میکرولیتیازیس کلیه چیست؟ |سنگ در کالیس میانی کلیه

میکرولیتیازیس کلیه یا به اصطلاح عامیانه «شن کلیه» یکی از شایع‌ترین مشکلات دستگاه ادراری است که با تشکیل کریستال‌ها و رسوبات معدنی بسیار ریز در کلیه‌ها مشخص می‌شود. این رسوبات ریز که اندازه‌شان کمتر از ۳ میلی‌متر است، می‌توانند در قسمت‌های مختلف کلیه از جمله کالیس‌های فوقانی، میانی و تحتانی و یا سینوس کلیه تشکیل شوند. میکرولیتیازیس اگرچه معمولاً بدون علامت است، اما می‌تواند مقدمه تشکیل سنگ‌های بزرگ‌تر کلیه باشد که عوارض جدی‌تری را به همراه دارند.

میکرولیتیازیس کلیه چیست؟

میکرولیتیازیس از دو بخش تشکیل شده است: میکرو به معنی «کوچک» و لیتیازیس به معنی «تشکیل سنگ یا رسوب». در واقع، میکرولیتیازیس کلیه به وجود کریستال‌های معدنی بسیار ریز در سیستم جمع‌کننده ادرار کلیه اطلاق می‌شود. این رسوبات معمولاً از ترکیبات کلسیم اگزالات، کلسیم فسفات، اسید اوریک یا در موارد نادرتر از سیستئین تشکیل می‌شوند.

برای درک بهتر، ابتدا باید با ساختار کلیه آشنا شویم. هر کلیه دارای یک سیستم جمع‌آوری ادرار است که شامل:

-کالیس‌های کوچک: ساختارهای کوچک فنجانی‌شکل که ادرار از نفرون‌ها را جمع‌آوری می‌کنند.

-کالیس‌های بزرگ: که از اتصال چندین کالیس کوچک تشکیل می‌شوند و به سه دسته تقسیم می‌شوند:

– کالیس فوقانی (بالای کلیه)

– کالیس میانی (وسط کلیه)

– کالیس تحتانی یا پایینی (پایین کلیه)

-لگن کلیه (پلویس): حفره مرکزی که ادرار از تمام کالیس‌ها را جمع‌آوری کرده و به حالب می‌فرستد.

-سینوس کلیه: فضای چربی در مرکز کلیه که لگن، کالیس‌ها و رگ‌های خونی را در بر می‌گیرد.

میکرولیتیازیس می‌تواند در هر یک از این قسمت‌ها تشکیل شود، اما شایع‌ترین محل آن کالیس‌های کلیه به‌ویژه کالیس تحتانی است، زیرا ادرار در این قسمت به دلیل جاذبه زمین کمتر حرکت کرده و رسوبات راحت‌تر ته‌نشین می‌شوند.

تفاوت میکرولیتیازیس و سنگ کلیه چیست؟

بسیاری از افراد میکرولیتیازیس و سنگ کلیه را یکسان می‌دانند، اما تفاوت‌های مهمی بین این دو وجود دارد:

۱. از نظر اندازه:

• میکرولیتیازیس: رسوبات بسیار ریز کمتر از ۳ میلی‌متر که معمولاً به صورت نقاط اکوژن (نقاط روشن) در سونوگرافی دیده می‌شوند.
• سنگ کلیه: توده‌های معدنی بزرگ‌تر از ۳ میلی‌متر که می‌توانند تا چند سانتی‌متر رشد کنند.

۲. از نظر علائم:

• میکرولیتیازیس: اغلب بدون علامت و در سونوگرافی‌های معمولی به‌طور تصادفی کشف می‌شود.
• سنگ کلیه: معمولاً با درد شدید کلیه، خونریزی ادراری، تهوع و استفراغ همراه است.

۳. از نظر درمان:

• میکرولیتیازیس: معمولاً با نوشیدن آب فراوان و تغییرات رژیم غذایی دفع می‌شود.
• سنگ کلیه: ممکن است نیاز به روش‌های تهاجمی مانند لیتوتریپسی، اورتروسکوپی یا جراحی داشته باشد.

۴. از نظر پیش‌آگهی:

• میکرولیتیازیس: می‌تواند اولین گام تشکیل سنگ کلیه باشد و با اقدامات پیشگیرانه می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد.
• سنگ کلیه: اگر درمان نشود می‌تواند منجر به آسیب کلیه، عفونت شدید یا نارسایی کلیوی شود.

“میکرولیتیازیس کالیس کلیه با یافته سونوگرافیک نقاط هایپراکوژن کمتر از ۳ میلی‌متر در کالیس‌های کلیه مشخص می‌شود و ممکن است اولین گام در تشکیل سنگ کلیه باشد. این وضعیت در ۶۳.۶٪ بیماران مبتلا به هماتوری با استفاده از سونوگرافی با رزولوشن بالا تشخیص داده شد. به نقل از: Renal calyceal microlithiasis – PubMed“

علائم میکرولیتیازیس کلیه