از آنجایی که طول مجرای ادراری در زنان کوتاه و حدود 4 سانتی متر بوده و توسط ارگان های اطراف و استخوان لگن محافظت می شود لذا تنگی مجرای ادرار در زنان نسبتا نادر است.
علل تنگی مجرای ادرار در زنان چیست؟
متاسفانه شایعترین علت بروز تنگی مجرای ادراری در زنان ،دستکاری هایی است که توسط پزشکان، پرستاران و دیگر کارکنان کادر پزشکی انجام می شود؛ مثل سوند گذاری نادرست یا طولانی ماندن سوند برای ماه ها، یا جراحی های اندوسکوپیک که از طریق مجرای ادراری انجام می شود. از عوامل دیگر ایجاد تنگی مجرای ادراری در زنان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- شکستگی لگن
- پرتو درمانی لگن
- جراحی های لگن به منظور اصلاح بی اختیاری ادراری، دیورتیکول مجرا یا فیستول مجرا
- زایمان طبیعی سخت
- عفونت های حاد و مزمن مجرای ادراری و مثانه
- بیماری سل دستگاه ادراری
- التهاب مجرای ادراری ناشی از بیماری لیکن اسکلروزیس
- پولیپ مجرای ادراری
- تومور های خوش خیم یا بدخیم مجرای ادراری
گاهی اوقات هم علت تنگی مجرای ادراری در زنان ناشناخته باقی می ماند!
علائم تنگی مجرای ادرار در زنان
تکرر ادرار (تکرر ادرار شامل بیش از 8 بار در شبانه روز ادرار کردن است)
فوریت در ادرار (urgency) (فوریت در ادرار یعنی اینکه فرد توان تحمل نگهداشتن ادرار را به سختی دارد و به محض بروز احساس ادرار، فورا باید نسبت به تخلیه ادرار اقدام کند)
سوزش ادرار
تاخیر در شروع برقراری جریان ادرار
قطره قطره ادرار کردن
بی اختیاری ادرار
عفونت های مکرر ادراری
از علائم نادر و شدید تنگی مجرای ادراری در زنان می توان به موارد زیر اشاره کرد: نشانهها در آقایان تا حدی فرق میکند؛ علائم تنگی مجرای ادرار در مردان را جداگانه بخوانید.
- احتباس ادراری
- نارسایی کلیه
- ورم کلیه ها
- عفونت کلیه
تنگی مجرای ادرار در دختران چه تفاوتی با زنان دارد؟
علائم تنگی مجرای ادرار در دختران هیچ فرقی با زنان ندارد — همان تکرر ادرار، فوریت، سوزش، تأخیر در شروع جریان ادرار، قطرهقطره ادرار کردن، بیاختیاری و عفونتهای مکرر ادراری که در فهرست بالا خواندید. آنچه فرق میکند، علت و احتمال آن است.
تنگی واقعی مجرای ادرار در دخترها بسیار نادر است؛ مرجع MedlinePlus (کتابخانه ملی پزشکی آمریکا) مینویسد این بیماری در زنان نادر است و تنگیهایی که از بدو تولد وجود دارند (مادرزادی) هم نادرند. پس وقتی دختری این علائم را دارد، اولین احتمال تنگی مجرا نیست و باید چند علت شایعتر کنار گذاشته شود:
- چسبندگی لبهای کوچک: لبهای کوچک به هم میچسبند و سوراخ ادرار را میپوشانند؛ نتیجهاش دقیقاً همان قطرهقطره شدن ادرار و عفونتهای تکرارشونده است. به نوشتهی Cleveland Clinic این حالت در کمتر از ۲ درصد دخترها پیش از بلوغ دیده میشود و شایعترین سنش ۱ تا ۲ سالگی است؛ اغلب با بالا رفتن سطح استروژن خودبهخود باز میشود و در موارد شدیدتر با پماد استروژن یا جداسازی درمان میشود.
- عفونت و التهاب مکرر مجرای ادرار که جریان ادرار را موقتاً باریک و دردناک میکند.
- سوندگذاری، آسیب لگن یا جراحی قبلی — همان علتهایی که بالاتر برای زنان گفته شد و در دخترها هم میتوانند مجرا را تنگ کنند.
- علت مادرزادی که نادر است، ولی معمولاً از همان سالهای اول زندگی با جریان ضعیف ادرار و عفونتهای مکرر خودش را نشان میدهد.
اگر دختر شما ادرارش قطرهقطره میآید، برای ادرار کردن زور میزند، عفونت ادراریاش تکرار میشود یا تب و درد پهلو دارد، معاینهی ارولوژیست لازم است؛ همان مراحل تشخیصی که در بخش بعد آمده، در دخترها هم با همین ترتیب انجام میشود.
منابع: MedlinePlus — Urethral stricture · Cleveland Clinic — Labial Adhesions
ارولوژیست چگونه تنگی مجرای ادراری در زنان را تشخیص می دهد؟
- شرح حال بیمار شامل علائم و سوابق بیماری ها و جراحی های قبلی
- معاینه؛ گاه با مشاهده ی سوراخ مجرای ادراری می توان تنگی را تشخیص داد.
- نوار مثانه که به آن تست یورودینامیک نیز گفته می شود.
- سیستوسکپی (قطعی ترین روش برای تشخیص تنگی مجرای ادراری است)
- عکس رنگی از مثانه و مجرای ادراری که به آن سیستوگرافی یا VCUG می گویند.
درمان تنگی مجرای ادرار در زنان چیست؟
انتخاب شیوه ی درمان تنگی مجرای ادراری در زنان به عوامل متعددی مثل: طول تنگی، محل تنگی، شدت تنگی، بیماری های همراه، سابقه ی جراحی های قبلی و سابقه ی پرتودرمانی بستگی دارد.
ساده ترین و کم دردسرترین درمان ها شامل: دیلاتاسیون مجرا (اتساع مجرا با سوندهای فلزی یا بالون) یا یورتروتومی (برش تنگی مجرا با تیغه های مخصوص) می باشد. مزیت این روش ها، ساده، کم عارضه بودن، حداقل بودن مدت بستری (نصف روز) و بیهوشی خفیف و کوتاه مدت است و عیب بزرگ آن احتمال بالای عود تنگی و در نتیجه تکرار این عمل می باشد. این روش برای تنگی های خفیف مجراری ادراری، روش مناسبی است.
در مواردی که روش های فوق الذکر در درمان تنگی مجرای ادرار در زنان اثربخش نباشند، برای درمان قطعی تنگی مجرای ادراری از جراحی باز و استفاده از بافت های اطراف مثل لب های کوچک (Labia Minora) یا بافت های دیگر نواحی مثل مخاط داخل دهان برای بازسازی مجرای ادراری انتخاب مناسبی است. برای مشاهده فیلم این روش می توانید مقاله بهترین درمان تنگی مجرای ادرار را ببینید.


