جواب کوتاه: سیلدنافیل داروی شناخته‌شده‌ی اختلال نعوظ است، اما تنها به شکل خوراکی ساخته می‌شود — قرص و سوسپانسیون. هیچ ژل، پماد یا کرم موضعیِ سیلدنافیلی به‌عنوان داروی تأییدشده‌ی نعوظ وجود ندارد و در فهرست درمان‌های معتبر اختلال نعوظ هم نامی از آن نیست. آنچه در بازار با نام «ژل سیلدنافیل» یا «ژل راست‌کننده» فروخته می‌شود، شکل داروییِ تأییدشده نیست.
■ ژل سیلدنافیل چیست و برای چه کاری استفاده می‌شود؟
سیلدنافیل در گروه مهارکننده‌های PDE5 قرار دارد و با افزایش جریان خون آلت به نعوظ کمک می‌کند. مرجع دارویی مدلاین‌پلاس (کتابخانه‌ی ملی پزشکی آمریکا) شکل‌های این دارو را صریح نوشته است: قرص و سوسپانسیون خوراکی. یعنی شکل موضعی — ژل، پماد یا کرم — جزو اشکال داروییِ سیلدنافیل نیست.
ایده‌ی ژل موضعی از این فکر آمده که اگر دارو مستقیم روی ناحیه بنشیند، سریع‌تر اثر کند و عوارض عمومی‌اش کمتر باشد. این ایده سال‌ها در مرحله‌ی پژوهش مانده و به داروی تأییدشده نرسیده است. برای شکل خوراکی و دوز آن، مقاله‌ی درمان ناتوانی جنسی با قرص سیلدنافیل (اس دی اف) را بخوانید.
■ ژل سیلدنافیل بهتر است یا قرص سیلدنافیل؟
این پرسش را زیاد از ما می‌پرسند. مقایسه‌ی منصفانه این است:
– شکل داروییِ شناخته‌شده — قرص: بله (قرص و سوسپانسیون خوراکی) | ژل موضعی: خیر
– در فهرست درمان‌های اختلال نعوظ مراکز معتبر — قرص: بله | ژل موضعی: نامی از آن نیست
– دوز مشخص که پزشک تعیین می‌کند — قرص: بله | ژل موضعی: نامشخص
– فهرست عوارض شناخته‌شده — قرص: بله، منتشر شده | ژل موضعی: در دسترس نیست
– تداخل‌های دارویی مستند — قرص: بله، مهم‌ترینش نیترات‌ها | ژل موضعی: اگر سیلدنافیلِ اعلام‌نشده داشته باشد، همان تداخل‌ها هم هست
پس انتخاب میان «ژل یا قرص» در واقع انتخاب میان محصولی با ترکیب نامشخص و داروی نسخه‌ای با دوز و عوارض مشخص است. اگر قرص برای شما عارضه داشته یا جواب نداده، راه درست عوض‌کردن نوع درمان زیر نظر پزشک است، نه رفتن به سمت محصول موضعی — گزینه‌های خوراکی و تزریقی درمان ناتوانی جنسی را ببینید.
■ عوارض ژل سیلدنافیل و ژل‌های نعوظ چیست؟
درباره‌ی خودِ ژل‌های بازار، فهرست عوارضِ منتشرشده‌ای وجود ندارد؛ چون دارویی با پرونده‌ی ثبت‌شده نیستند. اما اگر ترکیبشان سیلدنافیل باشد، همان عوارض سیلدنافیل در انتظار است. مدلاین‌پلاس عوارض شایع سیلدنافیل را این‌ها می‌داند: سردرد، سوزش سر دل، گُرگرفتگی، تهوع و اسهال، گرفتگی و خون‌ریزی بینی، بی‌حسی یا گزگز دست و پا، درد عضله یا کمر، و تغییر در دیدن رنگ‌ها و حساسیت به نور.
این نشانه‌ها فوری است و باید همان لحظه با پزشک تماس بگیرید: افت یا از دست رفتن ناگهانی بینایی، کاهش یا قطع شنوایی و وزوز گوش، سرگیجه و غش، درد قفسه‌ی سینه یا تنگی نفسِ بدترشده، و نعوظ دردناکی که بیش از ۴ ساعت طول بکشد.
