در مورد آزمایش اسپرم چه می دانید؟

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

نتیجه آزمایش اسپرم فقط در یک حالت قطعی است و آن زمانی است که که هیچ اسپرمی در آزمایش دیده نشود، و فقط در اینحالت است که بطور قاطع می توان گفت که مرد عقیم هست.

تولید مثل یک فرآیند احتمالات است، به عبارتی هرچه تعداد اسپرم زنده بیشتری در دستگاه تناسلی زن حرکت کند، شانس بیشتری برای لقاح اسپرم با تخمک و در نهایت بارداری وجود دارد. از آنجایی که نتیجه آزمایش اسپرم می تواند خیلی متغیر باشد لذا توصیه می شود که حداقل دو بار آزمایش اسپرم بفاصله ی ۲ تا ۳ هفته انجام شود.

منظور از آزمایش اسپرم چیست؟

آزمایش اسپرم که در اصطلاح پزشکی آنالیز مایع منی (Semen Analysis) نامیده می‌شود، یک بررسی آزمایشگاهی میکروسکوپی و ماکروسکوپی از مایع انزالی مرد است. در این آزمایش، کیفیت و کمیت اسپرم‌ها و مایعی که آن‌ها را حمل می‌کند، از جنبه‌های مختلف سنجیده می‌شود تا توانایی بیولوژیک مرد برای بارور کردن تخمک ارزیابی گردد.

منظور از آزمایش اسپرم

آزمایش اسپرم به چه علت انجام می‌شود؟

این آزمایش عمدتاً به دو دلیل اصلی تجویز می‌گردد:

  1. ارزیابی ناباروری: زمانی که یک زوج پس از ۱۲ ماه رابطه جنسی محافظت نشده موفق به بارداری نمی‌شوند، اولین قدم بررسی فاکتور مردانه است.
  2. بررسی موفقیت وازکتومی: برای اطمینان از اینکه عمل بستن لوله‌ها با موفقیت انجام شده و دیگر اسپرمی در مایع منی وجود ندارد.
  3. بررسی بیماری‌های بیضه: مانند واریکوسل یا هیدروسل که ممکن است بر تولید اسپرم اثر بگذارند.

شرایط آزمایش اسپرم به چه صورت است؟

برای دستیابی به دقیق‌ترین نتیجه، رعایت استانداردهای زیر الزامی است:

  • دوره پرهیز (Abstinence): فرد باید بین ۲ تا ۵ روز (نه کمتر و نه بیشتر) از آخرین انزال خود فاصله داشته باشد. پرهیز کوتاه‌مدت باعث کاهش تعداد و پرهیز طولانی‌مدت باعث کاهش تحرک اسپرم می‌شود.
  • عدم مصرف دارو: مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، مکمل‌های هورمونی و برخی داروهای اعصاب باید از قبل به پزشک اطلاع داده شود.
  • سلامت عمومی: فرد نباید در ۲ هفته اخیر تب بالا یا عفونت شدید داشته باشد، زیرا حرارت بالا تولید اسپرم را مختل می‌کند.

بهترین زمان برای آزمایش اسپرم

بهترین زمان زمانی است که بدن در شرایط پایدار فیزیولوژیک قرار دارد. صبح‌ها معمولاً به دلیل سطح انرژی بالاتر و استراحت بدن، زمان مناسبی برای نمونه‌گیری در آزمایشگاه است. همچنین توصیه می‌شود اگر نتیجه آزمایش اول غیرطبیعی بود، آزمایش دوم ۲ تا ۳ هفته بعد تکرار شود، زیرا کیفیت اسپرم در روزهای مختلف نوسان دارد.

بهترین زمان آزمایش اسپرم بعد از عمل واریکوسل

چرخه تولید اسپرم (اسپرماتوژنز) حدود ۷۲ تا ۷۵ روز طول می‌کشد. بنابراین، انجام آزمایش بلافاصله بعد از عمل واریکوسل بی‌فایده است. بهترین زمان برای اولین آزمایش ۳ تا ۴ ماه بعد از جراحی و برای ارزیابی نهایی ۶ تا ۹ ماه بعد از عمل است تا بهبود کامل عروق و تولید اسپرم‌های جدید مشاهده شود.

بهترین زمان آزمایش اسپرم

برای انجام آزمایش اسپرم چند روز باید از آخرین نزدیکی گذشته باشد؟

هرچه زمان اخرین انزال تا زمان آزمایش طولانی تر شود ممکن است روی کیفیت اسپرم تاثیر منفی بگذارد لذا غالبا مدت زمان ۲ تا ۵ روز را توصیه می کنند گرچه اخیرا یک روز فاصله را مطلوب می دانند.

آزمایش اسپرم چگونه است؟

نمونه‌گیری معمولاً از طریق استمنا (Masturbation) در یک ظرف استریل انجام می‌شود. نمونه باید در دمای بدن (۳۷ درجه) نگه داشته شود و حداکثر ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به بخش آنالیز برسد. اگر نمونه خارج از آزمایشگاه تهیه شود، باید در مجاورت بدن (مثلاً در جیب داخلی) حمل شود تا از شوک حرارتی جلوگیری گردد.

تفسیر آزمایش اسپرم به چه صورت است؟

تفسیر بر اساس شاخص‌های WHO صورت می‌گیرد:

  • تعداد (Count): حداقل ۱۵ میلیون اسپرم در هر میلی‌لیتر.
  • تحرک (Motility): حداقل ۴۰٪ از اسپرم‌ها باید حرکت داشته باشند.
  • مورفولوژی (Morphology): حداقل ۴٪ اسپرم‌ها باید شکل ظاهری کاملاً نرمال داشته باشند.
  • حجم (Volume): بین ۱.۵ تا ۵ میلی‌لیتر.
  • pH: متمایل به قلیایی (بیشتر از ۷.۲) برای زنده ماندن در محیط اسیدی واژن.

آیا می‌توان آزمایش اسپرم را در خانه انجام داد؟

کیت‌های خانگی آزمایش اسپرم وجود دارند، اما آن‌ها فقط تعداد اسپرم را نشان می‌دهند (شبیه تست بارداری). این کیت‌ها قادر به بررسی تحرک دقیق، مورفولوژی و فاکتورهای التهابی نیستند. بنابراین، تست خانگی هرگز جایگزین آنالیز دقیق آزمایشگاهی نمی‌شود و فقط جنبه غربالگری اولیه دارد.

چه عواملی بر جواب آزمایش اسپرم موثر هستند؟

  • گرما: نشستن طولانی، جکوزی، سونا و لپ‌تاپ روی پا.
  • دخانیات و الکل: باعث تخریب DNA اسپرم و کاهش تعداد می‌شوند.
  • لباس زیر تنگ: دمای بیضه‌ها را بالا می‌برد.
  • مواد شیمیایی: قرارگیری در معرض سموم دفع آفات یا فلزات سنگین مثل سرب.
عوامل تاثیرگذار بر آزمایش اسپرم

تاثیر استرس بر آزمایش اسپرم چقدر است؟

استرس مزمن باعث آزادسازی هورمون کورتیزول می‌شود. کورتیزول بالا مستقیماً سطح تستوسترون را کاهش داده و ترشح هورمون‌های LH و FSH را مختل می‌کند. این روند می‌تواند منجر به کاهش شدید تعداد و تحرک اسپرم (Oligoasthenozoospermia) شود. استرس لحظه‌ای هنگام نمونه‌گیری نیز می‌تواند باعث انزال ناقص و خطا در حجم نمونه شود.

آزمایش ژنتیک اسپرم چیست و چگونه انجام می‌شود؟

گاهی با وجود نرمال بودن آنالیز ساده، بارداری رخ نمی‌دهد. در این موارد تست شکست DNA اسپرم (Sperm DNA Fragmentation – DFI) انجام می‌شود. این آزمایش بررسی می‌کند که آیا رشته‌های ژنتیکی داخل سر اسپرم سالم هستند یا دچار شکستگی شده‌اند. روش انجام آن مشابه آزمایش معمولی است اما با تکنیک‌های رنگ‌آمیزی پیشرفته‌تر در آزمایشگاه ژنتیک بررسی می‌شود.

هزینه آزمایش اسپرم

هزینه این آزمایش به چند عامل بستگی دارد:

  1. نوع مرکز: مراکز دولتی، خصوصی یا پژوهشکده‌های ناباروری
  2. سطح آزمایش: آنالیز ساده یا آنالیز پیشرفته با دستگاه‌های اتوماتیک (CASA).
  3. بیمه: پوشش بیمه‌های پایه و تکمیلی.

به طور کلی، آنالیز ساده اسپرم یکی از ارزان‌ترین تست‌های حوزه ناباروری محسوب می‌شود، اما تست‌های تکمیلی مانند DFI هزینه به مراتب بالاتری دارند.

منی طبیعی چه رنگی است؟

منی طبیعی به رنگ سفید یا خاکستری روشن می باشد. رنگ زرد یا سبز ممکن است بیانگر عفونت، زردی (یرقان)، یا مصرف داروها و ویتامین ها باشد. رنگ قهوه ای غالبا در افراد با ضایعه نخاعی دیده می شود، و رنگ قرمز بیانگر وجود خون در منی است.

منی

حجم طبیعی منی به چقدر است؟

حجم مایع منی اهمیت بالینی زیادی دارد و حداقل حجم منی قابل قبول یک و نیم میلی لیتر هست. حجم بالاتر از ۵ میلی لیتر هم غیر طبیعی بوده و باعث رقیق شدن اسپرم ها می شود. در این موارد توصیه می شود با انجام فرآیندی بر روی منی حجم آنرا کم کرده و سپس از روش IUI برای باروری استفاده شود.

اسپرم مرد چقدر باید باشد برای بارداری

در هر یک میلی لیتر اسپرم حداقل بایستی ۱۵ میلیون اسپرم باشد. تعداد کل اسپرم در مایع منی از حاصل ضرب حجم منی در تعداد اسپرم در یک میلی لیتر منی به دست می آید که این میزان حداقل بایستی ۳۹ میلیون باشد.

تعداد اسپرم طبیعی

بطور طبیعی چند درصد اسپرم ها بایستی حرکت داشته باشند؟

حرکت اسپرم در ۳۰ دقیقه اول میعانی شدن منی اندازه گیری می شود و بصورت درصد بیان می گردد. در صورت پائین بودن حرکت اسپرم ها به آن آستنواسپرمی گفته می شود. در دسته بندی جدید، حرکت اسپرم ها به ۳ گروه حرکت پیشرونده (حرکتی که باعث پیشرفت اسپرم رو به جلو می شود)، حرکت غیر پیشرونده ( حرکتی که درجا بوده و اسپرم رو به جلو نمی رود)، و اسپرم های بدون حرکت که یا مرده اند یا اینکه بدلیل نقص ساختاری قادر به حرکت نیستند. در حالت طبیعی ۳۲% اسپرم ها بایستی حرکت پیشرونده داشته باشند.

چند درصد اسپرم ها بایستی شکل نرمال داشته باشند؟

به غیر طبیعی بودن بخش اعظم شکل اسپرم ها تراتواسپرمی می گویند. میزان شکل طبیعی اسپرم در منی نیز بصورت درصد بیان می شود. در گذشته شکل اسپرم ها با اغماض بررسی می شد و بدین ترتیب درصد قابل توجهی از اسپرم با شکل طبیعی گزارش می شدند اما بتدریج سخت گیری بیشتری در معیارهای لازم برای تعیین اسپرم با شکل نرمال بعمل آمد. و در حال حاضر تعداد ۴% اسپرم با شکل طبیعی البته با معیارهای سخت گیرانه قابل قبول می باشد.

در آخر بایستی گفت که حداقل ۵۸% اسپرم ها بایستی زنده باشند.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.1/5 - (62 امتیاز)
  • تصویر کاربر کوروش چهارشنبه ۲۲ آبان ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 237 مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر بنده هر مرتبه بعد از رابطه جنسی تقریبا یک یا دو روز بعد در ابتدای الت یک جوش قرمزرگ پیدا میشه و 4 الی 5 روز هم میمونه و سپس محو میشه تقریبا این اتفاق 3 بار افتاده ایا این نوع جوشها ممکنه زیگیل تناسلی باشه البته در حالت نعوظ خیلی کوچک میشه و قابل دیدن نیست ممنون از شما
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۲۲ آبان ۹۸( 6 سال پیش)
      سلام
      با توضیحاتی که دادید بعید میدونم زگیل باشه
  • تصویر کاربر Nadia سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 276 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر
    چرا زگیل تناسلی اطراف مقعد روی باسن میزنه ولی روی دست و پا صورت نمیزنه مگه پوست باسن با دست و غیره چه فرقی داره

    ممنون از شما
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش)

      سلام

      علتش مشخص نیست یا لااقل من جایی علتش را ندیدم

  • تصویر کاربر حامد سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 313 مشاهده پرسش
    با عرض سلام و خسته نباشید
    دکتر جان بنده از نرس های مشهد هستم؛
    اول اینکه من چند ماه پیش دچار سوزش مجرای ادرار و حساسیت نوک گلنس و درد در آلت تناسلی شدم ک پس از مشورت با یکی از همکاران محترم ارولوژی مشهد برام تشخیص سوزاک دادن با وجود اینکه من ترشح واضحی نداشتم و ی دوره ۲ ماه افلو کساسین دادن و بعد لوووفلکساسین ی مدت بهتر بودم تا چند روز پیش ک دوباره علائم حساسیت نوک گلنس و احساس گرمای داخل مجرا و باقی موندن ادرار داشتم و مشکوک به پروستاتیت شدم ولی هم کشت ادرارم و هم psa نرمال بود عکس هامم برا زگیل تناسلی ترسیدم و نگرانم خواستم عکس بفرستم نشد ولی دونه های خیلی خیلی ریز هست لطفا اگه برا زگیل تشخصی داده نمیشه برا مشکل اولم بگید چیکار کنم ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش)

      سلام

      اگر مدتی با دارو بهتر شدید به نظر میاد همان پروستاتیت باشد و تکرار آن میتونه برای درمان مناسب باشد. برای زگیل هم بدون معاینه نمیشه نظری داد.

  • تصویر کاربر راحله سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 376 مشاهده پرسش
    انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی( نوع 16،18 و 33) علت 30% از موارد سرطان پستان در نواحی مختلف دنیا هستند. سرطان پستان ناشی از این ویروس اغلب تهاجمی بوده و در زنان جوان تر رخ می دهد. انکو پروتئین های E6 و E7ویروس، با تداخل در سیکل سلولی و تحریک چند فرآیند مولکولی منجر به تغییر شکل بدخیمی در سلول های آلوده به ویروس می شوند.
    تعدادی از مطالعات ارتباط میان پاپیلوما ویروس انسانی (HPV) و سرطان ریه را مطرح کرده اند .
    جناب دکتر سلام خسته نباشید خواستم بپرسم از خدمتتون که چطور این ویروس باعث سرطان سینه میشه مگه فقط تو بافت پوست نیست خواهش میکنم توضیح علمی بفرمایید خیلی خیلی نگرانم با وجود نوع پرخطر در بدن و ماندگاریش کی و در چه شرایطی بدن آمادگی گرفتن سرطان سینه رو داره؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش)

      سلام

      https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3036645/

      Of 22 previous studies on HPV in breast cancer till date, 15 reported presence of HPV infection in breast cancer and the authors have tried to put forward their possible explanation for detection of HPV DNA in breast cancer. Although the spreading of genital HPV infection from one site to the other is not established, a few studies have reported detection of genital HPVs in peripheral blood lymphocytes of patients with urino-genital cancers [-] and head & neck cancers []. So, it has been suggested that, there is a possibility of systemic spread of oncogenic virus through organ perfusion [] facilitating its entry into the breast through circulation. For this reason we tried to look for HPV DNA in blood samples of 142 breast cancer patients from Bangalore, North-east region, J & K and Goa but none of them was found positive for HPV DNA. However, the detection of genital HPVs in the nipple and areolar region reported by de Villers et al. [] suggests an alternative and perhaps more likely route of infection. Because of varied sexual behavior it is possible that genital HPVs may transmit to breast through oro-genital route or directly through genital-breast contacts. So there could be transmission of HPV infection by mechanical path where the virus is scrubbed through the skin []. However, the lack of detection of HPV in breast cancer indicates that the virus has no role to play in breast carcinogenesis in Indian women.

    2. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش)

      سلام

      https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3036645/

      Of 22 previous studies on HPV in breast cancer till date, 15 reported presence of HPV infection in breast cancer and the authors have tried to put forward their possible explanation for detection of HPV DNA in breast cancer. Although the spreading of genital HPV infection from one site to the other is not established, a few studies have reported detection of genital HPVs in peripheral blood lymphocytes of patients with urino-genital cancers and head & neck cancers. So, it has been suggested that, there is a possibility of systemic spread of oncogenic virus through organ perfusion facilitating its entry into the breast through circulation. For this reason we tried to look for HPV DNA in blood samples of 142 breast cancer patients from Bangalore, North-east region, J & K and Goa but none of them was found positive for HPV DNA. However, the detection of genital HPVs in the nipple and areolar region reported by de Villers et al. suggests an alternative and perhaps more likely route of infection. Because of varied sexual behavior it is possible that genital HPVs may transmit to breast through oro-genital route or directly through genital-breast contacts. So there could be transmission of HPV infection by mechanical path where the virus is scrubbed through the skin . However, the lack of detection of HPV in breast cancer indicates that the virus has no role to play in breast carcinogenesis in Indian women.

    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر رها سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 275 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من چند روزه کنار واژنم میخاره و میسوزه نگا کردم دیدم ورم کرده و حالت سر سفیدی عکسش دارم میخواستم ببینم زیگیله؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۱ آبان ۹۸( 6 سال پیش)

      سلام بدون معاینه نمی توانم نظری بدهم و تشخیص یا درمانی را مطرح کنم.

درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر shahin چهارشنبه ۲۳ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 625 مشاهده پرسش
    آقای دکتر اخسته نباشید اول جا داره به خاطره این سایت خوبتون از طرف همه هموطنان ایرانیمون ازتون تشکر کنم , بعد یه سوال خیلی مهم دارم ما چند وقت پیش تو یه دعوایی حسابی داد زدیم بعد شبش در بیضه سمت چپم به طور ناگهانی احساس درد کردم الانم که یه دو روزی گذشته موقعی که راه میرم یه حالت خاصی نمیتونم بگم حالت سنگینی ولی یه جوریه که ذهنمو درگیر کرده و مایل نیستم فشار بدنمو به سمت چپ بندارم؛ باید چیگار کنم احتیاج به معاینه دارم؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۲۳ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      به نظر من بهتره معاینه شوید تا بتوان بهتر و دقیق تر نظر داد
  • تصویر کاربر علیرضا چهارشنبه ۲۳ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 770 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من پسری 17 ساله ام ولی هنوز صدایم نازک است وریش وسیبیلم هنوز در نیامده(فقط سیبیل نرم کم) واین خیلی تعجب است که از سن بلوغم سه سال گذشته ولی خبری نشده چیکارکنم؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری چهارشنبه ۲۳ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      به متخصص غدد جهت بررسی هورمونی مراجعه کنید
  • تصویر کاربر مسعود دوشنبه ۲۱ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 649 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر . بنده حدود دو هفته پیش جراحی واریکوسل چپ انجام دادم . درد آنچنانی نداشتم . ولی تقریباً یک روز هست که از ناحیه دو بیضه بویِِژه قسمت راست درد خفیفی احساس میکنم. البته شبیه درد نیست به اصطلاح تیر میکشه. به نظرتون این یه چیز طبیعیه یا اینکه بازهم مشکلی هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۱ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      بدون معاینه نمی توان نظر قطعی داد ولی احتمالا مسشکل جدی نمی باشد
  • تصویر کاربر حامد دوشنبه ۲۱ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 658 مشاهده پرسش
    باعرض سلام و ادب واحترام
    من برج 8 عمل واریکوسل گرید 3 داشتم الان بعد گذشت 3 ماه احساس میکنم بیضه من هنوز کامل خوب نشده کمی افتادگی بیضه دارم ولی پیش دکتر متخصص رفتم میگه دیگه واریکوسل نداری پس چرا بیضه من مثل مال افراد دیگه نیست ؟
    من میخوام استخدام ناجا بشم به نظر شما پزشک معتمد من متوجه این که من قبلا واریکوسل داشتم میشه میتونه تشخیص بده ؟؟؟؟؟؟
    ممنون میشم پاسخمو بدین
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۱ بهمن ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      تغییرات ظاهری ایجاد شده به دلیل واریکوسل بعد از عمل بازگشت پذیر نیستند. و در معاینه قابل تشخیص هست
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط