اگر سوالی داری اینجا از ما بپرس

همه چیز درباره سنگ های ادراری (۱)

در این مقاله مطالعه می کنید:

سنگ های ادراری بر اساس اندازه، علت، ترکیبات و محل قرار گیری دسته بندی می شوند. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع، و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است این بیماری بی علامت نیز باشد. در ادامه مطلب، کالیس کلیه را توضیح خواهیم داد.

طبقه بندی سنگ های ادراری

سنگ های ادراری بر اساس اندازه سنگ، محل، ویژگی سنگ در عکس های رادیوگرافی، علت تشکیل سنگ، ترکیبات تشکیل دهنده سنگ و خطر عود سنگ طبقه بندی می شوند.

۱) اندازه سنگ

اندازه سنگ معمولا بر اساس یک یا دو بعد سنگ بیان می شود، و به صورت تا ۵ میلی متر، ۵ تا ۱۰، ۱۰ تا ۲۰، و بزرگ تر از ۲۰ میلی متر در بزرگترین قطر سنگ طبقه بندی می شوند.

اندازه سنگ کلیه

۲) محل سنگ

سنگ ها را براساس محل آناتومیکی آن می توان تقسیم کرد: به صورت بخش (کالیس) فوقانی، میانی، یا تحتانی کلیه; لگنچه کلیه; بخش فوقانی، میانی یا تحتانی حالب و مثانه.

۳) ویژگی سنگ در عکس رادیولوژی

سنگ ها را می توان بر اساس ویژگی که در عکس ساده رادیولوژی (KUB) دارند طبقه بندی کرد. سنگ هایی که در KUB به خوبی دیده می شوند، سنگ هایی که به سختی در KUB دیده می شوند و سنگ هایی که در KUB دیده نمی شوند.

۴) علت تشکیل سنگ

سنگ ها را می توان بر اساس علت تشکیل دهنده سنگ طبقه بندی کرد: عفونت ها، علل غیر عفونی ( سنگ های عفونی و سنگ های غیر عفونی); نقص های ژنتیکی; یا سنگ های ادراری ناشی از مصرف داروها.

سنگ های ادراری غیر عفونی:

  • سنگ های اگزالات کلسیم
  • سنگ های فسفات کلسیم (شامل بروشیت و کربنات اپاتیت)
  • سنگ های اسید اوریکی

سنگ های ادراری عفونی:

  • سنگ های فسفات آمونیوم منیزیوم
  • آپاتیت کربنات
  • اورات آمونیوم

سنگ های ادراری با علل ژنتیکی:

  • سنگ های سیستین
  • سنگ های گزانتین
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
 
سنگ های ادراری

۵) ترکیبات تشکیل دهنده سنگ

جنبه های متابولیک در تشکیل سنگ مهم هستند، لذا ارزیابی متابولیک برای رد هرگونه اختلالی مهم است. آزمایشات مربوط به تشخیص اختلالات متابولیکی پایه تشخیص و تصمیم گیری برای درمان مناسب بعدی است. سنگ ها اغلب از ترکیبی از مواد مختلف تشکیل می شوند، و لی مهم ترین ماده آن است که بزرگ ترین بخش سنگ را تشکیل می دهند.

۶) افرادی که در معرض سنگ سازی هستند

افرادی که یک بار به سنگ کلیه مبتلا شده اند حدود ۵۰ درصد احتمال دارد تا در طول عمر دچار عود سنگ شوند. در ۱۰ درصد افراد احتمال عود سنگ بالاست. احتمال کم یا زیاد بودن عود سنگ براساس نوع سنگ و شدت بیماری تعیین می گردد.

