بهترین درمان بیماری لیکن اسکلروزیس

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

لیکن اسکلروزیس (Lichen Sclerosus) یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که باعث ایجاد لکه‌های سفیدرنگ، نازک شدن و سفت شدن پوست می‌شود. این بیماری بیشتر ناحیه تناسلی و مقعد را درگیر می‌کند و در صورت عدم درمان، می‌تواند منجر به تنگی مجرای ادراری، مشکلات جنسی و در موارد نادر زمینه‌ساز تغییرات بدخیمی پوست شود.

لیکن اسکلروزیس در هر دو جنس رخ می‌دهد اما الگوی بروز آن متفاوت است: در مردان بیشتر بین سنین ۳۰ تا ۶۰ سال و در زنان در دو دوره قبل از بلوغ و بعد از یائسگی شایع‌تر است. این بیماری مسری نیست و از طریق تماس جنسی منتقل نمی‌شود.

۳۰ تا ۶۰ سالشایع‌ترین سن بروز در مردان
۳ تا ۶٪احتمال ارتباط با بدخیمی در زنان
غیرمسریقابل انتقال از راه تماس جنسی نیست

تنگی مجرا

بیماری لیکن اسکلروزیس

در مورد ارتباط بیماری لیکن اسکلروزیس با بدخیمی های پوستی ناحیه تناسلی اتفاق نظر وجود ندارد. اگرچه این ارتباط در زنان بیشتر مشاهده شده است (حدود 3 تا 6 درصد) ولی درمردان این ارتباط بیشتر زیر سوال است.

علائم لیکن اسکلروزیس

علائم لیکن اسکلروزیس ممکن است خفیف باشد و برخی بیماران حتی علائم مشخصی نداشته باشند. اما با پیشرفت بیماری، نشانه‌های زیر بروز می‌کنند:

علائم در مردان

  • لکه‌های سفید روی کلاهک آلت و پوست ناحیه ختنه
  • سفت شدن و چروکیده شدن پوست آلت تناسلی
  • مشکل در عقب کشیدن پوست ختنه‌گاه (فیموز)
  • نعوظ دردناک
  • باریک شدن جریان ادرار (به‌دلیل تنگی مجرا)
  • سوزش و خارش ناحیه تناسلی
  • ترک خوردگی و زخم دردناک

علائم در زنان

  • لکه‌های سفید و صاف روی فرج و اطراف مقعد
  • خارش شدید و مداوم ناحیه تناسلی
  • درد هنگام نزدیکی (دیسپارونی)
  • نازک شدن و شکننده شدن پوست
  • ایجاد تاول و زخم‌های سطحی
  • درد هنگام ادرار کردن
  • تنگ شدن دهانه واژن در موارد پیشرفته

اگر هر یک از علائم بالا — به‌ویژه لکه‌های سفید ناحیه تناسلی یا تغییر در جریان ادرار — را مشاهده می‌کنید، حتماً به متخصص اورولوژی یا پوست مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام از پیشرفت بیماری و ایجاد عوارض جلوگیری می‌کند.

بیشتر بدانید: همه چیز در مورد جراح اورولوژی

علل بیماری لیکن اسکلروزیس

علت دقیق لیکن اسکلروزیس هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است، اما پزشکان معتقدند ترکیبی از عوامل زیر در بروز آن نقش دارند:

  • اختلال سیستم ایمنی (خودایمنی): سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه به بافت پوست حمله می‌کند و باعث التهاب مزمن می‌شود
  • استعداد ژنتیکی: سابقه خانوادگی ابتلا به لیکن اسکلروزیس یا سایر بیماری‌های خودایمنی خطر ابتلا را افزایش می‌دهد
  • تغییرات هورمونی: ارتباط بیماری با یائسگی و دوران قبل از بلوغ نشان‌ دهنده نقش هورمون‌ها (به‌ویژه استروژن) است
  • آسیب یا تحریک مکرر پوست: ضربه، خراش یا تحریک مداوم پوست ناحیه تناسلی می‌تواند زمینه‌ساز بیماری شود
  • عفونت: برخی تحقیقات احتمال ارتباط با عفونت‌های باکتریایی خاص (مانند بورلیا) را مطرح کرده‌اند، اگرچه این موضوع هنوز قطعی نیست
  • استرس اکسیداتیو: آسیب سلولی ناشی از رادیکال‌های آزاد ممکن است در ایجاد بیماری نقش داشته باشد
علل بیماری لیکن اسکلروزیس

تشخیص لیکن اسکلروزیس

تشخیص لیکن اسکلروزیس معمولاً با ترکیبی از معاینه بالینی و آزمایشات تکمیلی انجام می‌شود:

  • معاینه بالینی: پزشک با مشاهده لکه‌های سفید و تغییرات پوستی مشخص ناحیه تناسلی، به بیماری شک می‌کند
  • بیوپسی پوست: برداشتن نمونه کوچکی از بافت پوست و بررسی میکروسکوپی آن، قطعی‌ترین روش تشخیص است و همچنین تغییرات بدخیم احتمالی را رد می‌کند
  • عکس رنگی مجرا (RUG): در مردانی که علائم ادراری دارند، عکس رنگی مجرای ادراری انجام می‌شود. تنگی ناشی از لیکن اسکلروزیس در این عکس بصورت مشخص «اره‌ی دندانه‌دار» دیده می‌شود
  • سیستوسکوپی: برای ارزیابی دقیق‌تر وسعت تنگی مجرا و وضعیت مثانه

تصویر تنگی ناشی از لیکن اسکلروزیس در عکس رنگی مجرای ادراری (RUG) یک الگوی مشخص به شکل «اره‌ی دندانه‌دار» دارد که با تنگی‌های ناشی از سایر علل متفاوت است و به پزشک کمک می‌کند نوع و علت تنگی را تشخیص دهد.

درمان بیماری لیکن اسکلروزیس

درمان لیکن اسکلروزیس به شدت بیماری و ناحیه درگیر بستگی دارد. هدف اصلی درمان، کنترل علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و پیشگیری از عوارض مثل تنگی مجرا است.

درمان دارویی (خط اول)

پمادهای کورتیکواستروئیدی (خط اول درمان)

استفاده از کرم یا پماد کورتیکواستروئید قوی (مثل کلوبتازول) به مدت ۶ تا ۸ هفته، اصلی‌ترین درمان دارویی است. این پمادها التهاب را کاهش داده و از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کنند. پس از بهبود اولیه، استفاده نگهدارنده با دوز کمتر ادامه پیدا می‌کند.

تاکرولیموس موضعی (خط دوم درمان)

در صورتی که استروئیدها مؤثر نباشند یا عوارض جانبی ایجاد کنند، از پماد تاکرولیموس (مهارکننده سیستم ایمنی) استفاده می‌شود. این دارو التهاب را بدون نازک کردن پوست (که عارضه استروئیدهاست) کنترل می‌کند.

همزمان با درمان موضعی، مصرف آنتی‌بیوتیک نیز ممکن است تجویز شود. اگر در طی درمان، علائم پوستی و مشکل ادراری بیمار رو به بهبود برود، درمان دارویی ادامه پیدا می‌کند.

درمان جراحی

در مواردی که درمان دارویی کافی نباشد یا تنگی مجرای ادراری ایجاد شده باشد، اقدامات جراحی لازم است:

روش جراحیکاربردتوضیح
ختنه کردنمردان ختنه‌نشدهحذف پوست درگیر باعث بهبود چشمگیر علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری می‌شود
میتوتومی (برش سوراخ مجرا)تنگی نوک مجرادر مواردی که فقط سوراخ مجرای ادراری تنگ شده باشد
دیلاتاسیون مرتب مجراتنگی‌های خفیفباز کردن دوره‌ای مجرا با سوندهای مخصوص — اثر موقتی و احتمال عود بالا
یورتروپلاستی با پیوند مخاط دهانتنگی‌های شدید و وسیعبهترین درمان قطعی — مجرای تنگ‌شده برداشته شده و با بافت مخاط داخل گونه جایگزین می‌شود

در بیماران مبتلا به لیکن اسکلروزیس، تنگی مجرا به دیلاتاسیون و اینترنال یورتروتومی (روش‌های بسته) پاسخ خوبی نمی‌دهد و عود می‌کند. بهترین درمان قطعی، یورتروپلاستی با پیوند مخاط دهان توسط فوق‌ تخصص ارولوژی ترمیمی است.

جراحی تنگی مجرای ادراری

تنگی مجرای ادرار

آیا لیکن اسکلروز خطرناک است؟ عوارض عدم درمان

لیکن اسکلروزیس در صورت عدم درمان می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند:

  • تنگی پیشرونده مجرای ادراری: باعث مشکل در ادرار کردن و در موارد شدید احتباس ادراری می‌شود
  • فیموز (عدم امکان عقب کشیدن پوست ختنه‌گاه): در مردان ختنه‌نشده شایع است
  • اختلال در عملکرد جنسی: نعوظ دردناک و دشواری در نزدیکی
  • تنگ شدن دهانه واژن در زنان: که نزدیکی را دردناک یا غیرممکن می‌کند
  • ایجاد زخم و اسکار دائمی: تغییرات ساختاری در بافت پوست ناحیه تناسلی
  • افزایش خطر بدخیمی: در زنان حدود ۳ تا ۶ درصد احتمال ایجاد سرطان سلول سنگفرشی (SCC) وجود دارد. در مردان این ارتباط ضعیف‌تر ولی همچنان مورد بررسی است

به‌دلیل خطر — هرچند کم — ارتباط لیکن اسکلروزیس با بدخیمی، پیگیری منظم و طولانی‌مدت نزد متخصص ضروری است. هر گونه زخم یا تغییر شکل جدید در ناحیه درگیر باید سریعاً بررسی شود.

پیشگیری و مراقبت از پوست در بیماران مبتلا به لیکن اسکلروزیس

اگرچه پیشگیری کامل از لیکن اسکلروزیس ممکن نیست، اما رعایت نکات زیر به کنترل بیماری و کاهش عود کمک می‌کند:

  • پمادهای تجویزی را طبق دستور پزشک و به‌صورت منظم استفاده کنید — حتی بعد از بهبود علائم
  • از صابون‌های معطر و تحریک‌کننده برای شستشوی ناحیه تناسلی خودداری کنید و از شوینده‌های ملایم استفاده کنید
  • لباس زیر نخی و گشاد بپوشید و از لباس‌های تنگ پرهیز کنید
  • تا بهبود علائم از فعالیت‌هایی مثل دوچرخه‌سواری و اسب‌ سواری خودداری کنید
  • از خاراندن ناحیه درگیر خودداری کنید — خاراندن باعث آسیب بیشتر و تشدید بیماری می‌شود
  • ناحیه تناسلی را بعد از شستشو با ملایمت خشک کنید
  • مراجعه دوره‌ای (هر ۶ تا ۱۲ ماه) به متخصص برای بررسی وضعیت بیماری و رد بدخیمی ضروری است

سوالات متداول

آیا لیکن اسکلروزیس قابل درمان قطعی است؟

لیکن اسکلروزیس یک بیماری مزمن است و درمان قطعی برای خود بیماری وجود ندارد. اما با استفاده منظم از پمادهای تجویزی و پیگیری پزشکی، علائم به‌خوبی کنترل شده و از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌شود. عوارض آن مثل تنگی مجرا با جراحی قابل درمان قطعی است.

آیا لیکن اسکلروزیس از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود؟

خیر. لیکن اسکلروزیس یک بیماری عفونی یا مسری نیست و از طریق تماس جنسی منتقل نمی‌شود. علت آن احتمالاً اختلال در سیستم ایمنی و عوامل ژنتیکی است.

آیا ختنه کردن در درمان لیکن اسکلروزیس مردان مؤثر است؟

بله. ختنه در مردان ختنه‌نشده که دچار لیکن اسکلروزیس هستند، یکی از مؤثرترین اقدامات درمانی است. حذف پوست درگیر باعث بهبود چشمگیر علائم و کاهش احتمال پیشرفت بیماری می‌شود. در مردانی که از قبل ختنه شده‌اند، درمان اصلی دارویی و در صورت تنگی مجرا، جراحی ترمیمی است.

لیکن اسکلروزیس در کودکان هم رخ می‌دهد؟

بله. لیکن اسکلروزیس در دختران قبل از بلوغ هم دیده می‌شود. در کودکان بیماری معمولاً با خارش شدید و لکه‌های سفید ناحیه تناسلی تظاهر می‌یابد. خبر خوب این است که در بسیاری از دختران، علائم با رسیدن به سن بلوغ خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کند.

چه ارتباطی بین لیکن اسکلروزیس و سرطان وجود دارد؟

در زنان مبتلا به لیکن اسکلروزیس، حدود ۳ تا ۶ درصد خطر ابتلا به سرطان سلول سنگفرشی ناحیه تناسلی وجود دارد. در مردان این ارتباط ضعیف‌تر و همچنان مورد بحث است. به همین دلیل پیگیری منظم و بیوپسی هر ضایعه مشکوک توصیه می‌شود.

بهترین پماد برای لیکن اسکلروزیس چیست؟

پماد کلوبتازول پروپیونات (استروئید قوی) اولین و مؤثرترین خط درمان دارویی لیکن اسکلروزیس است. در صورت عدم پاسخ یا عوارض جانبی، پماد تاکرولیموس جایگزین می‌شود. انتخاب نوع پماد و مدت مصرف باید حتماً توسط پزشک تعیین شود.

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.1/5 - (26 امتیاز)

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 3روز از طریق پیامک اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

   برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر قربان پنجشنبه ۶ آذر ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 5076 مشاهده پرسش
    سلام و خسته نباشید
    خانمی 39 ساله هستم که از سوزش ادرار رنج میبرم که وقتی اب زیاد مینوشم بهترم و در قسمت مثانه و زیر شکم احساس درد میکنم داروی عفونت ادراری هم به توصیه پزشک استفاده کردم که اثر چندانی نداشته

    ممنون میشوم راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۶ آذر ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      لایه ی محافظتی روی دیواره مثانه هست که مثانه را در برابر مواد زائد و محرک موجود در ادرار محافظت می کند. در بعضی افراد به دلایل ناشناخته این لایه محافظتی نازک می شود و منجر به آزرده شدن دیواره مثانه و سوزش ادرار می شود. لذا افزایش مصرف مایعات باعث رقیق شدن مواد محرک موجود در ادرار شده و در نهایت سوزش را کمتر می کند. به همین خاطر شاید بهترین درمان مصرف مایعات زیاد باشد.
  • تصویر کاربر حسین دوشنبه ۳ آذر ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 363 مشاهده پرسش
    باعرض سلام خدمت شما .انشاالله اجرتان با خدا باشد چرا که خیلی ها رو ندارندکه این مسایل جنسی را رودر رو عنوان کنند و شما این مشکل را حل کرده اید سپاسمندیم .خلاصه ببخشید سوالم این است که رنگ منی من کمی متمایل به زرد و بد بو است و زمانیکه روی جسمی ریخته میشود بعداز خشک شدن ویا در همان زمان خارج شده خیلی بد بومیباشد ایا دلیل خاصی دارد؟--- و سوال دیگر اینکه: چرا بیضه هایم بعد از سه یا چهار بار مقاربت با فاصله زمانی پنج دقیقه مجزا وخارج شدن سه یا چهار بار منی در مدت نیم ساعت درد میکند
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۳ آذر ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      منی اصولا بد بو می باشد ولی عفونت هم می تواند از علل بدبویی منی باشد. رنگ زرد منی معمولا به دلیل مخلوط شدن منی با ادرار است. علت درد بیضه بعد از چندبار انزال انقباض بیش از حد مجاری انتقال اسپرم هست که دردناک می شود.
  • تصویر کاربر rasoul پنجشنبه ۱۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 376 مشاهده پرسش
    آلت من 11سانت در حالت شق چیکار کنم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۱۵ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      اندازه آلت تناسلی تابع ژنتیک و ارث می باشد و کمتر تحت تاثیر عوامل محیطی می باشد . موضوعی که می تواند در روابط جنسی تاثیر بگذارد سایز آلت در حالت نعوظ می باشد اگر چه برخی از مردان تمایل دارند که حتی در حالت شل نیز آلت تناسلی بزرگی داشته باشند اما به دلیل جمع شدن آلت یا زیاد بودن چربی زیر شکم (ناحیه شرمگاهی) آلت کوچک به نظر می رسد اگر چه در واقع اینطور نبوده و این دسته از افراد بیشتر آلت پنهان دارند. اندازه گیری طول آلت در حالت کشیده شده با دست یا در حالت نعوظ و از محل اتصال آلت به استخوان شرمگاهی لگن (به نام سمفیز پوبیس) و در حالی که چربی را به عقب می رانید تا سر آلت تناسلی می باشد. محیط آلت در حالت نعوظ و از قسمت میانی آن اندازه گیری می شود.
      حداقل اندازه طول آلت در حالت کشیده 9 سانتیمتر گزارش شده است و حداقل محیط آلت در حالت نعوظ 8 سانتیمتر می باشد. البته این اعداد تقریبی بوده و بدیهی است در جوامع و نژادهای گوناگون می تواند متغیر باشد.
      وقتی صحبت از افزایش سایز آلت می شود سه روش کلی به ذهن می رسد:
      1. داروها اعم از قرص، کپسول، کرم ها و انواع آمپول ها که در شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی و هر از چندگاهی با اسامی جدید و بسته بندی های اغوا کننده تبلیغ می شود و بر تاثیر پذیری صد در صدی آن تاکید می کنند. بایستی گفت تا کنون هیچ دارویی که قادر باشد سایز آلت را افزایش دهند شناخته نشده و در مراکز علمی و آکادمیک و به دور از تبلیغات تجاری هنوز دارویی ساخته نشده تا بتواند باعث افزایش سایز آلت تناسلی بوسیله دارو شود.
      2. روش های کششی مثل استفاده از اکستندرها و کشنده هایی مثل لارجرباکس، استفاده از وکیوم و استفاده از تمرینات پنیمور. در مورد تاثیر روش های کششی و میزان این تاثیر و ماندگاری آن اختلاف نظر وجود دارد بعضی مقلات بر اثر بخشی آن و برخی بر بی اثر بودنش گزارشاتی ارائه داده اند اما به نظر می رسد که این روش ها اگر هم موثر باشند در نهایت رضایت فرد را فراهم نمی کند ضمن اینکه استفاده افراطی و نادرست از این روش ها می تواند مضر و آسیب رسان به بافت های اسفنجی آلت و عروق و اعصاب آن باشد.
      3. روش های جراحی. هنوز روش استانداردی که مورد قبول و پذیرش همه جراحان باشد وجود ندارد و علت آن عوارض زیاد جراحی و اثربخشی کم آن است. در حال حاضر شایع ترین و کم عارضه ترین روش برای افزایش طول آلت تناسلی قطع لیگمان ساسپنسوری است. در این روش حدود 2 سانت به سایز آلت افزوده می شود و عوارض آن شامل احتمال آسیب به عروق و اعصاب آلت و در نتیجه اختلال در سفتی و نعوظ و همچنین بد شکل شدن محل جراحی در بالای آلت می باشد. برای افزایش قطر آلت هم از تزریق چربی یا آلوگرافت استفاده می شود که به دلیل عوارض زیاد تقریبا مترود شده و کمتر جراحی حاضر است خطرات آنرا بپذیرد و عوارض آن بقدری است که خیلی اوقات منجر به جراحی مجدد وتخلیه مواد کاشته شده در اطراف آلت می شود.
  • تصویر کاربر ashkan سه شنبه ۶ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 404 مشاهده پرسش
    سلام.در اینترنت یک تحقیق خوندم که در رابطه ارتباط بدخیمی بیضه با کلسیفیکاسیون و میکرولیتازیسه.نوشته :. Prevalence of testicular microlithiasis (TM) was 2%, and the prevalence of other non-microlithiasis testicular calcification (non-TM calcification) was 1.7%. Testicular tumour was associated with TM (odds ratio 9.5, P<0.001) and non-TM calcification (odds ratio 11.4, P<0.001) but not with other types of scrotal calcification.
    2 تا سوال دارم فرق بین testicular microlithiasis calcification and other non-testicular microlithiasi calcification chie?بعد از این هو نوشته but not asoocation with other types of scrotal calcificatiopn برداشته من این بود که بدخیمی با همه ی نوع های کلسیفیه ارتباط نداره.نتیجه یسونوگرافی رو مینویسم لطفا بگید این توده های کلسیفیه که در بیضم هست شامل کدوم گروه میشه: TM calcification or non-TM calcification or other types of calcification همین 3 تا گروهی که در بالا به ان اشاره شد.در کپسول بیضه ی چپ چند توده ی کلسیفیه مشاهده شد بزرگترین ان به قطر 3 میلیمتر میباشد که به احتمال زیاد ضایعات عفونی یا گرانولوماتوز قدیمیه کلسیفیه میباشد.اکو و سایز بیضه ها طبیعی.وضعیت اپیدیدیم در دو طرف نرمال .لینکه سایت مورد نظر رو هم خدمت شما مینویسم لطفا مظالعه بفرمایید. در انگلستان این تحقیق انجام شده. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16708217
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۶ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      اگر می توانید اصل مقاله (متن کامل مقاله) را بفرستید تا مطالعه و پاسخ بدهم
  • تصویر کاربر parsa شنبه ۱۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 404 مشاهده پرسش
    salam dr.jabbari
    dar atrafe alatam be elate chaghi dar dorane kodaki charbiye ziyadi vojod dare...
    takhliye charbiha che zararhai mitone dashte bashe?
    sepas az shoma
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش)
      سلام
      ابتدا بایستی معاینه و شرایط تان ارزیابی شود. بسته به شکل بدن و میزان چربی و سایز آلت شرایط متفاوت است
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط
پرسش از دکتر