اگر سوالی داری اینجا از ما بپرس

همه چیز درباره سنگ های ادراری (۱)

در این مقاله مطالعه می کنید:

سنگ های ادراری بر اساس اندازه، علت، ترکیبات و محل قرار گیری دسته بندی می شوند. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع، و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است این بیماری بی علامت نیز باشد. در ادامه مطلب، کالیس کلیه را توضیح خواهیم داد.

طبقه بندی سنگ های ادراری

سنگ های ادراری بر اساس اندازه سنگ، محل، ویژگی سنگ در عکس های رادیوگرافی، علت تشکیل سنگ، ترکیبات تشکیل دهنده سنگ و خطر عود سنگ طبقه بندی می شوند.

۱) اندازه سنگ

اندازه سنگ معمولا بر اساس یک یا دو بعد سنگ بیان می شود، و به صورت تا ۵ میلی متر، ۵ تا ۱۰، ۱۰ تا ۲۰، و بزرگ تر از ۲۰ میلی متر در بزرگترین قطر سنگ طبقه بندی می شوند.

اندازه سنگ کلیه

۲) محل سنگ

سنگ ها را براساس محل آناتومیکی آن می توان تقسیم کرد: به صورت بخش (کالیس) فوقانی، میانی، یا تحتانی کلیه; لگنچه کلیه; بخش فوقانی، میانی یا تحتانی حالب و مثانه.

۳) ویژگی سنگ در عکس رادیولوژی

سنگ ها را می توان بر اساس ویژگی که در عکس ساده رادیولوژی (KUB) دارند طبقه بندی کرد. سنگ هایی که در KUB به خوبی دیده می شوند، سنگ هایی که به سختی در KUB دیده می شوند و سنگ هایی که در KUB دیده نمی شوند.

۴) علت تشکیل سنگ

سنگ ها را می توان بر اساس علت تشکیل دهنده سنگ طبقه بندی کرد: عفونت ها، علل غیر عفونی ( سنگ های عفونی و سنگ های غیر عفونی); نقص های ژنتیکی; یا سنگ های ادراری ناشی از مصرف داروها.

سنگ های ادراری غیر عفونی:

  • سنگ های اگزالات کلسیم
  • سنگ های فسفات کلسیم (شامل بروشیت و کربنات اپاتیت)
  • سنگ های اسید اوریکی

سنگ های ادراری عفونی:

  • سنگ های فسفات آمونیوم منیزیوم
  • آپاتیت کربنات
  • اورات آمونیوم

سنگ های ادراری با علل ژنتیکی:

  • سنگ های سیستین
  • سنگ های گزانتین
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
 
سنگ های ادراری

۵) ترکیبات تشکیل دهنده سنگ

جنبه های متابولیک در تشکیل سنگ مهم هستند، لذا ارزیابی متابولیک برای رد هرگونه اختلالی مهم است. آزمایشات مربوط به تشخیص اختلالات متابولیکی پایه تشخیص و تصمیم گیری برای درمان مناسب بعدی است. سنگ ها اغلب از ترکیبی از مواد مختلف تشکیل می شوند، و لی مهم ترین ماده آن است که بزرگ ترین بخش سنگ را تشکیل می دهند.

۶) افرادی که در معرض سنگ سازی هستند

افرادی که یک بار به سنگ کلیه مبتلا شده اند حدود ۵۰ درصد احتمال دارد تا در طول عمر دچار عود سنگ شوند. در ۱۰ درصد افراد احتمال عود سنگ بالاست. احتمال کم یا زیاد بودن عود سنگ براساس نوع سنگ و شدت بیماری تعیین می گردد.

فاکتورهای عمومی:

  • بروز زود هنگام سنگ (بویژه بچه ها و نوجوانان)
  • سابقه خانوادگی تشکیل سنگ
  • سنگ های حاوی بروشیت (فسفات هیدروژن کلسیم)
  • سنگ های حاوی اسید اوریک و اورات
  • سنگ های عفونی
  • افراد تک کلیه (تک کلیه بودن به خودی خود خطر تشکیل سنگ را افزایش نمی دهد، اما پیشگیری از سنگ در این افراد اهمیت بیشتری دارد

بیماری هایی که با تشکیل سنگ همراه است:

  • پرکاری غده پاراتیروئید (هایپرپارا تیروئیدیسم)
  • رسوب منتشر کلسیم در بافت کلیوی (نفروکلسینوزیس)
  • بیماری های دستگاه گوارش ( مثل بایپس ژژونو- ایلئال)، برداشتن بخشی از روده، بیماری کرون، سوء جذب
  • سارکوئیدوزیس

سنگ های با منشاء ژنتیکی:

  • سیستینوری (دفع سیستین در ادرار)
  • هیپراگزالوری اولیه (افزایش دفع بیش از حد طبیعی اگزالت تسط ادرار)
  • اسیدوز توبولار کلیوی (نوع ۱)
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
  • گزانتونوری (دفع گزانتین توسط ادرار)
  • سندروم لش – نیهان
  • سیستیک فیبروزیس

اختلالات آناتومیکی که با سنگ سازی همراه می شوند:

  • کلیه اسفنجی مدولاری ( اتساع لوله های کلیوی)
  • انسداد محل اتصال حالب به لگنچه
  • دیورتیکول کالیس، کیست کالیس
  • تنگی حالب
  • برگشت ادرار از مثانه به کلیه
  • کلیه های نعل اسبی
  • یورتروسل ( گشادی محل اتصال حالب به مثانه)
 
تشخیص سنگ ادراری

تشخیص سنگ های ادراری

یکی از راه های تشخیص سنگ های ادراری تصویربرداری تشخیصی است. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است بدون علامت نیز باشند. ارزیابی دقیق شامل گرفتن شرح حال دقیق و معاینه می باشد. تشخیص بالینی باید با تصویربرداری مناسب تائید شود. سونوگرافی اولین اقدام تشخیصی است که توصیه می شود.

این روش بی خطر ( فقدان خطر اشعه)، کم هزینه و قابل تکرار است. سونوگرافی می تواند سنگ های کالیس (حجره های کلیه)، لگنچه کلیه و همچنین محل اتصال حالب به لگنچه و محل اتصال حالب به مثانه را نشان داده و اتساع مجاری ادراری ناشی از انسداد بوجود آمده توسط سنگ را مشخص می کند. حساسیت و در واقع توانایی سونوگرافی برای تشخیص سنگ بر اساس اندازه و محل سنگ متفاوت بوده و در کل حدود ۷۸ درصد است.

عکس ساده شکم (KUB) حساسیت و توانایی ۴۴ تا ۷۷ درصد در تشخیص سنگ ادراری دارد. سی تی اسکن بدون ماده رنگی (بدون کنتراست) روش تصویربرداری استاندارد برای تشخیص درد حاد پهلو می باشد و مدت هاست که جایگزین عکس رنگی سیستم ادراری (IVP) شده است.

منظور از کالیس کلیه چیست؟

آیا می دانید کالیس کلیه چیست و چه کاری انجام می دهد؟ در ابتدا باید گفت که کلیه ها دو عضو لوبیایی شکل بوده که بصورت عمودی در دو طرف ستون مهره ها در پشت شکم و زیر عضله دیافراگم قرار گرفته اند.  کلیه از دو بخش اصلی تشکیل شده است.

الف) بافت کلیه که مسئول تصفیه خون می باشد بطوریکه خون با عبور از آن پالایش و مواد زائد همراه با بخشی از آب بدن از آن گرفته شده و بدین طریق ادرار تشکیل می شود. البته بافت کلیه کارکردهای دیگری هم دارد که موضوع بحث الان ما نیست مثل تنظیم فشار خون، ساخت ویتامین دی و …. .

ب) سیستم جمع کننده ادرار: این سیستم از حجره های کوچکی تشکیل شده است  که به هم پیوسته و حجره های بزرگتری را تشکیل می دهند و در نهایت حجره های بزرگتر نیز یکی شده و لگنچه کلیه یا همان پلویس را بوجود می آورند. به این حجره ها اصطلاحا “کالیس” گفته می شود. کالیس های کلیه به سه بخش تقسیم می شوند

کالیس کلیه

حالب لوله ای است که ادرار جمع شده در لگنچه کلیه را به سمت مثانه هدایت می کند. لذا حالب به محاذات (هم تراز) لگنچه، و لگنچه نیز هم به محاذات (هم تراز و هم سطح) کالیس های میانی قرار دارد. به همین دلیل سنگ هایی که در کالیس های فوقانی یا میانی قرار دارند بدنبال ورزش یا انجام سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL، احتمال بیشتری برای حرکت کردن  و دفع دارند تا سنگ های کالیس تحتانی. کالیس های تحتانی پایین تر از سطح لگنچه قرار دارند لذا  بدلیل نیروی جاذبه شانس حرکت مسیر رو به بالای سنگ و رفتن به سمت لگنچه و خروج از کلیه خیلی کم می باشد. از همین رو، سنگ های کالیس تحتانی کمتر به درمان سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL‌ پاسخ می دهند و روش درمانی RIRS یا PCNL براساس شرایط مناسب تر است.

البته در سنگ های کالیس تحتانی اگر سایز سنگ بزرگ نباشد و باعث درد، انسداد در مسیر خروج ادرار و یا عفونت نشده باشد می توان با سونوگرافی دوره ای هر ۶  تا ۱۲ ماه فقط تحت نظر داشت و اقدام درمانی خاصی انجام نداد. البته برای پیشگیری از بزرگتر شدن سنگ بایستی مایعات بویژه آب بیشتر نوشید (حداقل ۱۲ لیوان در روز)، تحرک و فعالیت داشت، رژیم غذایی مناسبی را رعایت کرد، آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ انجام داد و در نهایت در صورت صلاحدید پزشک دارو استفاده کرد.

صلاحدید پزشک و مصرف دارو

میکرولیتیازیس کلیه چیست؟

به شن ریزه های کوچکتر از ۳ میلی متر که در کالیس ها یا لگنچه کلیه توسط سونوگرافی شناسایی می شوند میکرولیتیازیس می گویند. این شن ریزه ها بخودی خود خطری برای کلیه ها ندارند ولی می توانند در آینده بزرگتر شده و مشکل ساز شوند لذا اقدامات پیشگیری کننده را بایستی مد نظر داشت که عبارتند از:

  • مصرف زیاد مایعات بویژه آب (حداقل ۱۲ لیوان در روز)
  • تحرک و فعالیت بویژه ورزش های هوازی
  • رژیم غذایی مناسبی
  • پیگیری سالانه با سونوگرافی
  • انجام آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ

بیشتر بدانید: درمان سنگ های ادراری 

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (133 امتیاز)
  • تصویر کاربر رضا دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 428 مشاهده پرسش
    با عرض سلام و عرض تبریک سال نو یک سوال از خدمت شما دارم آقای بنده 50 سال دارم و متاسفانه بخاطر حساسیت زیاد به فتق البته خدمت شما سونوگرافی انجام داده‌ام و گفتند فتق دارم و این زمان کرونا است عمل را به عقب بندازم و ضمنا جناب دکتر مطالعه کردم و نوشته بودن که امکان دارد روده به داخل بیضه بیافتد میخواستم بدونم و واقعا فکر برای من پیش اومده علاعی افتادن در ران پا به چه صورتی است و روده داخل بیضه و به چه صورت میشه امتحان کرد روده داخل بیضه افتاده است ممنون جناب دکتر و آیا عمل فتق چه وقتی عمل فتق بصورت اورژانسی است ممنون گفت شما بخیر
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      سونوگرافی را برای من ارسال کنید
  • تصویر کاربر کیان دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 2163 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    دکتر خواستم در مورد روش افزایش سایز الت تناسلی از طریق تزریق پلاسمای غلیظ غنی از پلاکت PRP بپرسم
    1.مزایا و معایب و عوارض این روش رو لطفا بفرمایید
    2.آیا این روش محدودیت سنی داره
    3.افزایش سایز از طریق این روش به چه میزانه
    4.آیا این روش در ایران انجام میشه
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      روش PRP باعث افزایش سایز آلت نمیشه
  • تصویر کاربر maryam۷۱۷۱ دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 402 مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید من یدونه ضایعه تو‌ ناحیه تناسلیم دارم،مجرد هستم ولی نمیدونم که زیگیل هست یارنه،میشه بهم کمک کنید؟توی شهر کوچیکی زندگی میکنم و دکتر رفتن برام سخته
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      در عکس چندان به زگیل شبیه نیست اگر سکس نداشته اید قطعا زگیل نیست ولی اگر سکس داشته اید بهتره صبر کنید ببینید رشد دارد یا خیر و ایا تعدادش بیشتر می شود یا خیر
    2. تصویر کاربر maryam۷۱۷۱ دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام اقاي دكتر من نامزد دارم،اما رابطه كامل با شوهرم نداشتم و الان حدود ٧-٨ماهه كه همين يدونست اصلا زياد نشده اما از بين هم نرفته
    3. تصویر کاربر maryam۷۱۷۱ دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام خسته نباشيد اقاي دكتر من نامزد دارم اما رابطه كامل با شوهرم نداشتم و ايشونم كاملا سالم هستن و اين ضايعه فقط يدونست و الان ٧-٨ماهه ك همين يدونه مونده
    4. تصویر کاربر maryam۷۱۷۱ دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      منظور از اينكه گفتم مجردم باكره بودن بود
      چون طبق رسوم شهرمون بايد تا زمان عروسي باكره باشم و فقط با نامزدم رابطه خيلي محدود داشتم ك ايشون كاملا از نظر ظاهر سالمه و تو اين ٧-٨ماهي ك متوجه اين ضايعه شدم ولي بازم نامزدم براشون مشكلي پيش نيومده تا الان
    5. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      با توضیحاتی که فرمودید پس زگیل تناسلی نیست
    6. نمایش سایر 4 پاسخ
  • تصویر کاربر بیتا دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 360 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر. وقتتون بخیر.من اطراف مقعد و ناحیه تناسلی زائده هایی دیدم که بسیار شبیه زگیل تناسلی هست..با فرستادن عکس امکان تشخیص هست و اینکه بفرمایید از چه دارویی برای رفع آن استفاده کنم؟
    سوال بعدی اینکه حتی اگر زگیل ها رفع بشن باز هم امکان انتقال هست؟ یعنی باید همیشه از کاندوم استفاده کرد؟
    ممنون از شما
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      بله زگیل تناسلی هستند
      پودوفیلین ۲۵ درصد دو شب در هفته بمدت یکساعت
      یا
      محلول اسید سایسیلیک ۲۵ درصد دو بار در روز بمدت یکساعت
      اطراف زگیل ها وازلین بزنید تا به اسید آغشته نشوند
      البته با لیزر سریع و درجا از بین میروند و بهتر است
      بعد از ازبین رفتن باز هم باید هم کاندوم هم کاندوم شورت استفاده شود
  • تصویر کاربر Roz دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 419 مشاهده پرسش
    سلام دکتر خسته نباشید
    من یک سال پیش کمی دانه در فرج کوچک زدم ک گفتین وستیبولار بودن الان بیشتر شده دهانه واژن و بافت بالای واژن هم درگیر شده و بیشتر شده گاهی اوقات خارش دارن بنظرتون اینا زگیل هستن یا وستیبولار چون تعدادشون زیاد شده امکان داره زگیل باشه؟
    چکار کنم از بین برن؟
    ایا بافت غیر طبیعی در عکس می بینید؟
    خیلی نگرانم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      بافت غیر طبیعی نمی بینم.؟این زائده ها وستیبولار پاپیلوماتوز هستند و بی خطر بوده و بخشی از بافت طبیعی بدن هستند. ارتباطی به زگیل نداشته و در خانم های جوان بیشتر دیده می شود. نیازی به درمان ندارد ولی اگر کسی به منظور زیبایی بخواهد می شود با لیزر CO2 آن ها را برطرف کرد.
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر میرعلی شنبه ۳ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 460 مشاهده پرسش
    با عرض سلام خدمت آقای دکتر بنده در مورخه 92/10/23 بعد از انجام سونو متوجه شدم که در قسمت حالب کلیه سمت چپ یک سنگ 13 میلی متری دارم پیش سه تا از دکترهای شهرمان رفتم گفتند باید سنگ شکن بشه سنگ شکن کردم ولی سنگ نشکست گفتن چون سنگ توی حالب بوده نشکسته ومجبور شدم tul کنم و دکتر یک سوند بین کلیه و مثانه ام قرار داد بعد از ده روز دوباره سنگ شکن کردم این بار سنگ شکست سه تکه از سنگها به اندازه 4 تا6 میلی متر پرتاب شدن داخل کالیس تحتانی و بقیه خرد شده و دور سوند باقی ماندند ولی بعداز دو هفته هنوز هم دفع نشده اند یک دکتر می گوید بودن سوند باعث گشادی حالب و در نتیجه دفع سنگهای خرد شده می شود و یک دکتر دیگر می گوید برای اینکه سنگها دفع شود باید سوند را بیرون بیاوری تا همزمان سنگها هم دفع شوند سوال من این است که حرف کدام دکتر را بپذیرم و انجام دهم دوم اینکه برای دفع سنگهایی که داخل کالیس تحتانی می باشد چکار کنم . متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۳ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      به نوعی هر دو حرف صحیح هست از طرفی ماندن سوند حالب را گشاد می کند و از طرفی گاه مانع دفع سنگ می شود ولی با خارج کردن سوند بعد از مدتی که حالب گشاد شده است سنگ ها معمولا دفع می شود
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط

از دکتر بپرسید

ویزیت Whatsapp

021-91301782

نوبت دهی اینترنتی