مهم‌ترین خطر، تداخل با نیترات‌هاست. سیلدنافیل با داروهای نیتراته‌ی قلبی و با موادی که نیترات دارند (آنچه «پاپرز» نامیده می‌شود) نباید مصرف شود؛ این ترکیب فشار خون را به‌شدت پایین می‌آورد. در مردانی که سیلدنافیل مصرف کرده‌اند، مواردی از حمله‌ی قلبی، سکته و مرگ ناگهانی گزارش شده است — بیشترِ آن‌ها بیماری قلبی زمینه‌ای داشتند. وقتی ترکیب یک ژل را نمی‌دانید، نمی‌توانید بدانید آیا این تداخل تهدیدتان می‌کند یا نه.
■ نظرات درباره‌ی ژل سیلدنافیل چه می‌گویند؟
بیشترِ کسانی که این عبارت را جستجو می‌کنند دنبال نظر خریداران در فروشگاه‌های اینترنتی‌اند. صادقانه بگوییم: نظر فردی جای کارآزمایی دارویی را نمی‌گیرد. در اختلال نعوظ، حالِ روانی و انتظارِ فرد تأثیر زیادی بر نتیجه دارد و همین باعث می‌شود تجربه‌های مثبتِ پراکنده، بدون آزمونِ کنترل‌شده، قابل اتکا نباشند.
نکته‌ی عملی‌تر این است: نظرِ مثبت درباره‌ی یک ژل، ترکیب آن ژل را روشن نمی‌کند. محصولاتی که بدون پرونده‌ی دارویی عرضه می‌شوند می‌توانند مقدار اعلام‌نشده‌ای مهارکننده‌ی PDE5 داشته باشند — و آن‌وقت همان تداخل خطرناک با نیترات‌ها، بدون اینکه شما بدانید، در کار است.
■ نحوه‌ی مصرف ژل سیلدنافیل چگونه است؟
چون شکل موضعیِ تأییدشده‌ای از سیلدنافیل وجود ندارد، دستور مصرفِ استانداردی هم برای آن نوشته نشده است. هر عدد و دستوری که روی بسته‌بندیِ محصولات بازار آزاد می‌بینید، از یک پرونده‌ی دارویی نیامده.
اگر دنبال دستور مصرف واقعی‌اید، آن مربوط به شکل خوراکی است و دوز و زمانِ مصرفش را پزشک با توجه به بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگرتان تعیین می‌کند. جزئیات را در مقاله‌ی قرص سیلدنافیل و برای داروی مشابه در مقاله‌ی قرص سیالیس آورده‌ایم.
■ تفاوت پماد، کرم و ژل سیلدنافیل در چیست؟
از نظر دارویی تفاوت معناداری میانشان نیست، چون هیچ‌کدام شکل داروییِ ثبت‌شده‌ی سیلدنافیل نیستند؛ فرقشان فقط در پایه‌ی سازنده است: ژل پایه‌ی آبی دارد و سبک و سریع‌جذب است، کرم ترکیب آب و چربی و غلیظ‌تر است، و پماد پایه‌ی چرب دارد و دیرتر جذب می‌شود.
پس اگر کسی پرسید «پماد سیلدنافیل بهتر است یا ژل سیلدنافیل؟»، جواب این است که پرسش از پایه بی‌مورد است — هیچ‌کدام داروی تأییدشده‌ی نعوظ نیستند.
■ «ژل راست‌کننده قوی» بازار آزاد چه خطری دارد؟
ژل‌هایی با نام‌های تجاری گوناگون — از جمله همان نام‌هایی که مردم در گوگل جستجو می‌کنند — در سایت‌های فروش عرضه می‌شود. سه خطر واقعی اینجاست:
– ترکیب نامشخص: نمی‌دانید چه چیزی و چه مقدار در آن است.
– تداخل پنهان: اگر مهارکننده‌ی PDE5 اعلام‌نشده داشته باشد، برای کسی که داروی قلبی نیتراته می‌خورد خطرناک است.
– عقب‌افتادن تشخیص: اختلال نعوظ گاهی اولین نشانه‌ی بیماری قلبی، دیابت یا کمبود تستوسترون است. ماه‌ها آزمون‌وخطا با ژل یعنی ماه‌ها تأخیر در پیدا کردن علت. در مقاله‌ی درمان شلی آلت توضیح داده‌ایم علت‌ها چه می‌توانند باشند.
■ اگر ژل و قرص جواب نداد، چه گزینه‌ای هست؟
وقتی داروی خوراکی اثر کافی ندارد یا بیمار نمی‌تواند مصرفش کند، راه بسته نیست. گزینه‌های شناخته‌شده‌ی اختلال نعوظ در مراکز معتبر این‌ها هستند: داروهای خوراکی مهارکننده‌ی PDE5، تزریق داخل آلت، پمپ خلأ (دستگاه مکنده)، درمان با تستوسترون در صورت کمبود واقعی، و پروتز آلت تناسلی در موارد مقاوم.
گزینه‌ی دیگری که بیماران زیاد درباره‌اش می‌پرسند تزریق ژل است — ولی توجه کنید که هدف آن متفاوت است: تزریق ژل به آلت یا فیلر آلت برای حجم و ظاهر انجام می‌شود، نه برای درمان اختلال نعوظ. در آن مقاله عکس قبل و بعد و شرح کامل روش آمده تا تفاوتش با ژل موضعی روشن باشد.
■ ژل موضعی سیلدنافیل در پژوهش‌های شرکت‌های داروسازی چه جایی دارد؟
اختلال نعوظ (ED) به ناتوانی مداوم در نعوظ و مشکل در حفظ حالت نعوظ گفته می‌شود. این اختلال باعث نارضایتی جنسی و سایر مشکلات خواهد شد. تخمین زده می‌شود که حدود ۲۰ میلیون مرد در ایالات متحده دچار این مشکل هستند و سالانه ۶۰۰٬۰۰۰ مورد جدید شناسایی می‌شوند. برآورد هزینه برای این اختلال در بازار جهانی بیش از ۴ میلیارد دلار بوده است. این اختلال که بیشتر به سن افراد مربوط می‌شود- حدود ۳۹٪ مردان بالای ۴۰ سال و ۷۰٪ مردان بالای ۷۰ سال را در بر می‌گیرد.
در حال حاضر سیلدنافیل و دیگر مهارکننده‌های PDE5، به‌عنوان مؤثرترین درمان برای اختلال نعوظ شناخته می‌شود. در ایالات متحده این مهارکننده‌های PDE5 به‌صورت خوراکی و به‌عنوان داروهای تجویزی (با نسخه) در دسترس است.
با وجود اینکه این داروها بسیار مؤثر هستند، اما مهارکننده‌های PDE5 خوراکی مشکلاتی مثل عوارض جانبی نامطلوب و تداخلات دارویی را ایجاد می‌کنند. رایج‌ترین عوارض جانبی آن‌ها شامل موارد زیر می‌شود:
– سردرد
– گُرگرفتگی
– سوءهاضمه
– اختلالات بینایی از جمله فوتوفوبیا (حساسیت به نور)
در اکتبر سال ۲۰۰۷، FDA اعلام کرد که تمام مهارکننده‌های PDE5 از جمله سیلدنافیل، باید به همراه برچسب‌های هشدار در مورد خطرهای احتمالی (حتی از دست دادن شنوایی) به فروش برسد. علاوه بر این، تداخلات دارویی سایر مهارکننده‌های PDE و PDE5 مانند ریوسیگوات با نیترات‌ها، مهارکننده‌های پروتئاز و مهارکننده‌های قوی CYP450 3A4، باعث مشکلات خطرناکی خواهد شد. به‌عنوان مثال تداخل با نیترات‌ها باعث افت شدید فشار خون می‌شود. همچنین، تداخل این دارو با داروهایی مانند وارفارین و مسدودکننده‌های آلفا، ممکن است موجب افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، نارسایی کلیوی و ریوی، ضعیف شدن شنوایی، بیماری‌های کبدی و … شود. تحقیقات نشان داده اند که تقریباً ۱۸٪ بیمارانی که داروهای دیگری برای سایر بیماری‌های خود مصرف می کردند، مصرف سیلدنافیل و سایر مهارکننده‌های PDE5 را قطع کردند.
در حال حاضر شرکت‌های داروسازی در تلاشند که ژل موضعی سیلدنافیل ۳٫۶٪ را با قابلیت‌هایی مانند ایمنی بالا، مصرف آسان و دسترسی راحت، در اختیار بیماران قرار دهند و FDA آن را به‌عنوان اولین داروی بدون نسخه برای درمان مؤثر و ایمن اختلال نعوظ تأیید کند. از دیگر مزایای پیش بینی شده ی ژل موضعی سیلدنافیل نسبت به سایر موارد خوراکی PDE5 ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
– تأثیرگذاری بیشتر به علت استعمال مستقیم در ناحیه‌ی درمانی مورد نظر
– تأثیرگذاری سریع‌تر برای بیماران
فاز ۱ فارماکوکینتیک (PK) و آزمایش‌ها ایمنی ژل سیلدنافیل، دوز ۳٫۶٪ را ایمن دانسته است. نتایج این آزمایش‌ها که پس از یک بار استفاده از ۲ گرم ژل موضعی سیلدنافیل روی داوطلبان مرد سالم انجام شد نشان می دهد که دارورسانی سیلدنافیل به‌صورت موضعی بهتر بوده و عوارض جانبی آن کمتر است. همچنین، هیچگونه عوارض جانبی سیستمیک یا عوارض پوستی مشاهده نشد.
در حال حاضر، در ایالات متحده هیچ نسخه‌ی مبتنی بر ژل سیلدنافیل در دسترس عموم نیست. داروهای دیگری که برای درمان اختلال نعوظ وجود دارند، به‌صورت خوراکی مصرف می‌شوند. در طول این سال‌ها محققان آزمایش‌ها بسیاری در زمینه‌ی استفاده از این ژل برای درمان اختلال نعوظ انجام داده اند، اما نتایج این آزمایش‌ها متفاوت بود. نتایج حاصل نشان می دهد که علی رغم درصد موفقیت کمتر در بهبود عارضه با مصرف ژل موضعی، زمان عملکرد و شدت عوارض کمتر می‌تواند مدنظر قرار گیرد. بنابراین آزمایش‌ها بیشتری برای درمان مورد نیاز است.
■ چه زمانی به پزشک ارولوژی مراجعه کنیم؟
اگر یکی از این‌ها را دارید، سراغ محصولات بازار نروید و وقت ویزیت بگیرید:
– مشکل نعوظ بیش از سه ماه ادامه دارد.
– مشکل یک‌شبه و ناگهانی شروع شده است.
– بیماری قلبی، فشار خون، دیابت یا کلسترول بالا دارید، یا داروی قلبی می‌خورید.
– همراه با درد، کجی آلت یا کوچک‌شدن بیضه است.
– قرص مصرف کرده‌اید و اثر نکرده یا عارضه داده است.
دکتر محمد جباری — فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی، شماره نظام پزشکی ۵۶۷۱۴، عضو هیئت علمی وزارت بهداشت و عضو انجمن ارولوژی ایران. برای تعیین وقت: ۰۲۱-۹۱۳۰۱۷۸۲ — یک‌شنبه، دوشنبه و سه‌شنبه، ساعت ۱۳ تا ۱۸. نشانی مطب: تهران، خیابان میرزای شیرازی، نرسیده به خیابان شهید بهشتی، کوچه شهدا، پلاک ۲۲، طبقه ۴، واحد ۲۰.
■ سوالات متداول درباره‌ی ژل سیلدنافیل
۱- ژل سیلدنافیل برای چیست؟ با ادعای کمک به نعوظ فروخته می‌شود، اما شکل داروییِ تأییدشده‌ی سیلدنافیل نیست. سیلدنافیل فقط خوراکی است.
۲- ژل سیلدنافیل عوارض دارد؟ فهرست عوارض منتشرشده‌ای ندارد، چون پرونده‌ی دارویی ندارد. اگر سیلدنافیل داشته باشد، عوارض سیلدنافیل — سردرد، گُرگرفتگی، اختلال دید — و تداخل خطرناک با نیترات‌ها هم هست.
۳- ژل سیلدنافیل بهتر است یا قرص؟ قرص، چون دوز و عوارض و تداخل‌هایش مشخص است و زیر نظر پزشک تجویز می‌شود.
۴- ژل سیلدنافیل برای زنان هم هست؟ خیر. سیلدنافیل برای اختلال نعوظ مردان و یک بیماری ریوی تجویز می‌شود؛ مصرف خودسرانه‌ی آن توسط زنان جایی در دستورهای دارویی ندارد.
۵- قیمت ژل سیلدنافیل چقدر است؟ چون محصول دارویی ثبت‌شده نیست، قیمت رسمی ندارد و از فروشنده‌ای به فروشنده‌ی دیگر تفاوت می‌کند. ما قیمتی اعلام نمی‌کنیم.
منابع:
– MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) — Sildenafil: medlineplus.gov
– Cleveland Clinic — Erectile Dysfunction: my.clevelandclinic.org
این مطلب جای معاینه و تجویز پزشک را نمی‌گیرد. مصرف هر دارویی برای اختلال نعوظ باید با نسخه باشد.
