همه چیز درباره سنگ های ادراری (۱)

در این مقاله مطالعه می کنید:

سنگ های ادراری بر اساس اندازه، علت، ترکیبات و محل قرار گیری دسته بندی می شوند. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع، و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است این بیماری بی علامت نیز باشد. در ادامه مطلب، کالیس کلیه را توضیح خواهیم داد.

طبقه بندی سنگ های ادراری

سنگ های ادراری بر اساس اندازه سنگ، محل، ویژگی سنگ در عکس های رادیوگرافی، علت تشکیل سنگ، ترکیبات تشکیل دهنده سنگ و خطر عود سنگ طبقه بندی می شوند.

۱) اندازه سنگ

اندازه سنگ معمولا بر اساس یک یا دو بعد سنگ بیان می شود، و به صورت تا ۵ میلی متر، ۵ تا ۱۰، ۱۰ تا ۲۰، و بزرگ تر از ۲۰ میلی متر در بزرگترین قطر سنگ طبقه بندی می شوند.

اندازه سنگ کلیه

۲) محل سنگ

سنگ ها را براساس محل آناتومیکی آن می توان تقسیم کرد: به صورت بخش (کالیس) فوقانی، میانی، یا تحتانی کلیه; لگنچه کلیه; بخش فوقانی، میانی یا تحتانی حالب و مثانه.

۳) ویژگی سنگ در عکس رادیولوژی

سنگ ها را می توان بر اساس ویژگی که در عکس ساده رادیولوژی (KUB) دارند طبقه بندی کرد. سنگ هایی که در KUB به خوبی دیده می شوند، سنگ هایی که به سختی در KUB دیده می شوند و سنگ هایی که در KUB دیده نمی شوند.

۴) علت تشکیل سنگ

سنگ ها را می توان بر اساس علت تشکیل دهنده سنگ طبقه بندی کرد: عفونت ها، علل غیر عفونی ( سنگ های عفونی و سنگ های غیر عفونی); نقص های ژنتیکی; یا سنگ های ادراری ناشی از مصرف داروها.

سنگ های ادراری غیر عفونی:

  • سنگ های اگزالات کلسیم
  • سنگ های فسفات کلسیم (شامل بروشیت و کربنات اپاتیت)
  • سنگ های اسید اوریکی

سنگ های ادراری عفونی:

  • سنگ های فسفات آمونیوم منیزیوم
  • آپاتیت کربنات
  • اورات آمونیوم

سنگ های ادراری با علل ژنتیکی:

  • سنگ های سیستین
  • سنگ های گزانتین
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
 
سنگ های ادراری

۵) ترکیبات تشکیل دهنده سنگ

جنبه های متابولیک در تشکیل سنگ مهم هستند، لذا ارزیابی متابولیک برای رد هرگونه اختلالی مهم است. آزمایشات مربوط به تشخیص اختلالات متابولیکی پایه تشخیص و تصمیم گیری برای درمان مناسب بعدی است. سنگ ها اغلب از ترکیبی از مواد مختلف تشکیل می شوند، و لی مهم ترین ماده آن است که بزرگ ترین بخش سنگ را تشکیل می دهند.

۶) افرادی که در معرض سنگ سازی هستند

افرادی که یک بار به سنگ کلیه مبتلا شده اند حدود ۵۰ درصد احتمال دارد تا در طول عمر دچار عود سنگ شوند. در ۱۰ درصد افراد احتمال عود سنگ بالاست. احتمال کم یا زیاد بودن عود سنگ براساس نوع سنگ و شدت بیماری تعیین می گردد.

فاکتورهای عمومی:

  • بروز زود هنگام سنگ (بویژه بچه ها و نوجوانان)
  • سابقه خانوادگی تشکیل سنگ
  • سنگ های حاوی بروشیت (فسفات هیدروژن کلسیم)
  • سنگ های حاوی اسید اوریک و اورات
  • سنگ های عفونی
  • افراد تک کلیه (تک کلیه بودن به خودی خود خطر تشکیل سنگ را افزایش نمی دهد، اما پیشگیری از سنگ در این افراد اهمیت بیشتری دارد

بیماری هایی که با تشکیل سنگ همراه است:

  • پرکاری غده پاراتیروئید (هایپرپارا تیروئیدیسم)
  • رسوب منتشر کلسیم در بافت کلیوی (نفروکلسینوزیس)
  • بیماری های دستگاه گوارش ( مثل بایپس ژژونو- ایلئال)، برداشتن بخشی از روده، بیماری کرون، سوء جذب
  • سارکوئیدوزیس