فاکتورهای عمومی:

  • بروز زود هنگام سنگ (بویژه بچه ها و نوجوانان)
  • سابقه خانوادگی تشکیل سنگ
  • سنگ های حاوی بروشیت (فسفات هیدروژن کلسیم)
  • سنگ های حاوی اسید اوریک و اورات
  • سنگ های عفونی
  • افراد تک کلیه (تک کلیه بودن به خودی خود خطر تشکیل سنگ را افزایش نمی دهد، اما پیشگیری از سنگ در این افراد اهمیت بیشتری دارد

بیماری هایی که با تشکیل سنگ همراه است:

  • پرکاری غده پاراتیروئید (هایپرپارا تیروئیدیسم)
  • رسوب منتشر کلسیم در بافت کلیوی (نفروکلسینوزیس)
  • بیماری های دستگاه گوارش ( مثل بایپس ژژونو- ایلئال)، برداشتن بخشی از روده، بیماری کرون، سوء جذب
  • سارکوئیدوزیس

سنگ های با منشاء ژنتیکی:

  • سیستینوری (دفع سیستین در ادرار)
  • هیپراگزالوری اولیه (افزایش دفع بیش از حد طبیعی اگزالت تسط ادرار)
  • اسیدوز توبولار کلیوی (نوع ۱)
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
  • گزانتونوری (دفع گزانتین توسط ادرار)
  • سندروم لش – نیهان
  • سیستیک فیبروزیس

اختلالات آناتومیکی که با سنگ سازی همراه می شوند:

  • کلیه اسفنجی مدولاری ( اتساع لوله های کلیوی)
  • انسداد محل اتصال حالب به لگنچه
  • دیورتیکول کالیس، کیست کالیس
  • تنگی حالب
  • برگشت ادرار از مثانه به کلیه
  • کلیه های نعل اسبی
  • یورتروسل ( گشادی محل اتصال حالب به مثانه)
 
تشخیص سنگ ادراری

تشخیص سنگ های ادراری

یکی از راه های تشخیص سنگ های ادراری تصویربرداری تشخیصی است. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است بدون علامت نیز باشند. ارزیابی دقیق شامل گرفتن شرح حال دقیق و معاینه می باشد. تشخیص بالینی باید با تصویربرداری مناسب تائید شود. سونوگرافی اولین اقدام تشخیصی است که توصیه می شود.

این روش بی خطر ( فقدان خطر اشعه)، کم هزینه و قابل تکرار است. سونوگرافی می تواند سنگ های کالیس (حجره های کلیه)، لگنچه کلیه و همچنین محل اتصال حالب به لگنچه و محل اتصال حالب به مثانه را نشان داده و اتساع مجاری ادراری ناشی از انسداد بوجود آمده توسط سنگ را مشخص می کند. حساسیت و در واقع توانایی سونوگرافی برای تشخیص سنگ بر اساس اندازه و محل سنگ متفاوت بوده و در کل حدود ۷۸ درصد است.

عکس ساده شکم (KUB) حساسیت و توانایی ۴۴ تا ۷۷ درصد در تشخیص سنگ ادراری دارد. سی تی اسکن بدون ماده رنگی (بدون کنتراست) روش تصویربرداری استاندارد برای تشخیص درد حاد پهلو می باشد و مدت هاست که جایگزین عکس رنگی سیستم ادراری (IVP) شده است.

منظور از کالیس کلیه چیست؟

آیا می دانید کالیس کلیه چیست و چه کاری انجام می دهد؟ در ابتدا باید گفت که کلیه ها دو عضو لوبیایی شکل بوده که بصورت عمودی در دو طرف ستون مهره ها در پشت شکم و زیر عضله دیافراگم قرار گرفته اند.  کلیه از دو بخش اصلی تشکیل شده است.

الف) بافت کلیه که مسئول تصفیه خون می باشد بطوریکه خون با عبور از آن پالایش و مواد زائد همراه با بخشی از آب بدن از آن گرفته شده و بدین طریق ادرار تشکیل می شود. البته بافت کلیه کارکردهای دیگری هم دارد که موضوع بحث الان ما نیست مثل تنظیم فشار خون، ساخت ویتامین دی و …. .

ب) سیستم جمع کننده ادرار: این سیستم از حجره های کوچکی تشکیل شده است  که به هم پیوسته و حجره های بزرگتری را تشکیل می دهند و در نهایت حجره های بزرگتر نیز یکی شده و لگنچه کلیه یا همان پلویس را بوجود می آورند. به این حجره ها اصطلاحا “کالیس” گفته می شود. کالیس های کلیه به سه بخش تقسیم می شوند

کالیس کلیه

حالب لوله ای است که ادرار جمع شده در لگنچه کلیه را به سمت مثانه هدایت می کند. لذا حالب به محاذات (هم تراز) لگنچه، و لگنچه نیز هم به محاذات (هم تراز و هم سطح) کالیس های میانی قرار دارد. به همین دلیل سنگ هایی که در کالیس های فوقانی یا میانی قرار دارند بدنبال ورزش یا انجام سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL، احتمال بیشتری برای حرکت کردن  و دفع دارند تا سنگ های کالیس تحتانی. کالیس های تحتانی پایین تر از سطح لگنچه قرار دارند لذا  بدلیل نیروی جاذبه شانس حرکت مسیر رو به بالای سنگ و رفتن به سمت لگنچه و خروج از کلیه خیلی کم می باشد. از همین رو، سنگ های کالیس تحتانی کمتر به درمان سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL‌ پاسخ می دهند و روش درمانی RIRS یا PCNL براساس شرایط مناسب تر است.

البته در سنگ های کالیس تحتانی اگر سایز سنگ بزرگ نباشد و باعث درد، انسداد در مسیر خروج ادرار و یا عفونت نشده باشد می توان با سونوگرافی دوره ای هر ۶  تا ۱۲ ماه فقط تحت نظر داشت و اقدام درمانی خاصی انجام نداد. البته برای پیشگیری از بزرگتر شدن سنگ بایستی مایعات بویژه آب بیشتر نوشید (حداقل ۱۲ لیوان در روز)، تحرک و فعالیت داشت، رژیم غذایی مناسبی را رعایت کرد، آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ انجام داد و در نهایت در صورت صلاحدید پزشک دارو استفاده کرد.

صلاحدید پزشک و مصرف دارو

میکرولیتیازیس کلیه چیست؟

به شن ریزه های کوچکتر از ۳ میلی متر که در کالیس ها یا لگنچه کلیه توسط سونوگرافی شناسایی می شوند میکرولیتیازیس می گویند. این شن ریزه ها بخودی خود خطری برای کلیه ها ندارند ولی می توانند در آینده بزرگتر شده و مشکل ساز شوند لذا اقدامات پیشگیری کننده را بایستی مد نظر داشت که عبارتند از:

  • مصرف زیاد مایعات بویژه آب (حداقل ۱۲ لیوان در روز)
  • تحرک و فعالیت بویژه ورزش های هوازی
  • رژیم غذایی مناسبی
  • پیگیری سالانه با سونوگرافی
  • انجام آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ

بیشتر بدانید: درمان سنگ های ادراری 

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (134 امتیاز)
  • تصویر کاربر سامان سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 404 مشاهده پرسش
    سلام خدمت شما پروفسور کریمی همانطور که عرض کردم بنده24 سالمه و مسلط به زبان انگلیسی و المانی و ارشد حقوق خصوصی هستم دایی بنده تاجرفرش هستن اما به دلیل کهولت سن تجارت رو به بنده واگذار کردن.به دلیل مسافرتهای مداوم و مشغله بسیار زیاد شغلی که دارم و مسافرت به اکثرکشورهای اسیایی و بعضی از کشورهای اروپایی و تعدد شرکای جنسی مختلف تصمیم به عمل وازکتومی گرفتم تا خدایی نکرده مشکلی پیش نیاد و بعدازتحقیقات فراوان شما پروفسور عزیز رو به بنده معرفی فرمودن درنتیجه میخاستم جهت انجام عمل خدمت برسم فقط ظاهرا رضایت نامه همسر میخاد که واغا سبب مشکل شده لذامجرد هستم اما هرگونه رضایت نامه تعهد و هرچی که لازم باشه خودم شخصا تقدیم مینمایم باتشکر فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام
      ظاهرا این متن را برای کسی دیگری نوشتید به اشتباه برای من ارسال کردید

    2. تصویر کاربر سامان سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      خیر پروفسور جباری اقای کرمی جزو اقوام مادری من هستن و ایشون منو جهت حل مشکلم به شما احاله دادن و سلام فراوان هم خدمتتون داشتن
    3. تصویر کاربر سامان سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      خیر پروفسور جباری ایشون از اقوام مادری من هستن و جهت حل مشکل مرا به شما احاله کردن و سلام فراوان هم داشتن خدمتتون
    4. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      من پروفسور نیستنم و توصیه می کنم خدمت خود پروفسور عمل کنید

    5. نمایش سایر 3 پاسخ
  • تصویر کاربر امید سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 382 مشاهده پرسش
    من پسری 22 ساله هستم طول آلتم حالت نغوظ 13 سانتی متر است،افزایش الت در سن 22 سالگی با دارو یا ورزش امکانش هست؟
    همه دکتر ها میگن حالت نرمال داره
    ولی دوست دارم بزرگ تر باشه و اعتماد بنفسمو از دست دادم شاید شما هم بگی نرماله ولی میخوام عمل کنم حتما
    افزایش الت قیمت چقدر؟
    عوارض داره یا نه؟
    ایا راست میگن که بعد عمل احساس لذت کمتر میشه یا دروغه؟
    عمل کنم،جای بخیه روی آلت میمونه یا از بین میره؟
    آیا بعد عمل و سنم بالاتر بره حالت نغوظ کمتر میشه بخاطر عمل کردن یا نه؟
    من از سن 17 سالگی واریکوسل داشتم چون سنم پایین بود چیزی نمیدونستم که اون زمان عمل کنم و بعد تعطیلات عمل دارم،آیا بزرگ نشدن آلتم بخاطر واریکوسل بوده؟سه سال هم خودارضایی میکردم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام این سایزی که در عکس هست کاملا نرماله و کاری برای افزایش سایز نمیشه کرد
      عمل هم‌یک‌تا دو‌سانت بیشتر نمیشه و‌اررش نداره
  • تصویر کاربر کاوه سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 272 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر. ابتدا از ایجاد چنین سامانه ای برای رفع مشکلات مردم از شما تشکر می نمایم. بنده نوزاد پسر ۴ ماهه ای دارم که در سن ۱ماهگی ختنه شد. ا ماه بعد ختنه،ورمی در زیر الت مشاهده شد. بعد از مدتی، بعد از استحمام کودک، تاولی ابکی روی پوست دور الت دیده شد. گاهی نیز سر الت رنگ کبودی به خود می گیرد. برای رفع ان دکتر سفالکسین تجویز نمود ولیکن بهبودی حاصل نشد. ضمنا هیچ بی تابی و تبی مشاهده نمیدشود.متشکر می شوم اگر نظرتان را در این باب بیان فرمایید.اجرتان با خدا
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام بدون معاینه نمی توانم نظری بدهم و تشخیص یا درمانی را مطرح کنم.

  • تصویر کاربر تينا سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 390 مشاهده پرسش
    سلام اقاي دكتر وقت شما بخير
    ببخشيد من يك ماه پيش ي ضايعه داخل لابياي مينورم دراومد ك بعد يك هفته از بين رفت پماد و قرص خوردم
    و بعد دوهفته چون خيلي زوم شده بودم روي اون ناحيه دوباره ي برامدگي دراومد
    ك فشارش دادم ازش چرك سفيد بيرون زد
    و الان از ديروز پشت لبم يعني قسمت نرمش ورم كرده ن خارش داره ن درد هيچي
    من از تبخال تناسلي ميترسم و خيلي نگرانم
    1. تصویر کاربر تينا سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      اقاي دكتر ميشه لطفا جواب بدين
    2. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام
      تبخال نیستند

    3. تصویر کاربر تينا سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      اقاي دكتر پس چرا من هر بار ب ناحيه واژن دست ميزنم و دستكاري ميكنم اين ضايعه ايجاد ميشه؟
      و اينكه من لبمم دچار التهاب شده
    4. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      اینبار موقعی که اینطور شدید بهتره معاینه شوید تا بشه تشخیص داد که علت چیست

    5. تصویر کاربر تينا سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      يعني من اصلا ب تبخال تناسلي فك نكنم؟؟
    6. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      من فقط میتونم بگم این ضایعه تبخال نیست البه در مورد دهان تصویر واضح نبود ولی در مورد ناحیه تناسلی تبخال نیست

    7. نمایش سایر 5 پاسخ
  • تصویر کاربر احمد سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 367 مشاهده پرسش
    سلام وقتتون بخیر جناب دکتر بنده هر روز خوادرضایی میکنم و این موجب به وجود اومدن زخم در زیر کلاهک شد و حدود یکسالی میشه که این زخم ها ادامه داره البته اصلا درد و سوزش هم نداشته و در صورتی که خودارضایی انجام نشه به مرور زخم از بین میره اما باتوجه به خوندن مطالب زیاد و شرایط استرسی حدوده سه روز هست که یک دردی در جلوی الت تناسلی احساس میکنم که ظاهرا ربطی به اون زخم نداره و هرجی تلاش کردم که ببینم مشکل از زخم هست یا جای دیگه نتونستم محل رو پیدا کنم گویا درد از درون الت هست میخواستم بدونم ایا این مشک عفونت هست یا به مشکل زخم مربوطه؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام
      بعیده عفونت باشه یا به زخم ارتباطی داشته باشه کمی صبر کن شاید بتدریج از بین بره و خودارضایی هم نداشته باش

درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر میرعلی شنبه ۳ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 468 مشاهده پرسش
    با عرض سلام خدمت آقای دکتر بنده در مورخه 92/10/23 بعد از انجام سونو متوجه شدم که در قسمت حالب کلیه سمت چپ یک سنگ 13 میلی متری دارم پیش سه تا از دکترهای شهرمان رفتم گفتند باید سنگ شکن بشه سنگ شکن کردم ولی سنگ نشکست گفتن چون سنگ توی حالب بوده نشکسته ومجبور شدم tul کنم و دکتر یک سوند بین کلیه و مثانه ام قرار داد بعد از ده روز دوباره سنگ شکن کردم این بار سنگ شکست سه تکه از سنگها به اندازه 4 تا6 میلی متر پرتاب شدن داخل کالیس تحتانی و بقیه خرد شده و دور سوند باقی ماندند ولی بعداز دو هفته هنوز هم دفع نشده اند یک دکتر می گوید بودن سوند باعث گشادی حالب و در نتیجه دفع سنگهای خرد شده می شود و یک دکتر دیگر می گوید برای اینکه سنگها دفع شود باید سوند را بیرون بیاوری تا همزمان سنگها هم دفع شوند سوال من این است که حرف کدام دکتر را بپذیرم و انجام دهم دوم اینکه برای دفع سنگهایی که داخل کالیس تحتانی می باشد چکار کنم . متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۳ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      به نوعی هر دو حرف صحیح هست از طرفی ماندن سوند حالب را گشاد می کند و از طرفی گاه مانع دفع سنگ می شود ولی با خارج کردن سوند بعد از مدتی که حالب گشاد شده است سنگ ها معمولا دفع می شود
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط