودنش گزارشاتی ارائه داده اند اما به نظر می رسد که این روش ها اگر هم موثر باشند در نهایت رضایت فرد را فراهم نمی کند ضمن اینکه استفاده افراطی و نادرست از این روش ها می تواند مضر و آسیب رسان به بافت های اسفنجی آلت و عروق و اعصاب آن باشد.
      3. روش های جراحی. هنوز روش استانداردی که مورد قبول و پذیرش همه جراحان باشد وجود ندارد و علت آن عوارض زیاد جراحی و اثربخشی کم آن است. در حال حاضر شایع ترین و کم عارضه ترین روش برای افزایش طول آلت تناسلی قطع لیگمان ساسپنسوری است. در این روش حدود 2 سانت به سایز آلت افزوده می شود و عوارض آن شامل احتمال آسیب به عروق و اعصاب آلت و در نتیجه اختلال در سفتی و نعوظ و همچنین بد شکل شدن محل جراحی در بالای آلت می باشد. برای افزایش قطر آلت هم از تزریق چربی یا آلوگرافت استفاده می شود که به دلیل عوارض زیاد تقریبا مترود شده و کمتر جراحی حاضر است خطرات آنرا بپذیرد و عوارض آن بقدری است که خیلی اوقات منجر به جراحی مجدد وتخلیه مواد کاشته شده در اطراف آلت می شود.
  • تصویر کاربر احمد سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 286 مشاهده پرسش
    سلام اقا دکتر. من مشکل زود نزالی دارم. اکر میشه یه قرصی بهم بکین که حداقل 15 تا 20 دقیقه ارضا نشم ممنون. فبلا هم اسم قرص بهم گفته بودین ولی من الان اسمش یادم رفته ممنون میشم از دوباره بکین
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۱۲ آبان ۹۴( 1 دهه پیش)
      سلام
      زودانزالی درمان قطعی ندارد ولی با درواروهایی مثل بیحس کننده های موضعی و قرص هایی مثل پاروکستین 20 میلی یا سرترالین 50 میلی 6 ساعت قبل از نزدیکی می توان آنرا کنترل کرد ولی تا زمانی که دارو مصرف می کنید موثر است و با قطع دارو مشکل مجددا ظاهر می شود
      اسپری لیدوکائین 10% یا کرم زایلا-پی یکی از این داروهاست. 20 تا 25 دقیقه قبل از مقاربت و حتی قبل از سفت شدن آلت به کلاهک آلت یا کلاهک به اضافه نیمه انتهایی آلت یا تمام آلت (بر حسب شدت زود انزالی و میزان سفتی آلت). اگر از کاندوم استفاده نمی کنید بعد از احساس بی حسی و قبل از شروع روابط جنسی آلت خود را بشورید.
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر ف چهارشنبه ۲۳ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 593 مشاهده پرسش
    سلام،دوستی دارم که حدود یک ماه پیش عمل وازکتومی انجام داده،27 سالشه و مجرده. بعد عمل 2 بار ازمایش داده و بهش گفتن احتمال بارداریه زنش در اینده 5%. اگه بخواد عمل بازگشت انجام بده کی باید اینکارو کنه و احتمال موفقیتش چقده؟ و هزینش؟ خواهش میکنم جواب بدید خیلی مهمه برام. ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۲۳ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      هر چه زودتر انجام دهید بهتر است و احتمال موفقیتش حدود 50% تا 70% است.
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط