اگر سوالی داری اینجا از ما بپرس

همه چیز درباره سنگ های ادراری (۱)

در این مقاله مطالعه می کنید:

سنگ های ادراری بر اساس اندازه، علت، ترکیبات و محل قرار گیری دسته بندی می شوند. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع، و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است این بیماری بی علامت نیز باشد. در ادامه مطلب، کالیس کلیه را توضیح خواهیم داد.

طبقه بندی سنگ های ادراری

سنگ های ادراری بر اساس اندازه سنگ، محل، ویژگی سنگ در عکس های رادیوگرافی، علت تشکیل سنگ، ترکیبات تشکیل دهنده سنگ و خطر عود سنگ طبقه بندی می شوند.

۱) اندازه سنگ

اندازه سنگ معمولا بر اساس یک یا دو بعد سنگ بیان می شود، و به صورت تا ۵ میلی متر، ۵ تا ۱۰، ۱۰ تا ۲۰، و بزرگ تر از ۲۰ میلی متر در بزرگترین قطر سنگ طبقه بندی می شوند.

اندازه سنگ کلیه

۲) محل سنگ

سنگ ها را براساس محل آناتومیکی آن می توان تقسیم کرد: به صورت بخش (کالیس) فوقانی، میانی، یا تحتانی کلیه; لگنچه کلیه; بخش فوقانی، میانی یا تحتانی حالب و مثانه.

۳) ویژگی سنگ در عکس رادیولوژی

سنگ ها را می توان بر اساس ویژگی که در عکس ساده رادیولوژی (KUB) دارند طبقه بندی کرد. سنگ هایی که در KUB به خوبی دیده می شوند، سنگ هایی که به سختی در KUB دیده می شوند و سنگ هایی که در KUB دیده نمی شوند.

۴) علت تشکیل سنگ

سنگ ها را می توان بر اساس علت تشکیل دهنده سنگ طبقه بندی کرد: عفونت ها، علل غیر عفونی ( سنگ های عفونی و سنگ های غیر عفونی); نقص های ژنتیکی; یا سنگ های ادراری ناشی از مصرف داروها.

سنگ های ادراری غیر عفونی:

  • سنگ های اگزالات کلسیم
  • سنگ های فسفات کلسیم (شامل بروشیت و کربنات اپاتیت)
  • سنگ های اسید اوریکی

سنگ های ادراری عفونی:

  • سنگ های فسفات آمونیوم منیزیوم
  • آپاتیت کربنات
  • اورات آمونیوم

سنگ های ادراری با علل ژنتیکی:

  • سنگ های سیستین
  • سنگ های گزانتین
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
 
سنگ های ادراری

۵) ترکیبات تشکیل دهنده سنگ

جنبه های متابولیک در تشکیل سنگ مهم هستند، لذا ارزیابی متابولیک برای رد هرگونه اختلالی مهم است. آزمایشات مربوط به تشخیص اختلالات متابولیکی پایه تشخیص و تصمیم گیری برای درمان مناسب بعدی است. سنگ ها اغلب از ترکیبی از مواد مختلف تشکیل می شوند، و لی مهم ترین ماده آن است که بزرگ ترین بخش سنگ را تشکیل می دهند.

۶) افرادی که در معرض سنگ سازی هستند

افرادی که یک بار به سنگ کلیه مبتلا شده اند حدود ۵۰ درصد احتمال دارد تا در طول عمر دچار عود سنگ شوند. در ۱۰ درصد افراد احتمال عود سنگ بالاست. احتمال کم یا زیاد بودن عود سنگ براساس نوع سنگ و شدت بیماری تعیین می گردد.

فاکتورهای عمومی:

  • بروز زود هنگام سنگ (بویژه بچه ها و نوجوانان)
  • سابقه خانوادگی تشکیل سنگ
  • سنگ های حاوی بروشیت (فسفات هیدروژن کلسیم)
  • سنگ های حاوی اسید اوریک و اورات
  • سنگ های عفونی
  • افراد تک کلیه (تک کلیه بودن به خودی خود خطر تشکیل سنگ را افزایش نمی دهد، اما پیشگیری از سنگ در این افراد اهمیت بیشتری دارد

بیماری هایی که با تشکیل سنگ همراه است:

  • پرکاری غده پاراتیروئید (هایپرپارا تیروئیدیسم)
  • رسوب منتشر کلسیم در بافت کلیوی (نفروکلسینوزیس)
  • بیماری های دستگاه گوارش ( مثل بایپس ژژونو- ایلئال)، برداشتن بخشی از روده، بیماری کرون، سوء جذب
  • سارکوئیدوزیس

سنگ های با منشاء ژنتیکی:

  • سیستینوری (دفع سیستین در ادرار)
  • هیپراگزالوری اولیه (افزایش دفع بیش از حد طبیعی اگزالت تسط ادرار)
  • اسیدوز توبولار کلیوی (نوع ۱)
  • ۲،۸ دی هیدروکسی آدنین
  • گزانتونوری (دفع گزانتین توسط ادرار)
  • سندروم لش – نیهان
  • سیستیک فیبروزیس

اختلالات آناتومیکی که با سنگ سازی همراه می شوند:

  • کلیه اسفنجی مدولاری ( اتساع لوله های کلیوی)
  • انسداد محل اتصال حالب به لگنچه
  • دیورتیکول کالیس، کیست کالیس
  • تنگی حالب
  • برگشت ادرار از مثانه به کلیه
  • کلیه های نعل اسبی
  • یورتروسل ( گشادی محل اتصال حالب به مثانه)
 
تشخیص سنگ ادراری

تشخیص سنگ های ادراری

یکی از راه های تشخیص سنگ های ادراری تصویربرداری تشخیصی است. بیماران با سنگ های ادراری معمولا با درد پهلو، تهوع و گاهی اوقات تب مراجعه می کنند، اما ممکن است بدون علامت نیز باشند. ارزیابی دقیق شامل گرفتن شرح حال دقیق و معاینه می باشد. تشخیص بالینی باید با تصویربرداری مناسب تائید شود. سونوگرافی اولین اقدام تشخیصی است که توصیه می شود.

این روش بی خطر ( فقدان خطر اشعه)، کم هزینه و قابل تکرار است. سونوگرافی می تواند سنگ های کالیس (حجره های کلیه)، لگنچه کلیه و همچنین محل اتصال حالب به لگنچه و محل اتصال حالب به مثانه را نشان داده و اتساع مجاری ادراری ناشی از انسداد بوجود آمده توسط سنگ را مشخص می کند. حساسیت و در واقع توانایی سونوگرافی برای تشخیص سنگ بر اساس اندازه و محل سنگ متفاوت بوده و در کل حدود ۷۸ درصد است.

عکس ساده شکم (KUB) حساسیت و توانایی ۴۴ تا ۷۷ درصد در تشخیص سنگ ادراری دارد. سی تی اسکن بدون ماده رنگی (بدون کنتراست) روش تصویربرداری استاندارد برای تشخیص درد حاد پهلو می باشد و مدت هاست که جایگزین عکس رنگی سیستم ادراری (IVP) شده است.

منظور از کالیس کلیه چیست؟

آیا می دانید کالیس کلیه چیست و چه کاری انجام می دهد؟ در ابتدا باید گفت که کلیه ها دو عضو لوبیایی شکل بوده که بصورت عمودی در دو طرف ستون مهره ها در پشت شکم و زیر عضله دیافراگم قرار گرفته اند.  کلیه از دو بخش اصلی تشکیل شده است.

الف) بافت کلیه که مسئول تصفیه خون می باشد بطوریکه خون با عبور از آن پالایش و مواد زائد همراه با بخشی از آب بدن از آن گرفته شده و بدین طریق ادرار تشکیل می شود. البته بافت کلیه کارکردهای دیگری هم دارد که موضوع بحث الان ما نیست مثل تنظیم فشار خون، ساخت ویتامین دی و …. .

ب) سیستم جمع کننده ادرار: این سیستم از حجره های کوچکی تشکیل شده است  که به هم پیوسته و حجره های بزرگتری را تشکیل می دهند و در نهایت حجره های بزرگتر نیز یکی شده و لگنچه کلیه یا همان پلویس را بوجود می آورند. به این حجره ها اصطلاحا “کالیس” گفته می شود. کالیس های کلیه به سه بخش تقسیم می شوند

کالیس کلیه

حالب لوله ای است که ادرار جمع شده در لگنچه کلیه را به سمت مثانه هدایت می کند. لذا حالب به محاذات (هم تراز) لگنچه، و لگنچه نیز هم به محاذات (هم تراز و هم سطح) کالیس های میانی قرار دارد. به همین دلیل سنگ هایی که در کالیس های فوقانی یا میانی قرار دارند بدنبال ورزش یا انجام سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL، احتمال بیشتری برای حرکت کردن  و دفع دارند تا سنگ های کالیس تحتانی. کالیس های تحتانی پایین تر از سطح لگنچه قرار دارند لذا  بدلیل نیروی جاذبه شانس حرکت مسیر رو به بالای سنگ و رفتن به سمت لگنچه و خروج از کلیه خیلی کم می باشد. از همین رو، سنگ های کالیس تحتانی کمتر به درمان سنگ شکنی برون اندامی یا ESWL‌ پاسخ می دهند و روش درمانی RIRS یا PCNL براساس شرایط مناسب تر است.

البته در سنگ های کالیس تحتانی اگر سایز سنگ بزرگ نباشد و باعث درد، انسداد در مسیر خروج ادرار و یا عفونت نشده باشد می توان با سونوگرافی دوره ای هر ۶  تا ۱۲ ماه فقط تحت نظر داشت و اقدام درمانی خاصی انجام نداد. البته برای پیشگیری از بزرگتر شدن سنگ بایستی مایعات بویژه آب بیشتر نوشید (حداقل ۱۲ لیوان در روز)، تحرک و فعالیت داشت، رژیم غذایی مناسبی را رعایت کرد، آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ انجام داد و در نهایت در صورت صلاحدید پزشک دارو استفاده کرد.

صلاحدید پزشک و مصرف دارو

میکرولیتیازیس کلیه چیست؟

به شن ریزه های کوچکتر از ۳ میلی متر که در کالیس ها یا لگنچه کلیه توسط سونوگرافی شناسایی می شوند میکرولیتیازیس می گویند. این شن ریزه ها بخودی خود خطری برای کلیه ها ندارند ولی می توانند در آینده بزرگتر شده و مشکل ساز شوند لذا اقدامات پیشگیری کننده را بایستی مد نظر داشت که عبارتند از:

  • مصرف زیاد مایعات بویژه آب (حداقل ۱۲ لیوان در روز)
  • تحرک و فعالیت بویژه ورزش های هوازی
  • رژیم غذایی مناسبی
  • پیگیری سالانه با سونوگرافی
  • انجام آزمایشات مرتبط با ارزیابی علت تشکیل سنگ

بیشتر بدانید: درمان سنگ های ادراری 

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

تصویر  دکتر محمد جباری
دکتر محمد جباری

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری و تناسلی همچنین فلوشیپ فوق تخصصی ارولوژی ترمیمی فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی و عضو هیئت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و عضو انجمن علمی ارولوژی ایران می باشد.

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
4.2/5 - (133 امتیاز)
  • تصویر کاربر ghasem دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 426 مشاهده پرسش
    آقایی 38 ساله هستم. با احساس پری و عدم تخلیه کامل مثانه. پدربزرگ و پدرم نیز با مشکل پروستات و بزرگی آن مواجه بوده اند. در زمان ادرار مشکلی ندارم و تکرر هم ندارم.
    نتیجه سونو
    size 49*31*31mm با حجم 25.9cc
    نتایج آزمایش
    psa(ecl) 1.77
    freepsa 0.782
    freepsa/psa 44
    برگه های سونو و آزمایش پیوست می باشد..
    لطفا راهنمایی فرمایید. ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      آزمایش پروستات و سونو قابل قبوله و مشکل جدی دیده نمیشه
      توصیه می کنم مدت ۳ ماهی قرص ترازوسین ۲ میلی شبی یک عدد استفاده کنید و مجدد از نظر علائم ارزیابی شوید
  • تصویر کاربر Z یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 340 مشاهده پرسش
    سلام خانوم دکتر خسته نباشید
    همسرم ی سری جوش هایی روی آلت تناسلیش داش ما فکر کردیم زیگیل تناسلی هس ینی یک دکتر پوست گف ک زیگیل تناسلیع
    برای آزمایش اچ پی وی رف آزمایشگاه ویروس شناسی کیوان آقای دکتر گف نه این مولوسکوم هس و زیگیل نیس
    منم آزمایش اچ پی وی دادم و منفی درومد
    اما حس میکنم ضایعه های گوشتی و برآمده در داخل واژنم هس.اینا چی هس کمکم کنید خواهش میکنم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام

      این برجستگی ها زگیل نیستند و بافت طبیعی آن ناحیه هستند. نگران نباشید خطری ندارند و درمانی نمی خواهند

  • تصویر کاربر لام دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 390 مشاهده پرسش
    سلام دكتر خانم هستم ٣٠ساله متاهل ولي سه ماه از لحاظ جنسي اكتيو نبودم موقع اصلاح متوجه يه دونه سفت نزديك فرج و بين ناحيه مخاط و پوست بيشتر به سمت پوست حس كردم خيلي نمران شدم ولي نور چراغ قوه انداختم از نزديك بررسيش ميكنم گرد چند ميليمتر و در حين دست زدن سفته و از نزديك با تابش نور انگار توش سفيده و وسطش يه نقطس جوري كه فكر كردم شايد مويي چركي شده هفته پيش متوجه شدم الانم همونطور تغييري نكرده بايد نمران باشم؟اگه بتونم براتون عكسش رو ميفرستم راهكاري يا پمادي توصيه نميكنيد؟ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام در صورت صلاحدید عکس واضح بفرستید تا بتوانم کمک تان کنم.

    2. تصویر کاربر لام دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      در عكسي كه براتون فرستادم منظورم اين زائده گرد تقريبا سفيد است كه يه نقطه مشكي هم وسطش هست به نظرتون چي ميتونه باشه؟و بي زحمت براي درمان هم راهنمايي بفرماييد با تشكر از وقتي كه ميزارين
    3. تصویر کاربر لام دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      عكسها
    4. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      سلام
      کیست اپیدرموئد هست یه چیزی شبیه غده چربی
      بالیزر میشه از بین برد
      ولی موضوع خطرناکی نیستند
    5. تصویر کاربر لام دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      ممنون آقاي دكتر خيلي نگران بودم فقط يه سوالي بدون درمان با ليزر يا چيزي ميشه خودش از بين بره كوچيك شه يا با پمادي كوچيك شه و از بين بره؟
    6. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)
      درمانش شامل تخلیه نحتوای داخلی کیست هست
      میشه سوزن زدو‌فشار داد ولی هم احتمال عفونت داره هم عود مجدد
      پماد نداره
    7. نمایش سایر 5 پاسخ
  • تصویر کاربر میلاد یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 344 مشاهده پرسش
    با سلام، آقای دکتر من چند ماهی بود یک غده در ناحیه آلت تناسلی داشتم(اما با خود آلت فاصله نسبتا زیادی داشت) ابتدا به متخصص ارولوژی مراجعه کردم و ایشان گفتند زگیل تناسلی نیست و چون نسبتا بزرگ‌ بود به متخصص پوست معرفی کردند. با مراجعه به متخصص پوست ایشان گفتند زگیل تناسلی هست و فریز کردند و یک ورق قرص ۱۶ تایی تقویت سیستم ایمنی تجویز کردند.
    آیا با انجام این روش دیگر من از زگیل تناسلی خلاص میشوم ( یا اینکه احتمال برگشتش وجود دارد؟).
    چه مدتی باید صبر کنم تا با اطمینان به عدم انتقال آن به شریکم عمل جنسی را انجام دهم؟
    با تشکر فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام

      احتمال برگشت هست

      در ۹۰ درصد موارد ظرف دو سال از بدن پاک می شود

  • تصویر کاربر احمد یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 377 مشاهده پرسش
    سلام من سنم 34 است ازدواج کردم 15 سال است دوتا فرزند دارم.. حدود 1سال است بیضه سمت چپم درد دارم بیشتر وقتی سر صندلی میشینم یا پشت فرمان ماشین میشینم خیال میکنم شلوارم چسبیته به بیضه ام وقتی گرم میشه یا سرد میشه درد دارم شرت نمتونم بپوشم خیلی اذیتم همیشه درد دارم. دکتر رفتم.. سنو ازم گرفتم اندازه بیضه ام عادی هست برام آمپول عفونت نوشت زدم خوب نشدم.. الان که دارم پیام میدم به خدا خیلی اذیتم تور خدا بهم بگیت چه بلای سرم آمدم. منتظر هستم ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 سال پیش)

      سلام

      اگر سونو‌و‌معاینه یضه نرمال بوده به مظر من دردتان منشا ‌عصبی از کمر دارد و بایستی از نظر دیسک‌کمر و عصب های مربوطه توسط متخصص‌مغز و اعصاب بررسی شوید بویژه که دردتان با زیاد مشستن شروع می شود.

درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر میرعلی شنبه ۳ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 460 مشاهده پرسش
    با عرض سلام خدمت آقای دکتر بنده در مورخه 92/10/23 بعد از انجام سونو متوجه شدم که در قسمت حالب کلیه سمت چپ یک سنگ 13 میلی متری دارم پیش سه تا از دکترهای شهرمان رفتم گفتند باید سنگ شکن بشه سنگ شکن کردم ولی سنگ نشکست گفتن چون سنگ توی حالب بوده نشکسته ومجبور شدم tul کنم و دکتر یک سوند بین کلیه و مثانه ام قرار داد بعد از ده روز دوباره سنگ شکن کردم این بار سنگ شکست سه تکه از سنگها به اندازه 4 تا6 میلی متر پرتاب شدن داخل کالیس تحتانی و بقیه خرد شده و دور سوند باقی ماندند ولی بعداز دو هفته هنوز هم دفع نشده اند یک دکتر می گوید بودن سوند باعث گشادی حالب و در نتیجه دفع سنگهای خرد شده می شود و یک دکتر دیگر می گوید برای اینکه سنگها دفع شود باید سوند را بیرون بیاوری تا همزمان سنگها هم دفع شوند سوال من این است که حرف کدام دکتر را بپذیرم و انجام دهم دوم اینکه برای دفع سنگهایی که داخل کالیس تحتانی می باشد چکار کنم . متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۳ اسفند ۹۲( 1 دهه پیش)
      سلام
      به نوعی هر دو حرف صحیح هست از طرفی ماندن سوند حالب را گشاد می کند و از طرفی گاه مانع دفع سنگ می شود ولی با خارج کردن سوند بعد از مدتی که حالب گشاد شده است سنگ ها معمولا دفع می شود
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط

از دکتر بپرسید

ویزیت Whatsapp

021-91301782

نوبت دهی اینترنتی