سنگ های با منشاء ژنتیکی:

  • سیستینوری (دفع سیستین در ادرار)
  • هیپراگزالوری اولیه (افزایش دفع بیش از حد طبیعی اگزالت تسط ادرار)
  • اسیدوز توبولار کلیوی (نوع ۱)
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
  • گزانتونوری (دفع گزانتین توسط ادرار)
  • سندروم لش – نیهان
  • سیستیک فیبروزیس

اختلالات آناتومیکی که با سنگ سازی همراه می شوند:

  • کلیه اسفنجی مدولاری ( اتساع لوله های کلیوی)
  • انسداد محل اتصال حالب به لگنچه
  • دیورتیکول کالیس، کیست کالیس
  • تنگی حالب
  • برگشت ادرار از مثانه به کلیه
  • کلیه های نعل اسبی
  • یورتروسل ( گشادی محل اتصال حالب به مثانه)
 
تشخیص سنگ ادراری

تشخیص سنگ های ادراری

یکی از راه های تشخیص سنگ های ادراری تصویربرداری تشخیصی است. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است بدون علامت نیز باشند. ارزیابی دقیق شامل گرفتن شرح حال دقیق و معاینه می باشد. تشخیص بالینی باید با تصویربرداری مناسب تائید شود. سونوگرافی اولین اقدام تشخیصی است که توصیه می شود.

این روش بی خطر ( فقدان خطر اشعه)، کم هزینه و قابل تکرار است. سونوگرافی می تواند سنگ های کالیس (حجره های کلیه)، لگنچه کلیه و همچنین محل اتصال حالب به لگنچه و محل اتصال حالب به مثانه را نشان داده و اتساع مجاری ادراری ناشی از انسداد بوجود آمده توسط سنگ را مشخص می کند. حساسیت و در واقع توانایی سونوگرافی برای تشخیص سنگ بر اساس اندازه و محل سنگ متفاوت بوده و در کل حدود ۷۸ درصد است.

عکس ساده شکم (KUB) حساسیت و توانایی ۴۴ تا ۷۷ درصد در تشخیص سنگ ادراری دارد. سی تی اسکن بدون ماده رنگی (بدون کنتراست) روش تصویربرداری استاندارد برای تشخیص درد حاد پهلو می باشد و مدت هاست که جایگزین عکس رنگی سیستم ادراری (IVP) شده است.

منظور از کالیس کلیه چیست؟

آیا می دانید کالیس کلیه چیست و چه کاری انجام می دهد؟ در ابتدا باید گفت که کلیه ها دو عضو لوبیایی شکل بوده که بصورت عمودی در دو طرف ستون مهره ها در پشت شکم و زیر عضله دیافراگم قرار گرفته اند.  کلیه از دو بخش اصلی تشکیل شده است.

الف) بافت کلیه که مسئول تصفیه خون می باشد بطوریکه خون با عبور از آن پالایش و مواد زائد همراه با بخشی از آب بدن از آن گرفته شده و بدین طریق ادرار تشکیل می شود. البته بافت کلیه کارکردهای دیگری هم دارد که موضوع بحث الان ما نیست مثل تنظیم فشار خون، ساخت ویتامین دی و …. .

ب) سیستم جمع کننده ادرار: این سیستم از حجره های کوچکی تشکیل شده است  که به هم پیوسته و حجره های بزرگتری را تشکیل می دهند و در نهایت حجره های بزرگتر نیز یکی شده و لگنچه کلیه یا همان پلویس را بوجود می آورند. به این حجره ها اصطلاحا “کالیس” گفته می شود. کالیس های کلیه به سه بخش تقسیم می شوند

کالیس کلیه

حالب لوله ای است که ادرار جمع شده در لگنچه کلیه را به سمت مثانه هدایت می کند. لذا حالب به محاذات (هم تراز) لگنچه، و لگنچه نیز هم به محاذات (هم تراز و هم سطح) کالیس های میانی قرار دارد. به همین دلیل سنگ هایی که در کالیس های فوقانی یا میانی قرار دارند بدنبال ورزش یا انجام سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL، احتمال بیشتری برای حرکت کردن  و دفع دارند تا سنگ های کالیس تحتانی. کالیس های تحتانی پایین تر از سطح لگنچه قرار دارند لذا  بدلیل نیروی جاذبه شانس حرکت مسیر رو به بالای سنگ و رفتن به سمت لگنچه و خروج از کلیه خیلی کم می باشد. از همین رو، سنگ های کالیس تحتانی کمتر به درمان سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL‌ پاسخ می دهند و روش درمانی RIRS یا PCNL براساس شرایط مناسب تر است.

