تشخیص دقیق سرطان بیضه با آزمایش خون یا سونوگرافی

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

توده‌ای در بیضه لمس کرده‌اید و می‌خواهید بدانید با یک آزمایش خون یا یک سونوگرافی قضیه روشن می‌شود یا نه. پاسخ کوتاه: سونوگرافی معمولاً اولین قدم است و نشان می‌دهد تغییر، یک وضعیت خوش‌خیم مثل هیدروسل است یا یک توده‌ی جامد؛ آزمایش خون مارکرهای تومور را می‌سنجد و به تشخیص نوع و مرحله کمک می‌کند؛ اما تشخیص قطعی فقط با بررسی بافت بیضه زیر میکروسکوپ است. در این مقاله دکتر محمد جباری، فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی در تهران، قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهد هر روش چه می‌گوید و چه نمی‌گوید. اگر هنوز مطمئن نیستید توده‌تان مشکوک هست یا نه، اول علائم سرطان بیضه را بخوانید.

آزمایش خون یا سونوگرافی — کدام دقیق‌تر است؟

روشچه می‌گویدچه نمی‌گوید
سونوگرافیاولین آزمایش؛ نشان می‌دهد تغییر، یک وضعیت خوش‌خیم مثل هیدروسل یا واریکوسل است یا یک توده‌ی جامد که می‌تواند سرطان باشدنوع دقیق تومور و بدخیم‌بودن قطعی را
آزمایش خونمارکرهای AFP، hCG و LDH؛ کمک به تشخیص نوع تومور و پیگیری بعد از درمانمارکر طبیعی سرطان را رد نمی‌کند؛ بعضی تومورها هیچ مارکری را بالا نمی‌برند
بررسی بافتتشخیص قطعی و نوع سرطان، بعد از برداشتن بیضه از راه کشاله‌ی ران—

منبع: انجمن سرطان آمریکا و NHS.

سرطان بیضه چیست؟

سرطان بیضه (Testicular Cancer) یکی از انواع سرطان است که از بافت‌های یک یا هر دو بیضه آغاز می‌شود. بیضه‌ها غدد جنسی مردانه هستند که در کیسه‌ای به نام اسکروتوم (کیسه بیضه) قرار دارند و وظیفه تولید هورمون تستوسترون و اسپرم را بر عهده دارند.

اگرچه این بیماری در مقایسه با سایر سرطان‌ها نسبتاً نادر است، اما بیشترین شیوع آن در مردان ۱۵ تا ۴۹ ساله است (NHS) و میانگین سن تشخیص حدود ۳۳ سال است (ACS). خبر خوب این است که سرطان بیضه، حتی در صورت متاستاز (پخش شدن در بدن)، یکی از درمان‌پذیرترین انواع سرطان است (ACS).

آزمایشات و روش های  تشخیص سرطان بیضه

در برخی از موارد مردان بصورت تصادفی یا در حال معاینه دوره ای بیضه توسط خود شان متوجه سرطان بیضه می شوند. در دیگر موارد، ممکن است توسط پزشک در حین معاینه یا شریک جنسی مشخص شود. برای اینکه مشخص شود برجستگی لمس شده بر روی بیضه سرطان می باشد پزشک موارد زیر را به شما توصیه می کند:

# سونوگرافی

 در سونوگرافی بیضه از امواج ماورای صوت برای ایجاد تصویری از بیضه از طریق کیسه بیضه استفاده می شود. به هنگام سونوگرای شما بر روی یک تخت به پشت می خوابید و کمی پاها را از هم باز می کنید. سپس کمی ژل بر روی پوست کیسه بیضه قرار داده می شود و بعد پزشک بوسیله یک پروب که روی کیسه بیضه حرکت داده می شود نماهایی از بیضه شما به تصویر می کشد.

سونوگرافی به پزشک کمک می کند تا ماهیت هر توده و برجستگی را مشخص کند، مثلا مشخص کند که توده مذکور جامد است یا مایع. سونوگرافی همچنین به پزشک خواهد گفت که توده مذکور داخل بیضه هست یا خارج بیضه.

طبق انجمن سرطان آمریکا، سونوگرافی معمولاً اولین آزمایشی است که با شک به سرطان بیضه انجام می‌شود، چون می‌تواند یک تغییر خوش‌خیم (مثل هیدروسل یا واریکوسل) را از یک توده‌ی جامد جدا کند. اگر توده جامد باشد، احتمال سرطان بیشتر است و پزشک آزمایش‌های بعدی یا جراحی را توصیه می‌کند. جزئیات انجام و تفسیر این بررسی را در سونوگرافی بیضه چیست؟ بخوانید.

