علائم سرطان بیضه پیشرفته و بدخیم

در این مقاله مطالعه می کنید:

در این مقاله مطالعه می کنید:

توده‌ای در بیضه لمس کرده‌اید، یا پزشک گفته «باید بررسی شود» و حالا یک سؤال خواب را از چشمتان گرفته: خوش‌خیم است یا بدخیم؟ و اگر بدخیم است، تا کجا پیش رفته؟ در این مقاله دکتر محمد جباری، فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی در تهران، توضیح می‌دهد علائم سرطان بیضه پیشرفته و بدخیم چیست، چه فرقی با یک توده‌ی ساده دارد، کدام نشانه‌ها یعنی بیماری از بیضه بیرون زده، و چه زمانی نباید حتی یک روز صبر کنید.

یک واقعیت را همین ابتدا بدانید: سرطان بیضه حتی وقتی بدخیم و پیشرفته باشد، یکی از قابل‌درمان‌ترین سرطان‌هاست. طبق آمار انجمن سرطان آمریکا، احتمال اینکه یک مرد در طول عمرش بر اثر این سرطان فوت کند حدود ۱ در ۵٬۰۰۰ است.

پاسخ کوتاه: نشانه‌های بدخیمی و پیشرفت سرطان بیضه

  • در خودِ بیضه: توده یا تورمی که اغلب بدون درد است؛ سنگینی، سفتی یا بزرگ‌شدن یک بیضه.
  • وقتی بیماری از بیضه بیرون زده: درد کمر یا پایین شکم، کاهش وزن بدون دلیل، سرفه، تنگی نفس یا مشکل در بلع، درد یا ورم سینه (NHS).
  • در آزمایش خون: بالا رفتن مارکرهای تومور AFP، hCG و LDH (ACS).

اگر سرطان هنوز از بیضه بیرون نزده باشد، بقای پنج‌ساله ۹۹٪ است و حتی در مرحله‌ی گسترش به اعضای دور ۷۲٪ (ACS، داده‌ی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱).

راهنمای سرطان بیضه در این سایت

توده‌ی خوش‌خیم بیضه با سرطان بدخیم چه فرقی دارد؟

بیشترِ توده‌های بیضه سرطان نیستند. کیست، اسپرماتوسل، هیدروسل (تجمع مایع) و واریکوسل (گشادی سیاهرگ‌ها) شایع‌ترین علت‌های خوش‌خیم برجستگی یا بزرگی بیضه‌اند و هیچ‌کدام به جای دیگر بدن سرایت نمی‌کنند. توده‌ی بدخیم یعنی سلول‌هایی که به‌طور غیرطبیعی و خارج از کنترل تقسیم می‌شوند و می‌توانند از بیضه به غدد لنفاوی و اعضای دیگر گسترش یابند.

تقریباً همه‌ی سرطان‌های بیضه از سلول‌های زایا (سلول‌های سازنده‌ی اسپرم) شروع می‌شوند و دو گروه اصلی دارند (ACS):

  • سمینوما (Seminoma): رشد کندتری دارد و به پرتودرمانی حساس است.
  • غیرسمینوما (Non-seminoma): معمولاً در سنین پایین‌تر دیده می‌شود، سریع‌تر رشد می‌کند و شامل چند زیرگروه (مثل کارسینوم جنینی، تومور کیسه‌ی زرده و تراتوم) است.

تومورهای استرومایی (از بافت هورمون‌ساز بیضه) کمتر از ۵٪ تومورهای بیضه‌ی بزرگسالان را می‌سازند و بیشترِ آن‌ها — مثل تومور سلول لیدیگ — خوش‌خیم‌اند (ACS). نکته‌ی مهم: خوش‌خیم یا بدخیم بودن توده با لمس مشخص نمی‌شود؛ فقط سونوگرافی، آزمایش خون و در نهایت بررسی بافت می‌تواند جواب قطعی بدهد.

سرطان بیضه چیست؟

چه کسانی بیشتر در معرض سرطان بیضه‌ی بدخیم‌اند؟

علت دقیق سرطان بیضه روشن نیست، اما طبق NHS این عوامل خطر را بالا می‌برند:

  • سابقه‌ی بیضه‌ی نزول‌نکرده (حتی اگر با جراحی پایین آورده شده باشد)
  • ابتلای پدر یا برادر به سرطان بیضه
  • سابقه‌ی سرطان در بیضه‌ی دیگر
  • هیپوسپادیاس (باز شدن مجرای ادرار در جای غیرطبیعی)
  • عفونت HIV

بیشترین شیوع در مردان ۱۵ تا ۴۹ ساله است (NHS) و میانگین سن تشخیص حدود ۳۳ سال (ACS). با این حال حدود ۸٪ موارد در مردان بالای ۵۵ سال رخ می‌دهد؛ پس سن بالا دلیل نادیده‌گرفتن توده نیست.

عوامل خطر ساز سرطان بیضه

علائم اولیه‌ی سرطان بیضه چیست؟

در مراحل اول، سرطان بیضه معمولاً فقط یکی از بیضه‌ها را درگیر می‌کند و نشانه‌هایش محدود به همان ناحیه است (MedlinePlus و NHS):

  • توده یا تورم در یکی از بیضه‌ها که اغلب بدون درد است
  • تغییر در حسِ لمس بیضه؛ سفت یا سخت شدن آن
  • بزرگ‌شدن یکی از بیضه‌ها
  • احساس سنگینی، سفتی یا محکم‌بودن کیسه‌ی بیضه
  • درد مبهم در پایین شکم یا کشاله‌ی ران
  • تجمع ناگهانی مایع در کیسه‌ی بیضه
  • درد یا ناراحتی در بیضه یا کیسه‌ی بیضه

همین توده‌ی کوچک و بی‌درد، اگر بدخیم باشد و بررسی نشود، همان چیزی است که در ماه‌های بعد به «سرطان پیشرفته» تبدیل می‌شود. راه پیداکردنش، معاینه‌ی ماهانه‌ی بیضه است: طبق NHS از دوران بلوغ، ماهی یک‌بار، حین یا بعد از دوش آب گرم، هر بیضه را جداگانه بین شست و انگشتان بغلتانید و پشت آن (اپیدیدیم) را هم لمس کنید.

علائم سرطان بیضه پیشرفته و گسترش‌یافته کدام‌اند؟

«پیشرفته» یعنی سرطان از بیضه بیرون زده است — اول به غدد لنفاوی نزدیک (مرحله‌ی منطقه‌ای) و بعد به اعضای دورتر مثل ریه، کبد یا غدد لنفاوی دوردست (مرحله‌ی دور) (ACS). در این مرحله، علاوه بر تغییر در خودِ بیضه، نشانه‌هایی در جاهای دیگر بدن پیدا می‌شود که در نگاه اول هیچ ربطی به بیضه ندارند. طبق NHS این نشانه‌ها عبارت‌اند از:

علامتچگونه حس می‌شود
درد کمر یا پایین شکمدردی مبهم و مداوم که با استراحت یا مسکن معمولی خوب نمی‌شود و به حرکت یا وضعیت بدن ربطی ندارد
کاهش وزن بدون تلاشلاغر شدن در حالی که رژیم یا فعالیت شما عوض نشده است
سرفهسرفه‌ی تازه و ماندگار، بدون سرماخوردگی یا علت روشن
تنگی نفس یا مشکل در بلعنفس کم آوردن با فعالیت معمولی، یا احساس گیرکردن غذا
درد یا ورم سینهحساس شدن یا بزرگ شدن بافت سینه در مرد

دو نکته‌ی مهم درباره‌ی این جدول:

  • هیچ‌کدام از این علائم اختصاصیِ سرطان بیضه نیست؛ کمردرد و سرفه هزار علت شایع‌تر دارند. چیزی که آن‌ها را مشکوک می‌کند همراه‌بودنشان با توده یا تغییری در بیضه است — به‌خصوص اگر آن توده مدتی نادیده گرفته شده باشد.
  • سرطان بیضه معمولاً فقط یک بیضه را درگیر می‌کند، ولی می‌تواند هر دو را هم بگیرد (NHS). پس سالم‌بودن یک بیضه دلیل بی‌خطر بودن توده‌ی بیضه‌ی دیگر نیست.

اگر توده‌ای در بیضه دارید و یکی از این علائم را هم تجربه می‌کنید، دیگر جای «صبر کنم ببینم چه می‌شود» نیست؛ همین هفته وقت متخصص اورولوژی بگیرید.

بدخیم‌بودن سرطان بیضه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

هیچ علامتی به‌تنهایی نمی‌گوید توده بدخیم است یا نه. تشخیص بدخیمی و اینکه بیماری تا کجا پیش رفته، چند مرحله دارد (MedlinePlus، Cleveland Clinic):

  1. معاینه‌ی فیزیکی توسط متخصص اورولوژی.
  2. سونوگرافی بیضه — نشان می‌دهد توده جامد است یا کیستی، و داخل بیضه است یا بیرون آن.
  3. آزمایش خون برای مارکرهای تومور — AFP، hCG و LDH.
  4. سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی — برای دیدن اینکه سرطان به غدد لنفاوی یا اعضای دیگر رسیده یا نه.
  5. بررسی بافت — بیضه از راه کشاله‌ی ران با جراحی برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود.

مارکرهای خونی چه می‌گویند؟

طبق انجمن سرطان آمریکا: بالا رفتن AFP یا hCG نشانه‌ی احتمال وجود تومور بیضه است و به تشخیص نوع آن هم کمک می‌کند — سمینومای خالص گاهی hCG را بالا می‌برد ولی هرگز AFP را؛ پس هر افزایش AFP یعنی تومور جزء غیرسمینوما دارد. LDH بالا اغلب (نه همیشه) نشانه‌ی گسترده‌بودن بیماری است، اما در بسیاری از بیماری‌های غیرسرطانی هم بالا می‌رود. بعضی تومورها هم آن‌قدر کوچک‌اند که هیچ مارکری را بالا نمی‌برند؛ پس آزمایش خونِ طبیعی به‌تنهایی سرطان را رد نمی‌کند.

جزئیات هر مرحله را در تشخیص سرطان بیضه بخوانید.

معاینه تومور بیضه توسط پزشک

مراحل سرطان بیضه و نرخ بقا در هر مرحله

بعد از تشخیص، پزشک مرحله‌ی بیماری را تعیین می‌کند. پایگاه SEER که انجمن سرطان آمریکا از آن استفاده می‌کند، سرطان بیضه را در سه مرحله دسته‌بندی می‌کند و نرخ بقای نسبی پنج‌ساله‌ی هر مرحله (بیماران تشخیص‌داده‌شده در ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱) این است:

مرحلهیعنی چهبقای پنج‌ساله
محدود (Localized)سرطان فقط در بیضه است۹۹٪
منطقه‌ای (Regional)به بافت‌های مجاور یا غدد لنفاوی نزدیک رسیده۹۶٪
دور (Distant)به ریه، کبد یا غدد لنفاوی دوردست گسترش یافته۷۲٪

این اعداد یعنی: حتی «سرطان بیضه پیشرفته» با گسترش به اعضای دور، در بیش از دو‌سوم بیماران با درمان کنترل می‌شود. اما فاصله‌ی ۹۹٪ و ۷۲٪ دقیقاً همان هزینه‌ی چند ماه تأخیر در بررسی یک توده‌ی بی‌درد است. این عددها میانگین جمعیتی‌اند و نتیجه‌ی هر فرد به نوع تومور، مارکرها و پاسخ به درمان بستگی دارد.

چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کنید؟

طبق NHS در این موارد باید به پزشک مراجعه کنید:

  • توده یا تورم در یک یا هر دو بیضه
  • بزرگ‌شدن یکی از بیضه‌ها
  • سنگین، سفت یا محکم شدن کیسه‌ی بیضه
  • درد یا ناراحتی در کیسه‌ی بیضه یا یکی از بیضه‌ها
  • هر تغییری در بیضه که برای شما غیرطبیعی است

و اگر همراه توده‌ی بیضه، کمردرد، کاهش وزن، سرفه‌ی ماندگار، تنگی نفس یا ورم سینه دارید، مراجعه را به هفته‌ی بعد موکول نکنید. این ترکیب همان چیزی است که این مقاله درباره‌اش نوشته شده است.

یک استثنای اورژانسی هم هست: درد ناگهانی و شدید بیضه ربطی به سرطان ندارد و ممکن است پیچ‌خوردگی (تورشن) بیضه باشد که باید ظرف چند ساعت جراحی شود.

درمان سرطان بیضه بدخیم و پیشرفته چگونه است؟

درمان به نوع تومور (سمینوما یا غیرسمینوما)، مرحله و مارکرهای خونی بستگی دارد. طبق MedlinePlus گزینه‌های اصلی این‌ها هستند:

  • جراحی — برداشتن بیضه‌ی درگیر (اورکیکتومی)؛ در بسیاری از موارد مرحله‌ی محدود، همین کافی است.
  • پرتودرمانی — به‌ویژه برای سمینوما.
  • شیمی‌درمانی — وقتی بیماری از بیضه بیرون زده یا خطر بازگشت بالاست.
  • شیمی‌درمانی با دوز بالا و پیوند سلول‌های بنیادی — برای موارد پیشرفته یا عودکرده.

برداشتن یک بیضه معمولاً باروری و توان جنسی را از بین نمی‌برد، ولی شیمی‌درمانی و پرتودرمانی می‌توانند روی باروری اثر بگذارند؛ پیش از شروع درمان درباره‌ی اثر سرطان بیضه بر باروری و ذخیره‌ی اسپرم با پزشک صحبت کنید. شرح کامل روش‌ها، مراحل و مراقبت بعد از عمل در درمان تومور بیضه در تهران؛ از جراحی تا شیمی‌درمانی آمده است.

پرسش از دکتر

پرسش‌های متداول درباره علائم سرطان بیضه پیشرفته و بدخیم

آیا هر توده‌ی بیضه بدخیم است؟

خیر. بیشتر توده‌های بیضه خوش‌خیم‌اند — کیست، اسپرماتوسل، هیدروسل یا واریکوسل. ولی با لمس نمی‌شود فرقشان را فهمید؛ فقط سونوگرافی و آزمایش خون جواب می‌دهد. علت‌های دیگر را در توده بیضه نشانه چیست؟ و بیضه بزرگ نشانه چیست؟ بخوانید.

علائم گسترش سرطان بیضه به سایر نقاط بدن چیست؟

طبق NHS: درد کمر یا پایین شکم، کاهش وزن بدون دلیل، سرفه، تنگی نفس یا مشکل در بلع، و درد یا ورم سینه — به‌خصوص وقتی همراه توده یا تغییری در بیضه باشند.

با چه آزمایشی مشخص می‌شود سرطان بیضه بدخیم است؟

با سونوگرافی بیضه، آزمایش خون برای مارکرهای AFP، hCG و LDH، سی‌تی‌اسکن برای بررسی گسترش، و در نهایت بررسی بافت بیضه‌ی برداشته‌شده زیر میکروسکوپ (ACS).

نرخ بقای سرطان بیضه‌ی پیشرفته چقدر است؟

طبق انجمن سرطان آمریکا (داده‌ی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱)، بقای نسبی پنج‌ساله در مرحله‌ی منطقه‌ای ۹۶٪ و در مرحله‌ی گسترش به اعضای دور ۷۲٪ است؛ در مرحله‌ی محدود به بیضه ۹۹٪.

منابع: NHS – Symptoms of testicular cancer · NHS – Causes of testicular cancer · NHS – How to check your testicles · MedlinePlus – Testicular Cancer · ACS – What Is Testicular Cancer? · ACS – Tests for Testicular Cancer · ACS – Testicular Cancer Survival Rates · ACS – Key Statistics · Cleveland Clinic – Testicular Cancer

نوبت بررسی توده یا علائم مشکوک بیضه در تهران

اگر توده‌ای در بیضه دارید یا یکی از نشانه‌های این مقاله را تجربه می‌کنید، معطل نکنید. دکتر محمد جباری، فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی، برای بررسی تخصصی در کنار شماست.

☎ تماس و رزرو نوبت: ۰۲۱-۹۱۳۰۱۷۸۲

این مطلب توسط دکتر محمد جباری، فلوشیپ جراحی ترمیمی اورولوژی (شماره نظام پزشکی ۵۶۷۱۴)، عضو هیئت علمی وزارت بهداشت و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران، بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵.

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.5/5 - (34 امتیاز)

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 3روز از طریق پیامک اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

 برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر Amirhossein یکشنبه ۳ اردیبهشت ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 386 مشاهده پرسش
    با سلام اقاي دكتر من پسري ١٩ ساله هستم كه ٢،٣ سالي خود اضايي كردم .ولى گاهي بخاطر عذاب وجدان مانع از خارج شدن منى شدم ..از ماهه قبل مشكلاتي از قبيل كمى سوزش ادرار و دو شاخه شدن با من رو برو شد و به دكتر كه رفتم ازمايش ادرار نوشت گفت كمي عفونت داري...قرص نوشت مصرف كردم ولى فقط سوزشم برطرف شد و تيكه تيكه امدن ادرار قطع نشد تا اينكه رفتم يه دكتر ديگه و سونوگرافى نوشت و گفت كمي التهاب داري قرص نوشت بازم زياد اثر نكرد تا اينكه پيشه يك فوق تخصص اورولوژ رفتم و با دست از راه مقعد پروستاتم و چك كرد بعد هم نوا مثانه گرفت كه گفت نرماله نوار مثانه...بعد از اين خيلي بهتر شدم و قرص سيستون هم مصرف كردم ولى الان بعد از ادرار حس ميكنم هنوز كمى ادرار داخله مثانه هم هست با اينكه خيلي بهتر شدم ولي واقعا خسته ام اقاي دكتر...ايا اسنمنا و استبرا كمك كننده هستند به من؟با تشكر فراوان اقاي دكتر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۳ اردیبهشت ۹۶( 9 سال پیش)
      سلام
      استبراء کمک کننده هست می توانید مدتی هم از قرص پرازوسین ۱ میلی شبی یک عدد قبل از خواب استفاده کنید
  • تصویر کاربر محمد جمعه ۱ اردیبهشت ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 341 مشاهده پرسش
    سلام جناب آقای دکتر پسری 28 ساله ام. برای ازدواج ترس دارم چون آلت تناسلی ام فکر می‌کنم مشکل داره میزان تحریک شدن و نعوظ زیاد نیست کمی چاق هستم . پوست آلتم در حالت خوابیده چروک است و سر آلت خیلی در غلاف فرو می رود . نعوظ کامل را دارم ولی نه به مدت خیلی زیاد. راهنمایی بفرمایید.
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری جمعه ۱ اردیبهشت ۹۶( 9 سال پیش)
      سلام
      با ورزش و لاغر كردن بتدريج همه چيز بهبود مي يابد.
  • تصویر کاربر فرشاد دوشنبه ۲۸ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 430 مشاهده پرسش
    رگ آلت تناسلیم خیلی ورم کرده خود به خود میخواستم ببینم که آیا باید سریعا درمان بشه؟ و چه عواملی باعث چنین چیزی میشه؟ ضمن اینکه هر روز هم خودارضایی دارم. آیا ربطی به خود ارضایی داره؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۸ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      سلام
      نیازی به درمان نیست و ناشی از خودارضایی است و با ترک آن بهتر خواهید شد
  • تصویر کاربر جمال یکشنبه ۲۷ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 284 مشاهده پرسش
    باسلام و احترام
    من فردي 36 ساله هستم كه مدتي است روي آلت تناسلي خود برجستگيهايي ميبينم كه نگرانم كرده
    و اينكه به هيچ وجه نتوانسم (خجالت )تا به حال به پزشك مربوطه مراجعه كنم.
    اگر امكانش كمكم كنيد راه درمان چيست؟
    واقعاً سپاسگذار
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۷ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      سلام
      این برجستگی ها آنژیوکراتوم هستند که ضایعات عروقی و بی خطر می باشند و با لیزر CO2 قابل درمان هستند
  • تصویر کاربر مجتبی یکشنبه ۲۰ فروردین ۹۶( 9 سال پیش) تعداد بازدید: 309 مشاهده پرسش
    با سلام من 28 سال سن دارم تازه عقد کردم ولی تا به حال رابطه کامل با هکسرم نداشتم ولی تو همون مقدمات رابطه احسای زود انزالی میکنم به طوری که بعضی مواقع کمتر از ی دقیقه ارضاع میشم ولی میل به رابطه دارم اما آلتم خیلی دیر به حالت نعوض میرسه آیا احتیاج به مراجع به مطب شما هست یا میتونم ی سری کار انجام بدم اگه جواب نگرفتم به مطب مراجعه کنم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۰ فروردین ۹۶( 9 سال پیش)
      سلام
      زودانزالی درمان قطعی ندارد ولی با درواروهایی مثل بیحس کننده های موضعی و قرص هایی مثل پاروکستین 20 میلی یا سرترالین 50 میلی( بصورت دائمی و روزانه یک عدد یا اینکه 6 ساعت قبل از نزدیکی)، می توان آن را کنترل کرد ولی تا زمانی که دارو مصرف می کنید موثر است و با قطع دارو مشکل مجددا ظاهر می شود
      اسپری لیدوکائین 10% یا کرم زایلا-پی یکی از این داروهاست. 20 تا 25 دقیقه قبل از مقاربت و حتی قبل از سفت شدن آلت به کلاهک آلت و زیر آن و یا کلاهک به اضافه نیمه انتهایی آلت یا تمام آلت بزنید(بر حسب شدت زود انزالی و میزان سفتی آلت). حتما بعد از احساس بی حسی و قبل از شروع روابط جنسی آلت خود را بشورید.
      برای نعوظ بهتر هم می توانید موقتا از نصف قرص تادالافیل 10 میلی یکساعت قبل از رابطه استفاده کنید البته اگر شرایط نعوظ خوب هست نیازی به استفاده از آن نیست.
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط
پرسش از دکتر