البته در سنگ های کالیس تحتانی اگر سایز سنگ بزرگ نباشد و باعث درد، انسداد در مسیر خروج ادرار و یا عفونت نشده باشد می توان با سونوگرافی دوره ای هر ۶  تا ۱۲ ماه فقط تحت نظر داشت و اقدام درمانی خاصی انجام نداد. البته برای پیشگیری از بزرگتر شدن سنگ بایستی مایعات بویژه آب بیشتر نوشید (حداقل ۱۲ لیوان در روز)، تحرک و فعالیت داشت، رژیم غذایی مناسبی را رعایت کرد، آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ انجام داد و در نهایت در صورت صلاحدید پزشک دارو استفاده کرد.

صلاحدید پزشک و مصرف دارو

میکرولیتیازیس کلیه چیست؟

به شن ریزه های کوچکتر از ۳ میلی متر که در کالیس ها یا لگنچه کلیه توسط سونوگرافی شناسایی می شوند میکرولیتیازیس می گویند. این شن ریزه ها بخودی خود خطری برای کلیه ها ندارند ولی می توانند در آینده بزرگتر شده و مشکل ساز شوند لذا اقدامات پیشگیری کننده را بایستی مد نظر داشت که عبارتند از:

  • مصرف زیاد مایعات بویژه آب (حداقل ۱۲ لیوان در روز)
  • تحرک و فعالیت بویژه ورزش های هوازی
  • رژیم غذایی مناسبی
  • پیگیری سالانه با سونوگرافی
  • انجام آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ

بیشتر بدانید: درمان سنگ های ادراری 

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (113 امتیاز)
  • تصویر کاربر الف پنجشنبه ۸ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 937 مشاهده پرسش
    با سلام.من از چهار سال پیش دچار افت شدید از لحاظ قدرت جنسی شده ام 38 سال دارم 19 ساله که ازدواج کرده ام.اوایل برا چند روز بی میل بودم بعد دوباره بر میگشت و طبیعی بود.رفته رفته اون زمان بی میلی و ناتوانی بیشتر میشه الان مثلا اگر ده روز بی میلی داشته باشم شاید در مقابل 2 روز قدرت نزدیکی دارم .من ساکن اردبیل هستم دکترای اینجا زیاد به حرف توجه ندارند.وفقط دنبال نسخه نوشتن هستن .دارو ها مثل قرص سیلد نافل و امپول تستسترون تجویز میکنن اما مشکل من روز به روز بد تر میشه ..لطفا بنده رو راهنمای بفرمایید با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۸ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      کاهش میل جنسی غالبا و بیشتر جنبه روانی دارد چون معمولا در سن 38 سالگی خیلی بعیده که کمبود هورمون داشته باشید با اینحال بایستی آزمایش های هورمونی را انجام دهید و در صورت نرمال بودن آن با روانشناس مشورت نمائید ضمن اینکه استفاده از سیلدنافیل مشکلی ندارد ولی تستوسترون را توصیه نمی کنم
  • تصویر کاربر ج پنجشنبه ۸ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 1015 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت آقای دکتر جباری و عرض خسته نباشید اینکه بتونیم سایز آلت رو زیاد کنیم در حد 2 سانت بصورت دایم امکان دارد؟روش مورد پیشنهادی؟ قرصهای گیاهی که تبلیغ میشود چقدر مفید است و عوارض جانبی آنها در صورت وجود؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۸ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      هیچ دارویی روی افزایش سایز آلت تاثیر ندارد ضمن اینکه راه مطلوب و رضایت بخش و قطعی و همچنین بدون عارضه ای برای افزایش سایز آلت وجود ندارد روش های کششی مثل وکیوم و روش های جراحی وجود دارند اما هر کدام معایب و بعضا عوارضی دارند و در نهایت رضایت فرد را جلب نمی کنند. لذا این روش ها برا ی افرادی که سایز نرمالی دارند توصیه نمی شود
  • تصویر کاربر سعید پنجشنبه ۸ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 625 مشاهده پرسش
    با سلام من الان 19 سالمه و اندازه الت تناسلی من در حالت شل 4 و در حالت نعوظ 9 سانتی متر میشه و این از حالت نرمال کمتره و من میخوام اگه بشه درمان کنم تا حداقل به 12 سانتی متر برسد و من تا حالا پیش 2 دکتر غدد رفتم و انها میگن مشکلی نداره و در حد رفع حاجت مناسه حالا اگه ممکنه منو راهنمایی کنید اگه احتیاجی به معاینه هست من حضوری بیام و ترجیحا میخوام عمل نشه وبا قرص و کرم ویا دستگاه های مرتبط درمان کنم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۸ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      هیچ دارویی روی افزایش سایز آلت تاثیر ندارد ضمن اینکه راه مطلوب و رضایت بخش و قطعی و همچنین بدون عارضه ای برای افزایش سایز آلت وجود ندارد روش های کششی مثل وکیوم و روش های جراحی وجود دارند اما هر کدام معایب و بعضا عوارضی دارند و در نهایت رضایت فرد را جلب نمی کنند. لذا این روش ها برا ی افرادی که سایز نرمالی دارند توصیه نمی شود
  • تصویر کاربر صادقی سه شنبه ۶ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 553 مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید خانمی هستم 23 ساله و متاهل . من همیشه ،بهخصوص موقع نشستن احساس خارج شدن ادرار می کنم ولی دقیقا نمیدونم ادراره یا عرق و یا چیز دیگه و اکثر اوقات احساس گرمی در ناحیه خروج ادرار می کنم <لطفا منو راهنمایی منید ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۶ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      به مدت دو روز هر 12 ساعت یک عدد قرص فنازوپیریدین بخورید اگر مایعی که احساس می کنید از شما خارج می شود نارنجی بود ادرار هست در غیر اینصورت چیز دیگری است . اگر ادرار بود بایستی ورزش کگل KEGEL انجام دهید تا عضلات کف لگن تقویت شده و بتدریج بهتر شوید
  • تصویر کاربر اسماعيل جمعه ۲ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 733 مشاهده پرسش
    با سلام جناب آقاي دكتر آقاي دكتر من فردي 32 ساله هستم كه دچار انزال زودرس هستم تا كنون به سه تا دكتر در اين مورد مراجعه كردم . 1- دكتر اول(جراح كليه و مجاري اداري) ابتدا پس از معاينه (از معقد) به اينجانب گفت مشكل براي پورستات مي باشد كه پس از مصرف دارو دوباره مراجعه نمودم و قرص پراپرانول و فلكوستين به من داد اما جواب نگرفتم 2- دكتر دوم (ارولوژيست)هم مجدداً گفت براي پورستات مي باشد يك آ«پول شبيه پنسيلين بود داخل وكيوم برايم نوشت گفت عفونت پورستات درمان شود كه پس از طريق آمپول تكرر ادرارم خوب شد و برام قرص آسنترا و كلوميپرامين 25 نوشت كه قرص (كلوميپرامين )يبوست فوق العاده شديدي (در حد بوندس ليگا)برايم بوجود آورد جواب داد اما به خاطر يبوست شديد غلط كردم ديگه كلوميپرامين مصرف كنم. 3- دكتر سوم (دكتر محمد فلاح) هر روز تو روزنامه آگهي مي دهد (ناتواني جنسي و جراحي هاي اتدام تناسلي 22774332 شماره تلفنشه ) كه تقريبا 5 ماه است پيش اون مي روم پس از معاينه به من گفت شما پيري آلت داريد و براي من يك دستگاه ويگرا پلاس برقي به همراه يك پماد داد كه اين دستگاه و پماد باعث شد آلتم سفت شود و تقريبا هم يك برابر كلفت تر شده و گفت هفته اي دوبار سكس داشته باش قرص هايي كه براي من تجويز كرد : قرص آفردويت و ويتامين اي و سرتالين و پاروكستين تا سه ماه نتيجه نگرفتم براي بار دوم كه رفتم گفت سكست را يك شب در ميان انجام بده و قرص هاي سرتالين و پاروگستين را يك شب از اين و يك شب از اون يكي استفاده كن اما نتيجه نگرفتم براي بار سوم كه به اين دكتر مراجعه نمودم قرص ايمي پيرامين را هم به قرص هاي من اضافه كرد اما من هنوز كه هنوزه سه سوت آبم مي آيد (البته اين را هم بگم كه اين سه دكتر دفعه اولي كه قرص ها را مصرف مي كردم تايم سكسم بالاي 5 دقيقه مي شد اما شب بعد يا شب هاي بعد دوباره تايمم سه سوت مي شد ) دكتر سومي به من گفت كه ايمي پرامين را يكي صبح و يكي شب بخور و قرص هاي پاروكستين و سرتالين را هر شب استفاده كن اما متاسفانه نتيجه نگرفتم كه نگرفتم كه نگرفتم هرچي هم تو اين سايت ها و ... سرچ مي كنم داروهاش همين است و نه چيزي بيشتري كه به سايت شما رسيدم و ديدم انصافا حداقل نسبت به سايت هاي ديگر كامل تر توضيح داده ايد و تصويري هم توضيح داشت گفتم شايد شما بتوانيد مشكل من را حل كنيد حالا اين بيمار عاجزانه از شما در خواست دارد چه خاكي بايد توي سرم بريزيم تا من هم بتوانم تايم سكس چند دقيقه اي داشته باشم . خواهشمندم در اين زمينه من را راهنمايي بفرمائيد. با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری جمعه ۲ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      البته سرترالین و پاروکستین جزو داروهای خوب این بیماری محسوب می شود از دیگر روش ها روش ترکیبی استفاده از قرص و اسپری لیدوکائین بصورت ترکیبی می باشد و درمان دیگر استفاده از ترامادول هست
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر فاطمه سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 3063 مشاهده پرسش
    دوفوکوس میکرولیت با حداکثر دیامتر 2/2 م.م در پل تحتانی در کلیه راست رویت شد
    فوکوس میکرولیتیاز با حداکثر دیامتر 2م.م در پارانشیم میانی کلیه چپ مشاهده شد.
    این جواب سونوگرافیم است.
    لطفا برای درمان آن توضیح بدهید.
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸( 5 سال پیش)
  • تصویر کاربر آرزو پنجشنبه ۲۱ شهریور ۹۸( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 342 مشاهده پرسش
    سلام
    خسته نباشید
    کلیه چپ هیدونفروز خفیف و یک عدد سنگ در ابعاد ۵.۴۸ میلیمتر در UVJ و در کالیس میانی تصویر یه سنگ به طول ۱۶ میلیمتر دیده شد .
    این نتیجه سونو گرافی الان باید چیکار کرد
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۲۱ شهریور ۹۸( 5 سال پیش)
  • تصویر کاربر آرزو پنجشنبه ۲۱ شهریور ۹۸( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 376 مشاهده پرسش
    سنگ هایی در چه اندازه نیاز به شکستن دارند؟؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری پنجشنبه ۲۱ شهریور ۹۸( 5 سال پیش)
  • تصویر کاربر محمد یکشنبه ۱۷ شهریور ۹۸( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 653 مشاهده پرسش
    یک ضایعه هایپو هترو اکو با حدود مشخص و فاقد واسکولاریته واضح در بررسی داپلر با ابعاد 20*24.م بین کبد وکلیه راست و در مجاورت ستون مهره مشاهده شد،


    *فلونس خفیف در لگنچه کلیه راست مشاهده شد .
    ضخامت جدار مثانه کمی افزایش یافته می باشد چکuc وuAتوصیه میشود ..

    این جواب سنو کلیه و مثانه پسرمه بنظرتون چیکار باید بکنم؟ الان پیش چه دکتری باید ببرم؟ چه تخصصی ؟
    مشکل خیلی حادی هس ؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۱۷ شهریور ۹۸( 5 سال پیش)
  • تصویر کاربر Ph.gh دوشنبه ۱۸ شهریور ۹۸( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 379 مشاهده پرسش
    عرض سلام و ادب خدنت دکتر عزیز..
    دکتر پدر بنده 67 سال سنشون هستش
    ایشان حدود 20 سال پیش کلیه راستشون کوچیک شده چندین بار عنل جراحی برای سنگ کلیه انجام دادن‌.
    اخیرا به دلیل سنگ حالب عملtul و pcnl انجام دادند و دکتر برای کاهش اوره و کراتین لوله dj گذاشتن
    اما ایشان چندین بار بعد از عمل ازمایش دادند و مقدار bun و کراتینشون تقریبا روی عدد 23 و 1.8 ثابت مونده
    ایا این مقادیر خطرناک هستش و پدرم دچار کم کاری کلیه شدند؟
    چه اقدامی لازم هستش انجام بدیم؟
    خیلی ممنونم ازتون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۱۸ شهریور ۹۸( 5 سال پیش)
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط

از دکتر بپرسید

ویزیت Whatsapp

تماس با مطب

نوبت دهی اینترنتی