آزمایش خون

# آزمایش خون

 پزشک ممکن است برای شما درخواست آزمایش خون دهد تا سطح شاخص های توموری را در خون مشخص کند. شاخص های توموری موادی هستند که در خون بصورت طبیعی وجود ارند ولی در برخی موارد از جمله سرطان بیضه، سطح این ماده در خون افزایش می یابد. بالا بودن شاخص های توموری در خون الزاما به معنی این نیست که شما سرطان دارید، اما ممکن است به پزشک در تشخیص بیماری شما کمک کند.

سه مارکر اصلی که اندازه‌گیری می‌شود (ACS):

  • AFP و hCG: بالا رفتنشان احتمال وجود تومور بیضه را مطرح می‌کند و به تشخیص نوع آن کمک می‌کند. سمینومای خالص گاهی hCG را بالا می‌برد ولی هرگز AFP را؛ پس هر افزایش AFP یعنی تومور جزء غیرسمینوما دارد.
  • LDH: بالا بودنش اغلب (نه همیشه) نشانه‌ی گسترده‌بودن بیماری است، ولی در بسیاری از بیماری‌های غیرسرطانی هم بالا می‌رود.

نکته‌ی مهم: بعضی تومورها آن‌قدر کوچک‌اند که هیچ مارکری را بالا نمی‌برند؛ پس آزمایش خونِ طبیعی به‌تنهایی سرطان را رد نمی‌کند و جای سونوگرافی را نمی‌گیرد. همین مارکرها بعد از درمان هم به‌طور منظم اندازه‌گیری می‌شوند تا بازگشت بیماری زود پیدا شود (ACS).

# جراحی به منظور برداشتن بیضه (رادیکال اینگوئینال ارکیکتومی)

 اگر مشخص شود که توده ی لمس شده در بیضه ممکن است سرطانی باشد، توصیه به جراحی برای برداشتن کامل بیضه همراه با طناب آن از طریق کشاله ران می شود. بیضه خارج شده برای بررسی از نظر تعیین سرطانی بودن و نوع سرطان به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می شود.

چرا به‌جای نمونه‌برداری، کل بیضه برداشته می‌شود؟ طبق انجمن سرطان آمریکا، نمونه‌برداری (برداشتن تکه‌ی کوچکی از تومور) برای تومور بیضه به‌ندرت انجام می‌شود؛ وقتی سونوگرافی و آزمایش خون شک بالایی ایجاد کنند، پزشک معمولاً هرچه زودتر جراحی برداشتن بیضه از راه کشاله‌ی ران را توصیه می‌کند و کل بیضه برای بررسی به آزمایشگاه می‌رود. با یک بیضه هم می‌توان بچه‌دار شد، هرچند بسته به نوع جراحی ممکن است سخت‌تر باشد و پزشک معمولاً پیش از عمل درباره‌ی ذخیره‌ی اسپرم با شما صحبت می‌کند (Cleveland Clinic)؛ جزئیات را در تأثیر سرطان بیضه بر باروری بخوانید.

تعیین نوع سرطان

بیضه را بعد از خارج کردن از بدن از نظر تعیین نوع سرطان بیضه بررسی می کنند. نوع سرطان بیضه در تعیین نوع درمان بعدی و پیش آگهی بیمار نقش دارد. بطور کلی دو نوع سرطان بیضه وجود دارد:

# سمینوما

 تومورهای سمینوما در همه گروه های سنی رخ می دهد، اما اگر سرطان بیضه در مردان مسن تر رخ دهد، احتمال اینکه سمینوما باشد بیشتر است. تومورهای سمینوما، به اندازه ی تومورهای غیر سمینومایی مهاجم نیستند.

# غیر سمینوما

 تومورهای غیر سمینوما در سنین پائین تر ایجاد می شوند و رشد و انتشارشان سریع تر است. چندین نوع تومور غیر سمینومایی وجود دارد که شامل کوریوکارسینوما، امبریونال کارسینوما، تراتوما، و تومور کیسه زرده می باشد.

مرحله‌بندی سرطان بیضه چگونه انجام می‌شود؟

وقتی تشخیص سرطان توسط پزشک قطعی شد، قدم بعدی تعیین وسعت (مرحله) سرطان است. برای تعیین اینکه سرطان به خارج از بیضه انتشار یافته است یا خیر، ممکن است پزشک شما موارد زیر را درخواست کند:

# سی تی اسکن

 در سی تی اسکن یک سری تصاویر با استفاده از اشعه ایکس از شکم، قفسه سینه و لگن گرفته می شود. پزشک از سی تی اسکن برای یافتن علائم انتشار سرطان استفاده می کند.

# آزمایشات خون

 آزماش خون برای بررسی شاخص ها و مارکرهای توموری به پزشک کمک می کند تا متوجه شود که آیا بعد از برداشتن بیضه، هنوز سرطان در بدن وجود دارد یا خیر.

بعد از این بررسی ها، مرحله سرطان مشخص می شود. تعیین مرحله سرطان کمک می کند تا بهترین درمان برای شما تعیین شود. مراحل سرطان بیضه عبارتند از:

  • مرحله 1: سرطان محدود به بیضه است
  • مرحله 2: سرطان به غدد لنفاوی در شکم انتشار یافته است.
  • مرحله 3: سرطان به دیگر قسمت های بدن انتشار یافته است. سرطان بیضه غالبا به ریه و کبد منتشر می شود.

برای تعیین گسترش، علاوه بر سی‌تی‌اسکن ممکن است ام‌آرآی هم انجام شود (Cleveland Clinic). نرخ بقای هر مرحله و نشانه‌های گسترش بیماری را در علائم سرطان بیضه پیشرفته و بدخیم آورده‌ایم.

عکس سرطان بیضه

سرطان بیضه

برای آشنایی با نشانه‌هایی که معمولاً بیمار را به آزمایش و سونوگرافی می‌رساند، مقاله‌ی علائم سرطان بیضه پیشرفته را بخوانید.

پرسش‌های متداول درباره تشخیص سرطان بیضه

آیا سونوگرافی به‌تنهایی سرطان بیضه را مشخص می‌کند؟

سونوگرافی نشان می‌دهد تغییر، یک وضعیت خوش‌خیم مثل هیدروسل یا واریکوسل است یا یک توده‌ی جامد؛ اگر جامد باشد احتمال سرطان بیشتر است؛ اما تشخیص قطعی و نوع سرطان فقط با بررسی بافت بیضه مشخص می‌شود (ACS).

آیا آزمایش خون طبیعی یعنی سرطان بیضه ندارم؟

خیر. بعضی تومورها آن‌قدر کوچک‌اند که مارکرهای AFP، hCG یا LDH را بالا نمی‌برند (ACS). پس آزمایش خون طبیعی به‌تنهایی سرطان را رد نمی‌کند و اگر توده‌ای در بیضه دارید، سونوگرافی همچنان لازم است.

چرا برای تشخیص، نمونه‌برداری از بیضه انجام نمی‌شود؟

طبق ACS نمونه‌برداری برای تومور بیضه به‌ندرت انجام می‌شود؛ با شک بالا در سونوگرافی و آزمایش خون، کل بیضه از راه کشاله‌ی ران برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود.

اولین قدم برای تشخیص سرطان بیضه چیست؟

معاینه توسط پزشک و بعد سونوگرافی بیضه و آزمایش خون؛ طبق NHS این دو، آزمایش‌های اصلی تشخیص سرطان بیضه‌اند. روش معاینه‌ی بیضه در خانه را هم بخوانید.

منابع: ACS – Tests for Testicular Cancer · NHS – Tests and next steps · NHS – Causes of testicular cancer · ACS – Key Statistics · MedlinePlus – Testicular Cancer · Cleveland Clinic – Testicular Cancer

نوبت معاینه و سونوگرافی بیضه در تهران

اگر توده یا تغییری در بیضه حس کرده‌اید، منتظر نمانید. دکتر محمد جباری، فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی، برای معاینه و بررسی تخصصی در کنار شماست.

☎ تماس و رزرو نوبت: ۰۲۱-۹۱۳۰۱۷۸۲

این مطلب توسط دکتر محمد جباری، فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی (شماره نظام پزشکی ۵۶۷۱۴)، عضو هیئت علمی وزارت بهداشت و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران، بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵.

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.4/5 - (18 امتیاز)

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 3روز از طریق پیامک اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

 برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مجتبی پنجشنبه ۳۰ خرداد ۹۸( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 466 مشاهده پرسش
    عرض سلام وخسته نباشید خدمت دکتر عزیز
    ببخشید مدتی هست ک متوجه دونه های ریزی داخل بیضه وآلت تناسلی واطراف مقعدم شدم ک تعدادشون خیلیم زیاد هستن و روز ب روزم احساس میکنم بیشتر میشن
    خواستم بدون چه راهی واسه درمانش انجام بدم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۳۰ خرداد ۹۸( 7 سال پیش)

      سلام

      این غدد فوردایس هستند و جزو بافت طبیعی بدن بوده و برطرف نمی شوند

  • تصویر کاربر ازاد چهارشنبه ۲۹ خرداد ۹۸( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 428 مشاهده پرسش
    سلام ببخشد من یه سال میشه ک بعضی وقتا یه دردی میاد تو بیضه هام البته ناگفته نمونه یه سال پیش یکی از دوستام باهام شوخی کرد زد تو پام از آون وقته که بعضی وقتا درد میکنه اگه چیزه سنگینیم بلند کنم همینجوری میشم لطف کنید جوابمو بدید
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۲۹ خرداد ۹۸( 7 سال پیش)

      سلام

      برای احتیاط بهتره معاینه شده و سونوگرافی از بیضه ها انجام دهید

  • تصویر کاربر حمیدفخرایی چهارشنبه ۲۲ خرداد ۹۸( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 2000 مشاهده پرسش
    سلام
    دکتر من چهار ماه پیش یک لگدی به بیضه چپم خورد از اون به بعد همیشه انگاری این بیضم سنگینه و در بعضی مواقع استرسی و هیجانی.. ترس و دعوا دقیقا زیر بیضه و اطراف بیضه و اون فاصله کیسه بیضه تا مقعد در سمت چپ بدنم حالت سوزش خفیف ولی ازار دهنده میگیرهـ زیر بیضم انگاری یکم نرم شده و با لمس احساس سوزش میکنم رفتم سونو چیزی نشون نداد بعدشم من فقط سوزش بیضه دارم و فقطم در زیر بیضه همون جاهایی که گفتم سوزش داره
    دکتر میخام بدونم چی شده ؟
    بعدشم این خیلی مهمه میخام بدونم که چیکار باید بکنم تا این درد بهتره؟راه حل بگید حتی جراحی
    ایا به جراحی نیازه?
    دکتر خواهش میکنم که راه حل بگید تا خوب شه ؟ اسم دارویی چیزی؟ فقط نکته اصلی اینه که راه حل رو بگید تا خوب شم؟؟؟؟؟؟؟؟
    من شونزدع سالمه
    با تشکر از جناب دکتر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۲۲ خرداد ۹۸( 7 سال پیش)

      سلام

      بدون معاینه نمی توانم نظری بدهم و تشخیص یا درمانی را مطرح کنم. توصیه می کنم برای معاینه و در صورت نیاز انجام بررسی لازم حضورا به پزشک ارولوژیست مراجعه کنید.

  • تصویر کاربر احمد چهارشنبه ۸ خرداد ۹۸( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 438 مشاهده پرسش
    با سلام:بیضه سمت راست من در ابتدای کیسه بیضه قرار گرفته است.به طور کامل از شکم خارج است و داخل کیسه بیضه.اما به جای اینکه در انتهای کیسه و در کنار بیضه چپ قرارربگیرد در ابتدای ان قرار دارد.سونوگرافی انجام و اندازه و اپیدیدم و طناب بیضه و سایر موارد نرمال است.دلیل این بالا بودن فکر میکنم مربوط به جراحی فتق در سن ۱۲ سالگی است.چون باعث شده طناب بیضه گیر بیفتند و اصطلاحا باعث کوتاهی طناب شده و بیضه نتواند کامل پایین بیاید.این فاصله زیاد هر دو بیضه باعث شده از نظر اعتماد بنفس مشکل پیدا کنم چرا که شکل نازیبایی دارد.ایا در سن ۲۹سالگی میتوان جراحی کرد و طناب بیضه را ازاد کرد.ممنون.
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۸ خرداد ۹۸( 7 سال پیش)

      سلام

      میشه ولی دو تا نکته دارد.

      معلوم نیست که بشه طناب را آزاد کرد تا بیضه پایین تر بیاد

      ممکنه عروق بیضه و در نتیجه خود بیضه آسیب ببینه

  • تصویر کاربر مصطفی سه شنبه ۲۴ اردیبهشت ۹۸( 7 سال پیش) تعداد بازدید: 612 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر بلاک عصبی برای درد اپیدیمیت مزمن بکار میره یا نه عوارضش چیه و بی حسی موقتی یا داعمی ؟ ممنون میشم راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۴ اردیبهشت ۹۸( 7 سال پیش)
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط
پرسش از دکتر